- Zuid-Koerdistan
Een jaar na het besluit om de PKK op te heffen en de gewapende strijd tegen Turkije te beëindigen, heeft de leiding van de Koerdische beweging de Turkse staat een gebrek aan politieke wil in het vredesproces verweten. Tijdens een persconferentie in de Medya-verdedigingsgebieden, waaraan onder andere Mustafa Karasu, lid van de uitvoerende raad van de Unie van Gemeenschappen uit Koerdistan (KCK), en Sozdar Avesta, lid van de raad van voorzitters van de KCK, deelnamen, werd een verklaring hierover voorgelezen.
Daarin bevestigde de beweging dat het proces voor „vrede en een democratische samenleving” alleen vooruitgang kan boeken als de status van Abdullah Öcalan wordt opgehelderd en hem een officiële rol als onderhandelingspartner wordt toegekend. Zonder deze voorwaarde kan er geen daadwerkelijke vooruitgang zijn.
De tekst van de verklaring werd gepubliceerd door ANF Nieuwsagentschap en luidt als volgt:
"Deze persconferentie vindt plaats tussen 5 en 7 mei, in het eerste jaar van de ontbinding van de PKK. Er is een jaar verstreken sinds we het besluit hebben genomen om de PKK op te heffen en de gewapende strijd tegen Turkije te beëindigen. In het kader van deze persconferentie willen we de ontwikkelingen evalueren die zich het afgelopen jaar hebben voorgedaan, in overeenstemming met de oproep van Abdullah Öcalan tot vrede en een democratische samenleving, zowel van de kant van onze vrijheidsbeweging als van de kant van de Turkse staat. Tegelijkertijd zullen we proberen de vragen te beantwoorden die het publiek bezighouden.
„Onze beweging heeft zonder aarzelen gehoor gegeven aan de oproep van onze leiding“
In zijn oproep van 27 februari 2025 zette Öcalan de ontstaansgeschiedenis en de redenen van de PKK uiteen en riep hij, naar aanleiding van de ontwikkelingen van de afgelopen 50 jaar, op tot de ontbinding van de PKK en tot beëindiging van de gewapende strijd tegen Turkije. Onze beweging kondigde onmiddellijk na deze oproep, op 1 maart, een eenzijdig staakt-het-vuren af.
Na deze oproep verklaarden veel kringen en personen dat de PKK deze oproep niet zou volgen. De PKK, die is ontstaan als een beweging van de leiding en zich langs deze leidingslijn heeft ontwikkeld, riep echter in korte tijd haar congres bijeen. Zij heeft de oproep van de leiding zonder aarzelen opgevolgd en het besluit genomen om de PKK op te heffen en de gewapende strijd tegen Turkije te beëindigen. Tegelijkertijd werd vastgelegd dat de uitvoering van deze besluiten door Öcalan wordt gewaarborgd. Daarnaast werd nadrukkelijk benadrukt dat Öcalan als hoofdonderhandelaar het proces voor vrede en een democratische samenleving zal leiden.
„Öcalan heeft positief gereageerd op de oproep van Bahçeli“
Öcalan heeft sinds 1993 herhaaldelijk eenzijdige wapenstilstanden afgekondigd om de weg vrij te maken voor een democratische oplossing van de Koerdische kwestie. Daarbij heeft hij benaderingen en oplossingsvoorstellen gepresenteerd die in deze vorm in andere conflictoplossingsprocessen wereldwijd nauwelijks te vinden zijn. Aangezien de Turkse staat op dat moment echter geen beleid had om de kwestie op te lossen, bleven deze initiatieven zonder resultaat. Tegen deze achtergrond heeft Öcalan positief gereageerd op de oproep van de MHP-voorzitter en regeringspartner Devlet Bahçeli van 22 oktober 2024, omdat hij ervan uitging dat er binnen de staat bereidheid tot een oplossing zou kunnen zijn.
