Het conflict tussen de Turkse staat en de PKK zit al twee jaar in een impasse. De PKK heeft zichzelf ontbonden en besloten een einde te maken aan haar gewapende strijd tegen Turkije. De PKK heeft zich in 2025 en 2026 ontbonden en belangrijke stappen gezet. Al deze stappen waren bedoeld om vrije en onbelemmerde deelname aan de democratische politiek mogelijk te maken en om tot een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie te komen.
Uit de verklaring die de leiding van de Koerdische Beweging op 8 oktober heeft afgegeven, blijkt dat de Turkse staat geen stappen heeft ondernomen, afgezien van het toestaan van bijeenkomsten op het eiland Imralı om de paar maanden. Om precies te zijn heeft de leiding van de Beweging deze realiteit, waarvan ook wij getuige zijn geweest, in de vorm van een beleefde waarschuwing overgebracht. In de verklaring werd benadrukt dat er geen rechtvaardiging meer is voor het uitblijven van actie door de Turkse staat, gezien de belangrijke stappen die de beweging heeft gezet.
De leiding van de Beweging verklaarde dat hun leider moet worden vrijgelaten en dat wetgeving inzake vrijheden, die de weg zou effenen voor een democratische oplossing van de Koerdische kwestie, onverwijld moet worden aangenomen. Zij benadrukten met name dat, indien de Turkse staat geen stappen onderneemt die blijk geven van een dergelijke politieke wil, zij dit zullen interpreteren als een voornemen om haar eerdere beleid voort te zetten.
De leiding van de Beweging heeft duidelijk gemaakt dat, als de Turkse staat geen actie onderneemt en in plaats daarvan blijft aandringen op verdere eenzijdige maatregelen, zij dergelijke eisen niet langer serieus zal nemen. Zij wees er ook op dat het uitblijven van maatregelen door de staat erop zou wijzen dat deze andere doelstellingen nastreeft. Zij hebben zich daarmee duidelijk verzet tegen de herhaalde eisen van de staat om „deze stap te zetten” of „die stap te zetten”.
Het lijkt erop dat de leiding van de Beweging bepaalde twijfels koestert over de bedoelingen van de Turkse staat. Kortom, hun boodschap was dat zij het proces vooruit willen helpen, maar dat de staat geen vergelijkbare inzet toont.
De verklaring van de leiding van de Beweging, samen met de beoordelingen die enkele van haar functionarissen aan de pers hebben gegeven, verdient het om serieus te worden genomen. Zij hebben gewaarschuwd dat, mocht de Turkse staat een spelletje spelen, dit de grootste misrekening in de geschiedenis van Turkije zou zijn. Hun verklaringen vormen een oproep aan de Turkse staat om dit proces serieus te benaderen. Zij zouden dergelijke verklaringen niet hebben afgelegd als zij geen onzekerheid en uitsteltactieken hadden waargenomen, met name in de houding van de regerende AKP.
Zij vinden het van het grootste belang dat de Koerdische volksleider in vrijheid kan werken. Het is duidelijk dat, als İmralı geen voortdurende dialoog onderhoudt met journalisten, intellectuelen, politici en maatschappelijke organisaties, zij dit zullen beschouwen als een vertragingstactiek en een nieuwe vorm van isolatie. In het verleden stond de staat af en toe een ontmoeting toe of deed zij een klein gebaar, waardoor de indruk werd gewekt dat zij zinvolle stappen zette in het proces. Aan dat beleid, of dat spel, is nu een einde gekomen.
Ofwel boekt dit proces substantiële vooruitgang, ofwel komt het in een impasse terecht. Als de regerende AKP haar huidige aanpak voortzet, zal zij blijk geven van een gebrek aan vastberadenheid om het proces vooruit te helpen. Dit is niet louter de mening van de leiding van de Beweging; elke Koerd of democraat zou hetzelfde denken. Er gaan immers maanden en jaren voorbij, maar de omstandigheden die aanleiding gaven tot de Koerdische kwestie en het conflict blijven onveranderd!
De guerrillastrijders wordt opgedragen de wapens neer te leggen en terug te keren, maar er zijn geen wijzigingen aangebracht in de wetten of het wettelijk kader. Onder de huidige wetgeving kunnen niet alleen terugkerende guerrillastrijders en Koerden, maar zelfs gewone democraten zich niet vrijelijk bezighouden met democratische politiek. De gevangenissen zitten nog steeds vol met politieke gevangenen. Sterker nog, zelfs degenen die de door Turkse rechtbanken opgelegde gevangenisstraffen al hebben uitgezeten, worden niet vrijgelaten! Hoe kan van de guerrillastrijders worden verwacht dat ze de wapens neerleggen en naar Turkije terugkeren, tenzij de bestaande wetten worden gewijzigd? Als de Turkse staat verwacht dat ze gewoon „naar huis terugkeren“, dan gaat dat niet gebeuren. Functionarissen van de leiding van de Beweging hebben inderdaad al verklaard dat een dergelijke aanpak onaanvaardbaar is.
Aan de andere kant eist de Turkse staat nu, hoewel de guerrillastrijders zich hebben teruggetrokken uit Turks grondgebied en uit gebieden dicht bij de Turkse grenzen, dat zij ook de gebieden verlaten waar zij momenteel gestationeerd zijn. Met andere woorden: de staat zegt hen dat ze ergens anders heen moeten gaan en daar als ontheemden of vluchtelingen moeten leven. Als van de guerrillastrijders wordt verwacht dat ze de wapens neerleggen en naar Turkije terugkeren zodra de Turkse staat de nodige voorwaarden heeft geschapen, waarom eist de staat dan ook dat ze gebieden verlaten die ver van de grens liggen en geen enkele band met Turkije hebben? Volgens informatie die wij hebben ontvangen, zou de Turkse staat dergelijke eisen stellen.
We weten niet of de Turkse staat deze aanpak zal blijven volgen na de aankondiging van de leiding van de Beweging dat de guerrillastrijders zich uit Turkije hebben teruggetrokken en zich van de grens hebben teruggetrokken. Afgaande op de verklaring van de leiding van de Beweging zal de Koerdische beweging het niet als een blijk van goede trouw beschouwen als de Turkse staat aan dergelijke eisen blijft vasthouden.
Kortom, door middel van haar uitgebreide en opvallende verklaring, evenals de opmerkingen aan de pers, heeft de leiding van de beweging haar standpunt duidelijk verwoord. Devlet Bahçeli heeft ook verklaard dat dit staatsbeleid is en dat er geen weg terug is. Het standpunt van Bahçeli komt neer op een toezegging. De aanpak van de regerende AKP wordt echter niet gezien als bevorderlijk voor het voortgang van het proces.
In dit soort zaken betekent stilstand achteruitgang. De fietsanalogie wordt dan ook vaak gebruikt in conflictoplossingsprocessen: de fiets moet blijven rijden. Maar om de een of andere reden trapt de AKP niet in de pedalen!
Bron: Krant Yeni Yaşam
