Muzikant en schrijver Zülfü Livaneli sprak met ANF Nieuwsagentschap en riep de regering op concrete maatregelen te nemen om meer draagvlak bij het publiek te creëren voor het vredes- en democratieproces.
Livaneli stond stil bij 1 september, Wereldvredesdag, en zei: „Ik wens al onze vrienden die naar vrede verlangen een fijne Vredesdag toe, en ik hoop dat dit een stap vooruit betekent op de weg naar vrede.”
Livaneli benadrukte het belang van de relatie tussen cultuur, kunst en vrede en zei: „De relatie tussen cultuur en vrede is onlosmakelijk. Cultuur is op zichzelf al een daad van vrede. Hetzelfde geldt voor werk op cultureel gebied. Kunst die aanzet tot oorlog of een oorlogscultuur creëert, is onbegrijpelijk; dat beschouwen wij niet als kunst. Mensen opstoken en hen de dood in sturen, jonge mensen de dood in sturen, is geen kunst. Kunst, in al haar vormen, staat in dienst van de vrede, of beter gezegd, zou in dienst van de vrede moeten staan. Als we naar de geschiedenis kijken, zijn het altijd de dichters, schrijvers en filosofen die voor vrede opkwamen die in deze wereld stand hebben gehouden; de anderen niet.”
Kunstenaars zouden pleitbezorgers voor vrede moeten zijn
Livaneli had kritiek op benaderingen die haat aanwakkeren en zei dat kunst het gevoel van goedheid in mensen naar boven haalt: “Kunst betekent vertrouwen hebben in het menselijk hart. Het betekent erkennen dat er diep in het menselijk hart vonken van goedheid schuilgaan, zelfs in de slechtste mens. Zoals Yaşar Kemal zei, betekent het inzien dat zelfs de slechtste mens een zaadje van goedheid in zijn hart draagt. Kunst haalt dat in zekere zin naar boven. Zoals Charlie Chaplin zei: ‘Ik ben een vredesactivist’, kunst wakkert vrede aan; ze wekt gevoelens van vrede en menselijkheid op en herinnert ons eraan wat het betekent om mens te zijn.
De eerste voorwaarde om mens te zijn is empathie. Je voelt je eigen pijn, maar je moet ook de pijn voelen van de persoon aan de andere kant. Als je dat niet kunt voelen, verdwijnt het. Toch hoor je dit niet in de taal van de media, noch hoor je het in de taal van politici. Alles wordt teruggebracht tot cijfers en ideologisch geïnterpreteerd.
Maar wanneer kunstenaars je laten zien dat de persoon aan de andere kant ook een mens is, dat hij lijdt, denkt en een gezin heeft, gebeurt er iets buitengewoons. Een nieuwsbericht waarin staat ‘100.000 mensen zijn omgekomen’ brengt niet hetzelfde over. Maar wanneer een krachtig kunstwerk laat zien wat er met één persoon of één gezin is gebeurd, voelt iedereen die pijn in zijn hart.
Daarom zijn kunst en cultuur zo belangrijk. De culturen van alle volkeren, zonder uitzondering, verdienen respect. Ze zijn door de geschiedenis heen, gedurende honderden en duizenden jaren, doorgegeven. Het respecteren van deze culturen en het vermogen om mensen, ongeacht hun cultuur, te bereiken via hun eigen cultuur, taal en muziek, is wellicht onze belangrijkste weg naar verlossing in deze wereld.”
Demirtaş moet worden vrijgelaten
Gevraagd naar de rol van kunstenaars en intellectuelen in het Vredes- en Democratisch Samenlevingsproces, benadrukte Livaneli ook de verantwoordelijkheden van de regering: „Ja, wanneer de intellectuelen en kunstenaars van een land een gevoel van verantwoordelijkheid hebben, komen ze onvermijdelijk dichter bij de samenleving te staan. Zoals u weet, hebben we in de loop der jaren vele persconferenties gehouden en handtekeningenacties georganiseerd rond deze kwesties. We zijn naar rechtszittingen gegaan met Yaşar Kemal, Mehmet Uzun en al onze vrienden die helaas niet meer onder ons zijn. We hebben een heel ander initiatief ontplooid met de Grieken. Hetzelfde hebben we gedaan met onze Armeense vrienden. Met andere woorden: we stonden aan de zijde van iedereen die onderdrukt werd.”
Dat zou vandaag de dag nog steeds mogelijk zijn, maar de situatie is nu natuurlijk ingewikkelder. Ze is politieker en complexer. Er heerst een zekere mate van verwarring bij de mensen. Vrede is natuurlijk iets wat we allemaal van ganser harte steunen en nastreven. We willen dat die zo snel mogelijk komt, dat de wapens zwijgen en dat moeders weer met hun kinderen worden herenigd. Dat is vanaf het allereerste begin onze wens geweest, ja, zelfs onze droom.
Maar er zijn stappen die ons allemaal gerust zouden kunnen stellen en de samenleving vertrouwen zouden kunnen geven. Een van die stappen is de vrijlating van Selahattin Demirtaş. Als zoiets gebeurt, zal de samenleving meer vertrouwen hebben in dit proces. Want terwijl enerzijds deze gesprekken en maatregelen zoals amnestieën in de praktijk worden gebracht, zorgt het feit dat een politieke leider als Demirtaş, die zich voor vrede heeft ingezet, al zoveel jaren gevangen zit, voor een tegenstrijdigheid. Deze tegenstrijdigheden brengen mensen begrijpelijkerwijs in verwarring.
Toch blijft vrede vrede. Er is geen mooier woord ter wereld dan vrede. Vanuit het diepst van mijn hart wil ik die prachtige dagen van vrede zien aanbreken, in plaats van maatregelen, conflicten en oorlogen die gebaseerd zijn op dood en moord. Dit is de droom van mijn leven geweest. Ik zei altijd: ‘Laat me niet sterven zonder het te hebben gezien.’ Ik ben nu 80 jaar oud. Hopelijk zullen we het nog meemaken.”
Beide partijen hebben geleden; een einde aan het conflict is zeer welkom
Zülfü Livaneli zei dat hij de oproep van Abdullah Öcalan toejuichte en vervolgde: „Zoals jullie weten, is er in Groot-Brittannië vrede gesloten met de IRA, en is er vrede bereikt in Baskenland in Spanje. Zo worden dergelijke conflicten opgelost. Jarenlang hebben we geschreven dat ‘onderhandelingen de enige weg zijn; er is geen andere uitweg’. Er is veel te veel leed geweest, veel te veel verlies, en er zijn te veel mensen gestorven. Die jonge mensen… de soldaten, degenen in de bergen, de anderen… Zij hebben de kinderen van dit land altijd gedwongen om tegen elkaar te vechten en elkaar te doden.
Op dit moment is het natuurlijk heel bemoedigend om te zien dat vrede in de plaats komt van geweld, conflict en wapens. Maar zoals ik al zei, heb ik het gevoel dat er momenteel verwarring heerst in de hoofden en gewetens van de mensen. Er zijn geruststellende stappen nodig om die verwarring weg te nemen. En zoals ik al zei, zou dit moeten beginnen met de vrijlating van Selahattin Demirtaş. Dat is mijn persoonlijke mening.”
Bron: ANF