„Er zijn enorme stappen gezet om de weg naar een oplossing vrij te maken”
Onze vrijheidsbeweging heeft ingrijpende beslissingen genomen, zoals de ontbinding van de PKK en de beëindiging van de gewapende strijd, omdat zij gelooft in Öcalans vermogen om tot een oplossing te komen. Deze stappen zijn van historische betekenis en moeten de weg vrijmaken voor een democratische oplossing. Om onze wil en vastberadenheid in deze kwestie te onderstrepen, heeft onze medevoorzitter van de uitvoerende raad van de KCK, Besê Hozat, op 11 juli 2025 samen met 30 guerrillastrijders haar wapens verbrand.
Hiermee werd benadrukt dat ook duizenden guerrillastrijders de wapens zullen neerleggen zodra de nodige wettelijke maatregelen zijn genomen en de politieke voorwaarden zijn geschapen. Devlet Bahçeli heeft inderdaad ook verklaard dat het beter zou zijn geweest als de nodige wettelijke regelingen waren getroffen en degenen die hun wapens hebben neergelegd, de mogelijkheid hadden gekregen om naar Turkije terug te keren – en daarmee tegelijkertijd geschetst hoe een dergelijk proces van ontwapening en terugkeer zou kunnen verlopen.
„We hebben onze gewapende troepen uit het land teruggetrokken”
Als vrijheidsbeweging hebben we onze gewapende troepen binnen de grenzen van Turkije naar het buitenland verplaatst om onze wil tot beëindiging van de gewapende strijd en tot een democratisch-politieke oplossing te bevestigen. Bovendien hebben we enkele guerrillastellingen in de Medya-verdedigingsgebieden ontruimd waar het risico op gevechten bestond. Ook hebben we de in 2017 gevangengenomen functionarissen van de Turkse geheime dienst MIT overgedragen.
We hebben al deze stappen ondernomen om politieke en juridische maatregelen te bewerkstelligen die een democratisch-politieke oplossing mogelijk maken. In dit proces zijn, afgezien van enkele gesprekken met onze leiding op Imrali en de mogelijkheid om enkele van onze gesneuvelden uit de Medya-verdedigingsgebieden te bergen, geen verdere stappen ondernomen.
„Vertegenwoordigers van de regering hebben een negatieve indruk gewekt“
Terwijl wij er zorgvuldig op letten om het Koerdische publiek voor te bereiden op een democratisch-politieke oplossing en de bevolking in Turkije positieve boodschappen over te brengen, hebben sommige vertegenwoordigers van de regering en regeringsgezinde media – in plaats van het publiek voor te bereiden – juist een houding aangenomen die negatieve percepties bij het publiek heeft gecreëerd. Ook de negatieve houding ten opzichte van de oppositie heeft verhinderd dat de maatschappelijke steun groeit.
„Het rapport van de parlementaire commissie is tot op heden niet geïmplementeerd“
Wij hebben de in het parlement ingestelde commissie in principe positief beoordeeld. Het was echter problematisch dat het opstellen van het rapport zo lang heeft geduurd en dat er tekortkomingen waren bij de voorbereiding van het publiek. Hoewel onze leiding de eigenlijke gesprekspartner en een centrale conflictpartij is, is zij slechts één keer door de commissie geraadpleegd.
Ondanks aanzienlijke tekortkomingen heeft de parlementaire commissie uiteindelijk een rapport gepresenteerd dat bij uitvoering positieve gevolgen zou kunnen hebben. Maar noch de daarin opgenomen aanpak, noch de voorstellen zijn tot nu toe in de praktijk gebracht. Dit wekt de indruk dat de regering het proces voor vrede en een democratische samenleving niet oprecht en niet adequaat tegemoet treedt.
