- Turkije
De vicefractievoorzitter van de DEM-partij, Sezai Temelli, heeft de Turkse politiek verweten dat zij, ondanks talrijke verklaringen, geen concrete stappen heeft ondernomen om tot een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie te komen. Zonder juridische hervormingen, gedemocratiseerde onderhandelingen en een duidelijk omschreven juridisch kader kan het lopende proces geen vooruitgang boeken, verklaarde Temelli tegenover ANF.
“De politieke crisis in Turkije duurt al jaren”, zei de DEM-politicus. Met de verklaring van de Koerdische vertegenwoordiger Abdullah Öcalan van 27 februari 2025 is weliswaar een nieuwe politieke weg ingeslagen, maar grote delen van de Turkse politiek hebben het belang van deze stap tot op heden nog niet begrepen.
“Er zijn goede bedoelingen, maar geen uitvoering”
Temelli herinnerde eraan dat na de verklaring van februari 2025 verdere stappen waren gevolgd, waaronder de besluiten van de PKK over het congres, de zelfontbinding en de ontwapening. Ook de instelling van een commissie in het Turkse parlement en het eindrapport daarvan waren belangrijke ontwikkelingen geweest. “Er zijn waardevolle verklaringen, maar geen uitvoering – dat is precies het probleem”, zei Temelli. Terwijl er aan Koerdische zijde concrete stappen zijn gezet, blijft de andere partij politiek passief. “Met slechts één vleugel kun je niet vliegen”, verklaarde hij. De DEM-partij heeft in dit proces verantwoordelijkheid genomen en zal dat blijven doen.Tegelijkertijd uitte Temelli kritiek op de hele Turkse politiek omdat deze de kwestie niet met de nodige ernst zou behandelen.
Temelli beschuldigt de regering van uitsteltactieken
De regering zou zich nog steeds in een „voortdurende zoektocht“ bevinden, zonder daadwerkelijk politieke beslissingen door te voeren, aldus Temelli. Deze situatie zou ertoe leiden dat het proces steeds meer vastloopt. “Hoeveel feestdagen moeten er nog voorbijgaan?”, vroeg de DEM-politicus met het oog op de stappen die al maanden uitblijven. De regering heeft het er steeds weer over dat ze nieuwe tijdschema's en strategieën wil ontwikkelen. In werkelijkheid ontstaat echter de indruk dat er tijd moet worden gewonnen. “U bent de regering. Heeft u niet al lang aan verschillende scenario's en routekaarten gewerkt?”, zei Temelli met het oog op de discussies naar aanleiding van de voorstellen van MHP-leider Devlet Bahçeli, die een nieuwe structuur voor de coördinatie van het proces had voorgesteld.
“Op Imrali heerst nog steeds gedeeltelijke isolatie”
Temelli sprak zich bijzonder duidelijk uit over de situatie op het gevangeniseiland Imrali. Hoewel publiekelijk was verklaard dat de isolatie van Abdullah Öcalan was beëindigd, zouden er in werkelijkheid nog steeds aanzienlijke beperkingen gelden. „Op Imrali heerst een niet openlijk benoemde gedeeltelijke isolatie”, verklaarde Temelli. Zelfs delegaties van de DEM-partij zouden het eiland niet regelmatig kunnen bezoeken; er zouden geen vaste bezoekintervallen bestaan. Ook andere politieke of maatschappelijke contacten zouden nog steeds worden verhinderd. Om onderhandelingen überhaupt een democratisch karakter te kunnen geven, zouden de betrokkenen gelijke rechten en een gedefinieerde juridische status moeten hebben, zei Temelli. De arbeids- en levensomstandigheden van Abdullah Öcalan zouden moeten worden veranderd. Bovendien is er een juridisch kader nodig dat dialoog en onderhandelingen duurzaam waarborgt.
Eis voor een wettelijke basis voor het proces
Temelli pleitte voor een uitgebreide wettelijke regeling die de overgang naar een democratische politieke oplossing mogelijk moet maken. Ontwapening alleen kan niet als een toereikende oplossing worden beschouwd. Doorslaggevend zijn juridische en politieke hervormingen die de democratische politiek duurzaam waarborgen. “Er ontbreekt een juridische status en een speciale wettelijke regeling die alle betrokkenen gelijke rechten garandeert”, aldus Temelli. De Koerdische kwestie mag niet voor partijpolitieke doeleinden worden gebruikt, maar moet als een fundamentele democratische kwestie worden behandeld.
CHP-vonnis uitdrukking van dezelfde politieke crisis
Ook de beslissing tegen het CHP-partijcongres bestempelde Temelli als een uitdrukking van de aanhoudende democratie- en regimecrisis in Turkije. De inmenging in de interne aangelegenheden van een politieke partij is democratisch onaanvaardbaar. Temelli verklaarde dat gerechtelijke interventies in toenemende mate worden gebruikt om politieke processen vorm te geven en crises verder te verdiepen. De procedures tegen de HDP, het Kobanê-proces en nu ook de uitspraak tegen de CHP zijn een uiting van dezelfde politieke methode, zei hij. “Politieke beïnvloeding via de rechterlijke macht is een methode geworden”, verklaarde Temelli. De uitspraak tegen de CHP toont opnieuw aan hoe nauw de democratisering van Turkije verbonden is met een democratische oplossing van de Koerdische kwestie.
