TOKI-woningen gebouwd op een Armeense begraafplaats

• Noord-Koerdistan

In het dorp Ğarpbörk (Tr. Karabörk) in het district Qovanciyan (Kovancılar) in de provincie Xarpêt (Elazığ) zijn beschuldigingen naar voren gekomen dat er door de staat gebouwde woningen zouden zijn neergezet op het terrein van een voormalige Armeense begraafplaats. Volgens onderzoek van persbureau Mezopotamya (MA) zouden bij de bouw van twee woningen door de Turkse staatswoningbouwmaatschappij TOKI graven zijn vernietigd en menselijke resten zijn blootgelegd.

Volgens het rapport zijn de woningen in 2023 opgeleverd. Omwonenden geven aan dat er op die locatie voorheen een Armeense begraafplaats lag. Ondanks bezwaren vanuit het dorp zouden de bouwwerkzaamheden zijn voortgezet.

Volgens MA is de begraafplaats tijdens de bouwwerkzaamheden met zware machines geëgaliseerd. Daarbij zouden botten en schedels zijn blootgelegd en over het terrein zijn verspreid. Verschillende dorpsbewoners verklaarden dat het gebied al lange tijd als begraafplaats bekend stond. Toch zouden de huizen op deze plek zijn gebouwd, hoewel er in de omgeving andere onbebouwde terreinen waren. Of de menselijke resten die tijdens de bouwwerkzaamheden zijn blootgelegd later elders zijn begraven, is tot nu toe onduidelijk.

Dorpsbewoner bevestigt ligging van de begraafplaats

Hasan Yıldırım, afkomstig uit Ğarpbörk en tegenwoordig woonachtig in Meletî (Malatya), bevestigde tegenover MA dat het terrein inderdaad een begraafplaats was. „We hoorden dat er daar gebouwd werd. Ik vroeg: is het niet beschamend om huizen te bouwen op de graven van deze mensen? De botten lagen verspreid op de grond”, aldus Yıldırım. Hij legde bovendien uit dat er in de directe omgeving staatsgrond was waarop de huizen ook gebouwd hadden kunnen worden. Volgens hem was de begraafplaats in het verleden al meerdere keren geplunderd. Veel grafstenen zouden verdwenen zijn.

Armeens cultureel erfgoed grotendeels vernietigd

Volgens informatie uit het dorp zijn de afgelopen decennia ook andere sporen van het Armeense culturele erfgoed in Ğarpbörk beschadigd of vernietigd. Zo zouden historische bronnen in verval zijn geraakt of opzettelijk zijn beschadigd. Ook zouden talrijke stenen van de voormalige dorpskerk en de begraafplaats zijn verwijderd. Van de kerk zijn vandaag de dag alleen nog ruïnes over, die grotendeels overwoekerd zijn. Bovendien zouden traditionele lemen huizen in het dorp in het kader van nieuwe bouwprojecten zijn gesloopt.

Een dorp met een Armeense geschiedenis

Volgens historische bronnen stond het dorp in 1912 geregistreerd onder de naam Xarapuk, oftewel de Armeense naam Ğarpbörk. Vóór de genocide op de Armeniërs in het Ottomaanse Rijk in 1915 woonde daar een Armeense bevolking. Volgens lokale overleveringen zijn talrijke Armeense families uit het dorp tijdens de moordpartijen en deportaties van 1915 om het leven gekomen. Slechts enkele kinderen zouden het hebben overleefd. Tegenwoordig wonen er in Ğarpbörk alevitische en soennitische families. De geschiedenis van het dorp en de overgebleven sporen van zijn Armeense erfgoed zijn echter nog steeds zichtbaar, ook al zijn veel historische locaties inmiddels vernietigd of verdwenen.