De Vereniging van Koerdische Vrouwen in Duitsland (YJK-E) en de Confederatie van Koerdische Gemeenschappen in Duitsland (KON-MED) starten op 1 november een landelijke campagne tegen feminicide, patriarchaal geweld en de structurele onderdrukking van vrouwen. Onder het motto „We versterken onze maatschappelijke strijd tegen feminicide en patriarchale denkwijzen“ staan er tot aan de Internationale Dag van de Vrouw op 8 maart seminars, educatieve programma’s en openbare evenementen op het programma. De nadruk ligt op de ontwikkeling van democratische gezinsstructuren, gendergelijkheid en de bescherming van het leven van vrouwen.
In hun gezamenlijke verklaring bekritiseren de twee koepelorganisaties dat vrouwen zelfs in een land als Duitsland, dat zich beroept op democratische basiswaarden en mensenrechten, in alle aspecten van het leven aan geweld worden blootgesteld. Volgens gegevens van de organisaties zijn er sinds het begin van het jaar 2026 in totaal 105 vrouwen vermoord; ongeveer tien procent van de slachtoffers was Koerdisch. „Deze vrouwen zijn niet zomaar cijfers. Elk van hen had een leven, dromen, een gezin, kinderen en een toekomst die haar is ontnomen“, aldus de verklaring.
Patriarchaal geweld begint niet pas bij feminicide
YJK-E en KON-MED beschouwen feminicide niet als op zichzelf staande gewelddaden, maar als het uiterste gevolg van maatschappelijk verankerde patriarchale machtsverhoudingen. Vrouwen worden vooral vaak binnen hun eigen familie of relatie met geweld geconfronteerd. Het idee dat mannen mogen bepalen hoe vrouwen zich kleden, welke sociale contacten ze onderhouden, of ze werken en hoe ze hun leven leiden, vormt een essentiële basis voor deze onderdrukking.
„Zolang de denkwijze die jongens superioriteit en meisjes gehoorzaamheid bijbrengt niet verandert, zullen ook de wortels van het geweld niet worden uitgeroeid”, verklaren de organisaties. De campagne richt zich daarom nadrukkelijk op de maatschappelijke omstandigheden waaronder gendergerelateerde ongelijkheid ontstaat en van generatie op generatie wordt doorgegeven. Economische afhankelijkheid, traditionele rolverdelingen en de verwachting dat vrouwen geweld moeten accepteren in het belang van de gezinscohesie behoren tot de structuren die moeten worden overwonnen.
Als alternatief pleiten de organisaties voor het concept van een democratisch gezin, waarin gelijkheid, wederzijds respect en gezamenlijke beslissingen de basis vormen voor het samenleven. Kinderen moeten, ongeacht hun geslacht, kunnen opgroeien als vrije persoonlijkheden. „Geen enkele traditie, geen enkel gezinsbeeld en geen enkele maatschappelijke waarde staat boven het recht van een vrouw op leven”, benadrukken YJK-E en KON-MED.
Onderzoek naar sterfgevallen in opvangcentra voor vluchtelingen geëist
Een ander belangrijk punt in de verklaring is de situatie van gevluchte vrouwen en jongeren in Duitsland. Veel mensen die zijn gevlucht voor oorlog, vervolging en geweld, zouden in opvangcentra te maken krijgen met isolatie, discriminatie, psychische belasting en onvoldoende beschermingsmogelijkheden. De organisaties staan bijzonder kritisch tegenover sterfgevallen in opvangcentra voor vluchtelingen die officieel als zelfmoorden zijn geregistreerd. Ze eisen transparante onderzoeken naar de omstandigheden van het overlijden en onafhankelijke onderzoeken wanneer er aanwijzingen zijn voor verwaarlozing, geweld of andere strafbare feiten.
„Niemand mag onzichtbaar worden gemaakt omdat hij of zij is gevlucht, en geen enkel sterfgeval mag de norm worden”, zo staat in de verklaring. Er is behoefte aan menswaardige opvangomstandigheden, veilige opvangcentra, psychosociale begeleiding en betrouwbare toegang tot juridisch advies. Juist vrouwen en jongeren moeten worden beschermd tegen geweld en maatschappelijke isolatie.
Vrouwenemancipatie als gezamenlijke strijd over de grenzen heen
De organisaties plaatsen hun initiatief tegelijkertijd in de context van de Koerdische strijd voor vrouwenemancipatie. Ze herinneren aan de genocide door Islamitische Staat (IS) op de yezidische bevolking van Şengal en de systematische ontvoering en slavernij van yezidische vrouwen. Ook de bedreiging van de verworvenheden van de vrouwenrevolutie in Rojava en de staatsonderdrukking en doodvonnissen tegen vrouwen in Iran en in Rojhilat (Oost-Koerdistan) worden uitdrukkelijk aan de orde gesteld.
„Ook al verschillen de vormen en omstandigheden van het geweld, de bescherming van het leven, de eigen wil en de vrijheid van vrouwen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, verklaren de organisaties. Voor Duitsland pleiten YJK-E en KON-MED met name voor de uitbreiding van vrouwenopvangcentra en adviescentra, doeltreffende preventiemaatregelen tegen feminicide en consequente ondersteuning van vrouwen die het slachtoffer zijn van of bedreigd worden met geweld. De bescherming van vrouwen mag pas een politiek thema worden als er al een moord heeft plaatsgevonden.
Landelijke voorlichtingscampagne tot 8 maart
Met hun campagne willen de twee overkoepelende organisaties de discussie over patriarchale machtsverhoudingen sterker onder de aandacht van het grote publiek brengen. Er staan landelijke seminars en voorlichtingsprogramma’s op het programma, die zich met name richten op de vraag wat een democratisch gezin kenmerkt, hoe dit kan worden ontwikkeld en welke betekenis het heeft voor de vrijheid van vrouwen. Een belangrijk mobilisatiepunt is 25 november, de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen. Ter gelegenheid van deze actiedag moeten de verschillende vormen van gendergerelateerd geweld en de levensomstandigheden van de getroffen vrouwen sterker onder de aandacht worden gebracht.
Het initiatief richt zich uitdrukkelijk niet alleen tot vrouwen, maar tot de hele samenleving. „Geweld tegen vrouwen is niet alleen een probleem van vrouwen, maar van de hele samenleving. Daarom moet ook de strijd hiertegen een maatschappelijke strijd zijn”, verklaren YJK-E en KON-MED.
De campagne loopt tot 8 maart. Het doel is een samenleving waarin vrouwen thuis, op het werk, op straat en in opvangcentra voor vluchtelingen zonder angst kunnen leven en waarin hun zelfbeschikking onbeperkt wordt erkend. „Wij verdedigen het leven tegen feminicide! Wij verdedigen de vrijheid van vrouwen tegen patriarchale denkwijzen! Jin, Jiyan, Azadî!“, luidt de afsluitende zin van de gezamenlijke verklaring.
