- Turkije
De koppeling tussen vrouwenemancipatie, arbeidsstrijd en maatschappelijke verandering stond centraal tijdens de tweede sessie van de conferentie „Vrouwen praten zij aan zij over de toekomst“ in Ankara. Onder de titel „Arbeidsstrijd tegen kapitalisme en uitbuiting“ bespraken vrouwen uit verschillende beroepsgroepen precaire arbeidsomstandigheden, economische afhankelijkheid en mogelijkheden voor gezamenlijke organisatie. Daarbij kwam met name de vraag naar voren hoe het doorbreken van patriarchale arbeidsverhoudingen kan worden gecombineerd met de opbouw van een democratische en vreedzame samenleving.
De conferentie vindt plaats op initiatief van 80 vrouwen uit de journalistiek, de wetenschap, de politiek, de cultuur en maatschappelijke bewegingen in de gebouwen van de Kamer van Civiel Ingenieurs (IMO). Nadat de eerste sessie was gewijd aan democratie, rechtvaardigheid en gelijkwaardige burgerschap, kwamen nu de economische grondslagen van maatschappelijke ongelijkheid op de voorgrond. In tegenstelling tot de eerste discussieronde was de tweede sessie opgezet als een open forum. Vrouwen uit verschillende werkgebieden vertelden over hun ervaringen in het beroepsleven en bespraken mogelijkheden om zich gezamenlijk te organiseren tegen uitbuiting en aanvallen op hun rechten.
KESK: Zonder vrede blijft ook de arbeidsstrijd versnipperd
Ayfer Koçak, medevoorzitter van de vakbondskoepel van werknemers in de publieke sector KESK, benadrukte het nauwe verband tussen democratische rechten, vrede en vakbondsorganisatie. In een samenleving waar geen vrede heerst, blijft ook de strijd van de werknemers versnipperd. „Als we ons willen organiseren tegen de grondslagen van uitbuiting, moeten we een democratische samenleving creëren waarin werkende mensen de vruchten van hun arbeid kunnen plukken”, verklaarde Koçak. Daarmee plaatste ze de arbeidsstrijd in een bredere politieke context: het afdwingen van sociale rechten is niet mogelijk los van de maatschappelijke omstandigheden waaronder werknemers zich kunnen organiseren en hun belangen kunnen behartigen.
Tuncel pleit voor democratisch socialisme
De Koerdische politica en activiste van de Beweging van Vrije Vrouwen (TJA), Sebahat Tuncel, ging in haar toespraak verder dan alleen eisen voor betere arbeidsomstandigheden. Het volstaat niet om zich tegen het kapitalisme uit te spreken. Het kapitalistische systeem zelf moet juist worden overwonnen, omdat het structurele ongelijkheid en uitbuiting veroorzaakt. „Dit systeem creëert zelf ongelijkheid en de uitbuiting van arbeid. Het werk van vrouwen wordt daardoor nog sterker uitgebuit. Daarom moeten we ons vooral concentreren op de vraag hoe we dit systeem kunnen overwinnen”, aldus Tuncel.
Ze wees op de veranderde omstandigheden van loonarbeid. Zelfs de vermeende vrijheid van werknemers om hun arbeidskracht op de markt aan te bieden, wordt steeds verder ingeperkt. De strijd van de arbeiders mag zich daarom niet beperken tot loonsverhogingen. „Vandaag de dag staat de arbeidersbeweging, ondanks de vakbonden, op straat“, verklaarde Tuncel. Een fundamentele verandering vereist de bevrijding van arbeid uit economische en maatschappelijke afhankelijkheidsverhoudingen.
Als politiek perspectief bracht ze het democratisch socialisme ter sprake: „Als we niet vrij zijn, als het werk niet vrij is, kunnen we geen nieuw systeem opbouwen. Kom, laten we dit systeem veranderen. En wat zetten we ervoor in de plaats? We kunnen het democratisch socialisme invoeren.” Tuncel hechtte bijzonder veel belang aan de collectieve organisatie van zorgwerk. De opvang van kinderen en de zorg voor ouderen mogen niet langer voornamelijk worden behandeld als een privéverantwoordelijkheid van vrouwen. „We kunnen zowel de ouderenzorg als de kinderopvang gemeenschappelijk organiseren. We kunnen manieren vinden om ons werk te collectiviseren”, zei ze.
Teğin: „We willen een rechtvaardig, gelijkwaardig en waardig leven“
Ook Emine Teğin, die met een toespraak tijdens een eerdere DEM-bijeenkomst in Sêrt (tr. Siirt) de aandacht had getrokken, nam het woord. Ze vertelde over haar inspanningen om via verschillende activiteiten in haar levensonderhoud te voorzien. Vanwege economische moeilijkheden had ze echter geen van deze banen langdurig kunnen voortzetten. Teğin bracht haar persoonlijke ervaringen in verband met vragen over de levensomstandigheden en de veiligheid van vrouwen en meisjes. Ze bekritiseerde het feit dat economische nood gezinnen belet hun kinderen een hogere opleiding te laten volgen, terwijl tegelijkertijd geweld tegen vrouwen het dagelijks leven in de samenleving blijft kenmerken.
„Waarom worden onze jonge meisjes en vrouwen vermoord? Waarom kunnen we onze kinderen niet naar de universiteit sturen? Waarom werd Rojin Kabaiş vermoord, waarom verdween Gülistan Doku en waarom werd Ipek Er tot de dood gedreven?”, vroeg Teğin. Ze eiste antwoorden op deze vragen en maakte duidelijk dat economische zekerheid, bescherming tegen geweld en gerechtigheid voor haar onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: „Wij vrouwen willen antwoorden op deze vragen. Wij willen een rechtvaardig, gelijkwaardig en waardig leven.“
De conferentie wordt voortgezet met een derde en afsluitende sessie over het thema „Gendergelijkheid en de strijd voor vrijheid“.
