- Noord-Koerdistan
Vrouwen in de plattelandsgebieden van Amed (Turks: Diyarbakır) eisen dat er bij de bestrijding van gendergerelateerd geweld nauwer wordt samengewerkt met mannen. Volgens sociologe Eylem Kaya krijgen de medewerksters van de vrouwenafdeling van het stadsbestuur en de districtsgemeenten deze eis regelmatig te horen, zowel in het stadscentrum als in de dorpen. „De vrouwen willen steeds weer dat we met mannen samenwerken”, vertelt Kaya. Ze zijn van mening dat er meer moet worden ingegrepen bij degenen van wie het geweld uitgaat.
Deze ervaringen zijn afkomstig uit workshops die sinds ongeveer twee jaar worden gehouden in het kader van de campagne „Ons woord is nog niet ten einde – samen zullen we het geweld stoppen”. Inmiddels hebben er evenementen plaatsgevonden in 22 dorpen. Het gaat daarbij niet alleen om fysiek geweld, maar ook om economisch en psychisch geweld, de ongelijke verdeling van zorgwerk, digitaal geweld en problemen bij de toegang tot gezondheidszorg en onderwijs.
Kaya is betrokken bij het werk ter plaatse en vertelt dat de vrouwen niet alleen hun ervaringen beschrijven, maar in toenemende mate concrete oplossingen eisen. „De vrouwen willen dat we ons minder bezighouden met het bespreken van de problemen, maar ons meer concentreren op oplossingen.“
Geweld wordt vaak alleen als fysiek geweld opgevat
Een van de inzichten uit de workshops is dat geweld in eerste instantie vaak gelijkgesteld wordt aan fysiek geweld. Sommige vrouwen zouden tijdens de gesprekken hebben gezegd: „Bij ons is er helemaal geen geweld, zulke dingen maken we hier niet mee”, vertelt Kaya. „Zodra er echter over verschillende vormen van geweld wordt gesproken, beginnen de deelneemsters hun eigen ervaringen in een nieuw perspectief te plaatsen.”
Dat geldt bijvoorbeeld voor economisch en psychisch geweld, maar ook voor de verdeling van de zorgtaak binnen het gezin. „Als we erover praten dat de volledige zorgtaak in het huishouden uitsluitend op de schouders van de vrouwen rust, dat dit een enorme ongelijkheid veroorzaakt en tegelijkertijd psychisch geweld kan uitlokken, beginnen de vrouwen hun ervaringen anders te benoemen”, aldus Kaya.
Vrouwen hebben geen toegang tot gezondheidszorg
Tijdens de bezoeken aan de dorpen komen tegelijkertijd structurele problemen aan het licht die het dagelijks leven van de vrouwen bepalen. Kaya noemt met name tekortkomingen op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur. Ook al zouden vrouwen deze problemen niet uit zichzelf ter sprake brengen, toch worden ze in de workshops doelgericht aan de orde gesteld. „We hebben daarbij opnieuw gezien hoe groot de verantwoordelijkheid en de last daar is. Daardoor werd de ongelijkheid nog zichtbaarder“, zegt Kaya. In sommige dorpen zouden vrouwen nauwelijks toegang hebben tot medische zorg. Als voorbeeld noemt ze een dorp waar een geval van hepatitis was vastgesteld, waarvan de betrokkenen voorheen niets wisten. „Er is daar geen gezondheidscentrum. Of er is er wel een, maar er werkt geen arts. De vrouwen kunnen niet voortdurend naar het centrum rijden, omdat ook de vervoersverbindingen erg problematisch zijn.“ Als de aangekaarte kwesties onder de bevoegdheid van de gemeente vallen, wordt er geprobeerd om onmiddellijk oplossingen te vinden. Andere problemen zouden worden gedocumenteerd, doorgestuurd naar de bevoegde instanties en vervolgens regelmatig worden gecontroleerd.
Digitaal geweld treft ook oudere vrouwen
De medewerksters deden verrassende ervaringen op tijdens workshops over digitaal geweld en veilig internetgebruik. Het uitgangspunt was een verzoek hiertoe van vrouwen. Aanvankelijk waren er ook binnen het team bedenkingen, vertelt Kaya. „We dachten: daar komen oudere vrouwen die toch al geen sociale media, WhatsApp, Instagram of TikTok gebruiken. Maar toen we daar aankwamen, werd de sessie over digitaal geweld onze langste ooit.” Uit de gesprekken bleek dat digitaal geweld zeker niet alleen jongere vrouwen treft. „Door de ervaringen die ze ons vertelden, hebben we nogmaals gezien dat mensen van alle leeftijden blootgesteld kunnen worden aan digitaal geweld – vooral meisjes en vrouwen.“ Juist daarom heeft het werk zich de laatste tijd sterker gericht op digitaal geweld. Juist dat gebied, waar aanvankelijk terughoudendheid bestond, heeft de medewerksters uiteindelijk bijzonder verrast.
Onderwijs, verslaving en geweld zijn met elkaar verweven
Volgens Kaya verschilt de manier waarop geweld zich manifesteert van dorp tot dorp. De verschillende vormen kunnen daarbij nauwelijks los van elkaar worden bekeken. In sommige plaatsen vertelden vrouwen bijvoorbeeld: „Geen van ons mocht naar school gaan, en ook onze dochters worden niet naar school gestuurd.“ Als meisjes en vrouwen het recht op onderwijs wordt ontzegd, heeft dat gevolgen op de lange termijn: zonder school- en beroepsopleiding nemen hun kansen af om een eigen inkomen te verdienen en economisch onafhankelijk te leven. „Daardoor worden ze tegelijkertijd blootgesteld aan psychisch, economisch en andere vormen van geweld”, zegt Kaya. „Het is erg moeilijk om deze zaken van elkaar te scheiden.”
‘We kennen deze problemen al’
De workshops in de wijken, vrouwencentra en dorpen hebben tegelijkertijd duidelijk gemaakt dat vrouwen niet willen worden gereduceerd tot het steeds weer praten over hun ervaringen met geweld. Een van de meest voorkomende reacties is: „Dat weten we allemaal al.” Voor Kaya verandert dit ook het perspectief op haar eigen werk. „Natuurlijk leren ook wij van hen. We horen zoveel concrete gevallen en nemen zoveel ervaringen mee. We organiseren voorlichtingsprogramma’s en bewustmakingsactiviteiten, maar vaak zijn wij het vooral zelf die daarbij een nieuw bewustzijn ontwikkelen.” Uit dergelijke ontmoetingen zijn al concrete gemeentelijke initiatieven voortgekomen. Kaya noemt de app „Jinmap“ als voorbeeld van een instrument dat is ontstaan uit een ter plaatse vastgestelde behoefte. Ook de hulplijn „Geweld tegen vrouwen“ is mede vormgegeven door suggesties van vrouwen.
Vrouwen pleiten voor samenwerking met mannen
Volgens Kaya komt één eis bijzonder duidelijk naar voren in de gesprekken: het werk ter voorkoming van geweld mag zich niet voornamelijk richten op degenen die eraan blootgesteld zijn. „De vrouwen willen steeds weer dat we met mannen werken”, zegt Kaya. „Ze zeggen dat het geweld van mannen uitgaat en dat er daarom meer met mannen dan met vrouwen moet worden gewerkt en juist bij hen bewustzijn over geweld moet worden gecreëerd.” Deze eis is geenszins beperkt tot afzonderlijke dorpen. „Ik kan zeggen dat we dit overal horen – zowel in de stad als op het platteland.”
Bron: ANF
