- Turkije
De strijd tegen geweld tegen vrouwen en het streven naar een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie zijn voor de Vrouwenraad van de DEM-partij onlosmakelijk met elkaar verbonden. In zijn verklaring ter gelegenheid van de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen op 25 november roept het orgaan niet alleen op tot doeltreffende maatregelen tegen feminicide en gendergerelateerde discriminatie, maar ook tot een fundamentele verandering van het sociale, economische en begrotingsbeleid van de staat. Een duurzame vrede moet worden afgemeten aan de vraag of vrouwen vrij van geweld, armoede en maatschappelijke onderdrukking kunnen leven.
De verklaring werd voorgesteld door Halide Türkoğlu, woordvoerster van de Vrouwenraad van de Partij van de Volkeren voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij), voor het mensenrechtenmonument in de Yüksel-straat in Ankara. De acties van dit jaar staan onder het motto „Voor een vrij en gelijkwaardig leven laten we onze stem horen – tegen geweld verzetten we ons“.
Kritiek op straffeloosheid en het overheidsbeleid ten aanzien van vrouwen
Türkoğlu verweet de Turkse regering dat zij vrouwen onvoldoende bescherming biedt, ondanks het aanhoudend hoge aantal gendergerelateerde geweldsdelicten. Daders profiteren van strafverlichting, terwijl vrouwen en nabestaanden van de slachtoffers vaak jarenlang moeten vechten voor gerechtigheid. Volgens haar gegevens zijn er in de eerste tien maanden van het jaar 245 vrouwen vermoord.
Het geweld blijft daarbij niet beperkt tot fysiek geweld, maar omvat ook psychische, economische, emotionele en digitale vormen van onderdrukking.
Türkoğlu uitte met name scherpe kritiek op het naar haar mening ontoereikende onderzoek naar gevallen waarin jonge Koerdische vrouwen zijn verdwenen of onder onopgehelderde omstandigheden om het leven zijn gekomen. Ze verwees onder meer naar Gülistan Doku, Rojwelat Kızmaz en Rojin Kabaiş. De onopgeloste vragen in deze zaken zouden wijzen op structurele problemen bij de bescherming van vrouwen en bij de strafrechtelijke afhandeling. Ook universiteiten zouden voor vrouwen in toenemende mate plaatsen zijn geworden waar ze worden blootgesteld aan intimidatie, geweld en onderdrukking, verklaarde de politica.

Een centrale eis van de DEM-partij blijft de terugkeer van Turkije naar het Verdrag van Istanbul. De opzegging van het internationale verdrag ter voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen heeft de bescherming van vrouwen verzwakt, zo bekritiseerde Türkoğlu. Bovendien zouden bestaande wetten niet consequent worden toegepast. „Het bestrijden van geweld tegen vrouwen is een kwestie die boven partijpolitieke belangen moet staan“, zei ze, zich tot de regering richtend. „Vrouwen zijn geen objecten van patriarchale ideologieën of politieke machtsspelletjes.“
Gezinsbeleid onder vuur
Türkoğlu beschouwde het door de regering afgekondigde „Decennium van het Gezin“ als een uiting van een beleid dat vrouwen vooral definieert via hun rol binnen traditionele gezinsstructuren. Onder het voorwendsel dat het gezin en maatschappelijke waarden worden beschermd, zouden hun zelfbeschikking en hun rechten steeds verder worden ingeperkt. „Noch het gezin, noch de vrouwen, noch de straten zijn veilig“, verklaarde ze. Een beleid dat het gezin tot een beschermingswaardig ideaal verheft, mag niet over het hoofd zien dat een aanzienlijk deel van het geweld tegen vrouwen plaatsvindt binnen gezins- en partnerrelaties.
Türkoğlu wees tegelijkertijd op de toenemende maatschappelijke uitsluiting van LGBTIQ+-personen, de economische afhankelijkheid van veel vrouwen en hun achterstelling op de arbeidsmarkt. Volgens haar is slechts ongeveer een derde van de vrouwen werkzaam. Voor veel anderen betekenen werkloosheid, armoede of onzekere arbeidsomstandigheden een aanzienlijke beperking van hun zelfbeschikking.

Vrede als kwestie van sociale en economische rechtvaardigheid
Een ander belangrijk punt in de verklaring was het proces voor vrede en een democratische samenleving, dat op gang werd gebracht met de oproep van de Koerdische vertegenwoordiger Abdullah Öcalan op 27 februari 2025. Türkoğlu benadrukte dat vrouwen niet alleen door de uitkomsten daarvan worden geraakt, maar zelf ook tot de politieke actoren behoren die een duurzame vrede vorm moeten geven. Ze bekritiseerde het feit dat overheidsmiddelen nog steeds voornamelijk naar de wapenindustrie en het militaire beleid vloeien, terwijl onvoldoende rekening wordt gehouden met de maatschappelijke behoeften van vrouwen.
„Vrede kan alleen maatschappelijk verankerd worden als overheidsmiddelen niet naar de wapenindustrie gaan, maar worden ingezet voor de behoeften van de bevolking en voor een vrij en gelijkwaardig leven voor vrouwen”, verklaarde Türkoğlu. Vrede betekent volgens haar dus meer dan de afwezigheid van gewapende conflicten. Vrede moet ook de economische en sociale omstandigheden veranderen waaronder mensen leven. Een samenleving waarin vrouwen te maken hebben met armoede, uitbuiting en onzekere arbeidsomstandigheden, kan geen alomvattende vrede tot stand brengen.
„Vrede is niet alleen een toestand zonder conflicten, maar betekent tegelijkertijd de verwezenlijking van economische en sociale rechtvaardigheid. Vrede wordt duurzaam en maatschappelijk verankerd wanneer de begroting niet ten dienste staat van de oorlog, maar van het leven”, aldus Türkoğlu. Tot slot herhaalde zij de eis van haar partij om Abdullah Öcalan, als centrale onderhandelingspartner, in staat te stellen de gesprekken voort te zetten onder vrije en gelijkwaardige voorwaarden.