- Noord-koerdistan
Van 25 tot en met 29 september wordt Amed (Tr. Diyarbakır) opnieuw het trefpunt voor documentairemakers, kunstenaars en het publiek uit Koerdistan en daarbuiten. Het FilmAmed-documentairefilmfestival, dat dit jaar zijn tiende editie viert, is al lang niet meer alleen een filmfestival. Voor velen is het een plek geworden waar maatschappelijke ervaringen, verdrongen verhalen en collectieve herinneringen zichtbaar worden gemaakt.
Het festival wordt georganiseerd door de Academie voor Film uit het Midden-Oosten en het stadsbestuur van Payas (Kayapınar). Onder het motto „Wij zijn hier, wij houden de wacht bij de walnootboom“ staan dit jaar documentaires centraal die zich bezighouden met thema’s als ecologie, vrouwen, cultuur, armoede en herinnering.
Van vier films naar honderden inzendingen
Het verhaal van FilmAmed begon in 2011 in het cultuur- en kunstcentrum Cegerxwîn. Wat destijds begon met slechts enkele vertoningen, groeide in de loop der jaren uit tot een vaste waarde in de documentairewereld. „Toen we begonnen, bestond het festival uit slechts een paar films. Vorig jaar ontvingen we meer dan 700 inzendingen”, aldus Ömer Fidan van het organisatiecomité.
De ontwikkeling van het festival weerspiegelt tegelijkertijd het toenemende belang van de documentaire in Koerdistan. Terwijl speelfilms vaak afhankelijk zijn van grotere budgetten, is het documentaireformaat voor veel filmmakers een direct middel gebleken om maatschappelijke realiteiten vast te leggen en zichtbaar te maken.
De bioscoop als plek van herinnering
Voor de organisatoren ligt het bijzondere belang van FilmAmed in zijn functie als cultureel geheugen. „Het festival weerspiegelt zowel de realiteit van Koerdistan als de herinnering daaraan op het witte doek”, benadrukt Fidan. Juist in een regio waarvan de geschiedenis vaak verdrongen, verdraaid of onzichtbaar gemaakt is, speelt de documentairefilm een bijzondere rol. Veel producties gaan over kwesties als verdrijving, taal, culturele identiteit, de strijd van vrouwen of ecologische conflicten. Het motto van dit jaar sluit aan bij dit zelfbeeld. De „walnootboom“ staat daarbij symbolisch voor herinnering, geworteldheid en volharding.
Vier prijzen en ondersteuning van nieuwe projecten
Naast filmvertoningen omvat het programma discussierondes, workshops en ontmoetingen tussen filmmakers en het publiek. Ook dit jaar worden er weer vier prijzen uitgereikt: de Orhan Doğan-prijs voor waarheid en gerechtigheid, de Leyla Qasim-vrijheidsprijs, de Hevsel-ecologieprijs en de Kemal Korkut-publieksprijs. Daarnaast krijgen drie documentaireprojecten financiële steun. Hiermee wil het festival niet alleen bestaande werken presenteren, maar ook de totstandkoming van nieuwe producties stimuleren.
„Dit festival is van iedereen“
Voor Ömer Fidan is de toekomst van het festival nauw verbonden met de betrokkenheid van de samenleving. Hij roept met name jonge mensen op om actief mee te doen. „Laten we deze herinnering samen meenemen naar de toekomst. Laten we onze verhalen vertellen – ook met de meest bescheiden middelen. Dit festival is van iedereen“, zegt Fidan.
