- Duitsland
Tijdens een door „Hamburg für Kurdistan“ georganiseerd evenement sprak de Koerdische politica Perwîn Yûsif, medevoorzitter van de Partij voor Democratische Eenheid (PYD), dinsdagavond over de onderhandelingen met de Syrische overgangsregering onder leiding van Ahmed al-Shaara, die al meer dan een jaar aan de gang zijn. Daarbij ging ze ook in op de oorlogsgebeurtenissen aan het begin van het jaar, die het huidige politieke proces nog steeds bepalen.
Yûsif verklaarde dat de machtsovername door HTS in Syrië nieuwe strategieën noodzakelijk had gemaakt om een open oorlog te voorkomen. Het akkoord van 10 maart 2025 had een escalatie in eerste instantie afgewend. Toch had Damascus geen serieuze interesse getoond in een politieke oplossing – de onderhandelingen waren veeleer gebruikt als uitsteltactiek. In dit verband moet ook het presidentieel decreet worden gezien, dat Koerden formeel burgerrechten en taalkundige vrijheden toekent. Deze rechten waren in de praktijk echter al lang door het zelfbestuur gerealiseerd. „Het gaat om louter een schijnvertoning”, aldus Yûsif. Pas de algemene mobilisatie aan het begin van het jaar heeft de overgangsregering gedwongen de gesprekken serieuzer te voeren.
Fundamentele meningsverschillen
Tegen deze achtergrond wees Yûsif op fundamentele meningsverschillen in het integratieproces. Terwijl de overgangsregering ernaar streeft het zelfbestuur in het staatsapparaat op te nemen zonder het politieke invloed te verlenen, streeft het Democratisch Zelfbestuur van Noord- en Oost-Syrië (DAANES) naar een alomvattende democratisering van Syrië. Ook de toekomst van de Vrouwelijke Volksbeschermingseenheden YPJ blijft een centraal twistpunt. Voor de overgangsregering zijn gewapende vrouwenstructuren in principe moeilijk voorstelbaar. Als compromis heeft Damascus voorgesteld om de YPJ in de Asayîş op te nemen – een voorstel dat het zelfbestuur duidelijk afwijst. „De YPJ heeft bij haar oprichting geen toestemming gevraagd – en daar blijft het bij”, benadrukte Yûsif.
Afwijzende houding ten opzichte van democratie
Ondanks deze tegenstellingen ziet Yûsif nog steeds ruimte voor samenwerking. De gesprekken verlopen weliswaar moeizaam en worden vaak gekenmerkt door vertragingen, maar tegelijkertijd is er sprake van eerste vooruitgang. Zo zijn er tot nu toe ongeveer 800 gijzelaars door Damascus vrijgelaten. Daarnaast wordt er onderhandeld over centrale kwesties zoals de toekomstige inrichting van het onderwijssysteem, met name over de plaats die de Koerdische taal in het onderwijs inneemt. Tegelijkertijd maakte Yûsif duidelijk dat de afwijzende houding van de overgangsregering ten opzichte van democratische structuren ook andere politieke krachten uitsluit. Zo zijn Assyrische partijen tot nu toe niet bij het integratieproces betrokken. Daarachter schuilt blijkbaar het doel om onafhankelijke politieke organisatie te verzwakken.
Terugkeer van de ontheemden
Een ander onderwerp was de terugkeer van binnenlandse ontheemden naar Efrîn (Afrin). De eerste terugkeerders zouden al ter plaatse zijn, maar zouden nog steeds onder druk staan van gewapende groeperingen. Ook al is het Turkse leger niet meer direct aanwezig, hun bondgenoten blijven actief in de regio. Bescherming door overheidsstructuren is tot nu toe niet gewaarborgd. Een terugkeer naar Serêkaniyê (Ras al-Ain) is momenteel niet mogelijk, omdat de invloed van Turkije daar nog steeds bijzonder groot is. Op de lange termijn streeft het zelfbestuur ernaar om in beide regio's opnieuw eigen structuren op te bouwen. Tot slot ging Yûsif ook in op de situatie van de mensen die voorheen voor het zelfbestuur werkten, bijvoorbeeld in het onderwijs, en die nu in door de regering gecontroleerde gebieden wonen. Velen van hen zijn inmiddels werkloos en beschikken nauwelijks over een inkomen waarmee ze in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
Tot slot benadrukte Yûsif dat het zelfbestuur nog steeds moet worden gezien als een model voor een democratisch Syrië. Het doel is om een democratiserende invloed uit te oefenen op het hele land – ook daarom is het integratieproces van cruciaal belang.
