- Noord-Koerdistan
Enkele dagen na het Botan-taalsymposium in het district Cizre in Şırnak hebben de organiserende instellingen de slotverklaring gepubliceerd, waarin vergaande eisen worden gesteld voor de sociale, politieke en institutionele versterking van de Koerdische taal.
Het symposium werd zondag georganiseerd onder de slogan “Onderwijs in het Koerdisch – Status voor het Koerdisch” door het Platform van Democratische Instellingen van Şırnak, samen met de taal- en cultuurverenigingen Birca Belek en Cûdî. In vier sessies bespraken de deelnemers de toekomst van de Koerdische taal, de juridische status ervan en strategieën voor de sociale institutionalisering ervan.
Koerdisch moet een onderwijstaal en een officiële taal worden
In de zojuist gepubliceerde verklaring wordt Koerdisch niet alleen beschreven als een cultureel goed, maar ook als een centrale politieke en sociale kwestie. Een van de belangrijkste punten van de slotverklaring is de eis tot grondwettelijke erkenning van het Koerdisch. De organisatoren roepen op om het Koerdisch officieel te erkennen als onderwijstaal en als tweede officiële taal.
Tegelijkertijd eisen zij een uitgebreide uitbreiding van het onderwijsaanbod in het Koerdisch, van kleuterscholen tot taalinstituten. In de verklaring staat dat er in elke wijk nieuwe taal- en onderwijsruimtes moeten worden ingericht. Ook moeten Koerdische kinderboeken, educatieve spellen en digitale leermiddelen specifiek worden gestimuleerd. Daarnaast wordt benadrukt dat de initiatieven gratis Koerdische vertaaldiensten eisen in rechtbanken, ziekenhuizen en gevangenissen.
Gemeenten moeten volledig tweetalig functioneren
Een aanzienlijk deel van de verklaring richt zich op eisen aan lokale besturen: openbare diensten, bewegwijzering en officiële correspondentie moeten in de toekomst in meerdere talen worden aangeboden, de digitale infrastructuur van de gemeenten moet ook volledig worden uitgebreid naar het Koerdisch, en websites, applicaties en openbare informatiesystemen moeten in het Koerdisch toegankelijk zijn.
De deelnemers eisen ook het herstel van Koerdische namen voor dorpen, straten en parken, evenals de opstelling van een uitgebreide Koerdische kaart met historische plaatsnamen voor de regio.
Taal als politieke identiteit
In verschillende passages benadrukt de verklaring de politieke dimensie van de taalkwestie, waarbij taal niet louter als communicatiemiddel wordt beschreven, maar als een uitdrukking van collectief bestaan en identiteit.
“Daarom moet het Koerdisch consequent worden gebruikt in politieke instellingen, vergaderingen en publieke debatten. Politieke partijen, verenigingen en Koerdische organisaties worden opgeroepen om hun eigen taalstrategieën, budgetten en structuren vast te stellen.”
De verklaring roept politieke vertegenwoordigers ook op om zich actief met de taal bezig te houden. Volgens de deelnemers moet kennis van het Koerdisch een fundamentele vereiste worden voor politieke vertegenwoordiging.
Focus op digitalisering en AI
De verklaring gaat ook uitgebreid in op technologische ontwikkelingen. Er staat in dat de Koerdische taal voorbereid moet worden op de digitale toekomst. De organisatoren roepen onder andere op tot het leggen van technische en wetenschappelijke fundamenten voor toepassingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI).
“Technologie mag geen instrument van taalkundige assimilatie worden, maar moet juist bijdragen aan de bescherming en ontwikkeling van het Koerdisch.”
De deelnemers steunen ook de oprichting van nieuwe taalacademies die tot doel hebben de verschillende Koerdische dialecten te standaardiseren.
“Spreek Koerdisch, lees Koerdisch, leef in het Koerdisch”
Tot slot stellen de organisatoren dat zonder taalkundige rechtvaardigheid noch sociale gelijkheid, noch politieke vrijheid kan worden bereikt.
“Ons vasthouden aan onze taal is een vasthouden aan ons nationaal bestaan,” luidt de verklaring.
Dit gaat gepaard met een openbare oproep tot een breder gebruik van de taal in het dagelijks leven: “Spreek Koerdisch, lees Koerdisch, schrijf Koerdisch en leef in het Koerdisch.”
Bron: ANF
