De oproep tot „Vrede en een Democratische Samenleving” die de Koerdische volksleider Abdullah Öcalan op 27 februari 2025 deed, werd algemeen beschouwd als het begin van een nieuwe fase in de inspanningen om tot een democratische oplossing van de Koerdische kwestie te komen. Hoewel er sindsdien enkele wederzijdse stappen zijn gezet, richt de kritiek zich vooral op het gebrek aan concrete maatregelen van de staat, met name wat betreft politieke en juridische hervormingen, de totstandkoming van een juridisch kader voor het proces en de aanhoudende onzekerheid over de status van Öcalan, die als de centrale figuur in dit proces wordt beschouwd.
Een van de personen die het proces op de voet volgt, is Remy Pagani, de voormalige burgemeester van Genève, Zwitsers politicus en mensenrechtenactivist, die met ANF Nieuwsagentschap sprak over de ontwikkelingen.
Erdoğan probeert tijd te winnen
Remy Pagani verklaarde dat de huidige fase van het proces vanuit hun perspectief teleurstellend is. Pagani zei: “Net als iedereen die verantwoordelijkheid draagt voor de Koerdische kwestie, hadden we hoge verwachtingen van het proces dat door de heer Öcalan in gang is gezet. Helaas moeten we nu erkennen dat het proces een moeilijke fase heeft bereikt en in een impasse is geraakt. Het feit dat Turkije geen concrete stappen zet, toont aan dat Erdoğan tijd probeert te winnen. Hij doet niets om het proces vooruit te helpen. Sterker nog, hij blijft gekozen functionarissen en politici arresteren. Hij stuurt zijn politieke rivalen naar de gevangenis en blijft vastbesloten om hen daar te houden. Hij doet dit alles om tijd te winnen, omdat hij, net als iedereen, weet dat zijn representatieve macht is afgenomen. Zijn vermogen om het Turkse volk te vertegenwoordigen en te overtuigen is aanzienlijk verzwakt. Desondanks blijft hij regeren via dezelfde autoritaire aanpak die hij al jaren hanteert. Vandaag de dag is Turkije in feite een dictatuur.”
De stappen van de Koerden worden niet beantwoord
Remy Pagani zei dat het bijzonder veelzeggend is dat de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) zich voor vrede heeft uitgesproken in een tijd waarin militarisering en gewapende conflicten wereldwijd toenemen. Pagani zei: „Ik ben van mening dat alle organisaties, politieke groeperingen en volkeren die zich inzetten voor vrede, gesteund moeten worden. In dit verband heeft de PKK een vredesvoorstel gedaan en concrete stappen ondernomen. Toch worden deze stappen niet beantwoord. Na de koloniale overeenkomsten die het Koerdische volk in vier delen hebben verdeeld, is het tijd om een oplossing te vinden. De Koerden steken hun hand uit voor een compromis, maar er komt geen reactie. Ook de Koerden in Syrië hebben zich uitgesproken voor een oplossing, maar de nieuwe regering, onder leiding van Erdoğan, laat de Koerden nog steeds wachten.”
Abdullah Öcalan moet vrij zijn voor succes
Remy Pagani zei dat het onaanvaardbaar is dat Abdullah Öcalan gevangen blijft ondanks zijn inspanningen om vrede te bevorderen, en voegde eraan toe dat dit ernstige vragen oproept over de oprechtheid van de staat en dat het succes van het proces afhangt van Öcalans vrijheid. Hij zei: “Ik heb de buitengewone leider Nelson Mandela jarenlang gesteund in Zuid-Afrika. Zijn vrijheid droeg bij aan het succes van dat proces. De situatie in Turkije is precies hetzelfde. Öcalan moet vrij zijn om de vrede die hij heeft voorgesteld te kunnen ondersteunen en bevorderen. Helaas staat hij nog steeds onder druk en zit hij nog steeds gevangen. Het feit dat iemand die deel uitmaakt van de strijd van het Koerdische volk en die vrij zou moeten zijn om vredesakkoorden te steunen, nog steeds gevangen zit, is een uiterst ernstige zaak. De stap die de Zuid-Afrikaanse regering destijds zette, ook al was het een racistisch regime, had een enorme symbolische betekenis. Hierdoor kon Zuid-Afrika zich economisch ontwikkelen en een volwaardige plaats binnen de internationale gemeenschap verwerven. De situatie in Turkije is anders, en dat zien we nog steeds terug in de betrekkingen van dat land met Europa.”
De Colombiaanse ervaring biedt belangrijke lessen
Pagani, die het vredesproces tussen de Colombiaanse regering en de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia (FARC) op de voet volgde en ook als een van de bemiddelaars optrad, zei dat succesvolle vredesprocessen vanaf het begin een sterke politieke en juridische basis vereisen. Hij zei: “Ik heb dit punt naar voren gebracht tijdens een bijeenkomst in Istanbul. Op basis van de Colombiaanse ervaring stelde ik dat er vanaf de allereerste dag van het proces een politiek en juridisch kader moet worden vastgesteld. Vredesprocessen moeten berusten op een politiek kader dat door het parlement is goedgekeurd. Een dergelijk mechanisme werd in Colombia gecreëerd, maar het kostte jaren om consensus te bereiken en het te implementeren. Die vertraging had ernstige gevolgen. De overgrote meerderheid van de FARC legde de wapens neer. Door een regeringswisseling en verschuivingen in de politieke koers van het land bleven sommige gewapende groeperingen echter in de bergen.”
Er moeten onverwijld juridische maatregelen worden genomen
Pagani benadrukte dat het niet volstaat om vredesprocessen juridisch vast te leggen; ze moeten ook snel worden uitgevoerd om te kunnen slagen. Hij zei: „Dit soort processen moet juridisch worden vastgelegd, door parlementen worden goedgekeurd en zeer snel in praktijk worden gebracht. Alleen dan krijgt vrede een echte kans. De verwachting dat conflicten met militaire middelen kunnen worden opgelost, is niet realistisch. De geschiedenis heeft aangetoond dat de partijen na langdurige conflicten uiteindelijk toch weer aan de onderhandelingstafel moeten gaan zitten. Het uitstellen van dat proces leidt alleen maar tot nog grotere menselijke offers.”
Ze moeten verantwoordelijkheid nemen voor vrede
Pagani zei dat internationale mogendheden de verantwoordelijkheid hebben om zich in te zetten voor vrede en voegde eraan toe: “Helaas zijn er ernstige oorlogsmisdaden begaan en worden die nog steeds begaan in Palestina, Soedan, Koerdistan, Afrika en vele andere delen van de wereld. De Verdragen van Genève, die wij verplicht zijn na te leven, worden dagelijks openlijk geschonden. Toch neemt niemand de verantwoordelijkheid op zich om ze te beschermen. We moeten de strijd op elk vlak versterken en deze mogendheden dwingen een standpunt in te nemen ten gunste van vrede. Het Koerdische volk, dat een zware prijs heeft betaald, verdient het om in vrede te leven. Om vrede te bewerkstelligen, moet Erdoğan de heer Öcalan en alle politieke gevangenen onmiddellijk vrijlaten. Zij worden onrechtmatig in de gevangenis vastgehouden.”
Bron: ANF