„Öcalan moet als officiële onderhandelingspartner worden erkend”
Met zijn oproep van 27 februari 2025 voor vrede en een democratische samenleving was het Abdullah Öcalan die dit proces heeft geïnitieerd en voortgestuwd. Öcalan streeft naar een democratische republiek waarin een einde komt aan de honderdjarige periode van spanningen en conflicten tussen Turkije en het Koerdische volk en waarin de Koerdische kwestie wordt opgelost door middel van democratische integratie. Zijn doel en al zijn inspanningen zijn hierop gericht.
Om een dergelijk doel te kunnen verwezenlijken, moet hij echter als officiële onderhandelingspartner worden erkend. Pas dan wordt duidelijk dat de staat daadwerkelijk de politieke wil heeft om de Koerdische kwestie op te lossen. Een echt oplossingsproces begint met het vaststellen van de juridische status van Öcalan als legitieme onderhandelingspartner.
Öcalan heeft herhaaldelijk benadrukt dat zijn status moet worden verduidelijkt, zodat gesprekken en politieke verklaringen überhaupt zinvol en resultaatgericht kunnen zijn. Als zijn juridische en politieke status eenduidig is gedefinieerd en hij gesprekken kan voeren met verschillende maatschappelijke krachten, dan zal hij zijn rol effectief kunnen vervullen. Anders kan Öcalan deze rol niet vervullen als hij slechts af en toe gesprekken voert met delegaties, en dat kan ook niet worden verwacht.
„Verklaringen van de AKP dat het proces vordert, weerspiegelen niet de realiteit”
Dat Öcalan als centrale gesprekspartner voor een fundamentele kwestie van Turkije, zoals de Koerdische kwestie, in zijn huidige positie wordt gehouden, toont aan dat noch het eeuwenoude probleem, noch de oplossing ervan op passende wijze wordt aangepakt. Tegen deze achtergrond komen de verklaringen van de voorzitter van het parlement en van AKP-vertegenwoordigers, dat het proces vordert en er geen blokkade is, niet overeen met de werkelijke situatie.
Pas wanneer de status van Öcalan is verduidelijkt en hij onder vrije arbeidsomstandigheden kan opereren, kan er sprake zijn van vooruitgang in het proces. In dat geval zouden ook het Koerdische volk en de democratische publieke opinie ervan uitgaan dat het proces vordert, en zou de steun snel toenemen.
„Een juridische en wettelijke basis creëren”
Om het proces voor vrede en een democratische samenleving te laten vorderen, is een politiek besluit nodig dat de status van Öcalan vastlegt, evenals het nemen van wettelijke maatregelen die vrije democratische activiteiten mogelijk maken. Dat een volledige wapenstilstand en de overgang naar democratische politiek van dergelijke juridische stappen afhangen, is sinds het begin van het proces bij alle betrokkenen bekend.
Om deze reden wordt er gediscussieerd over welke concrete wettelijke maatregelen moeten worden genomen en welke juridische structuren moeten worden gecreëerd. In dit verband strookt de bewering dat wettelijke stappen afhankelijk zouden zijn van de vaststelling en bevestiging van de wapenstilstand niet met de werkelijkheid en leidt deze tot verwarring bij het publiek.
Is er dan gezegd dat, ondanks wettelijke bepalingen die de vrijheid van meningsuiting en vereniging waarborgen voor een vrije democratische politiek, de wapens niet zouden worden neergelegd en er geen terugkeer zou plaatsvinden? Integendeel: Öcalan heeft opgeroepen om de juridische en wettelijke voorwaarden te scheppen om de terugkeer te bespoedigen. Verantwoordelijken hadden inderdaad aangekondigd na het ramadanfeest passende stappen te ondernemen, maar de noodzakelijke wettelijke maatregelen die het proces zouden bevorderen, zijn tot op heden niet doorgevoerd.
„Onze hoofdonderhandelaar en leider van het proces is Öcalan”
Wij als Koerdische vrijheidsbeweging hebben op het congres, waarop de ontbinding van de PKK en de beëindiging van de gewapende strijd tegen Turkije werden besloten, vastgesteld dat het proces voor vrede en een democratische samenleving door Öcalan wordt geleid. Öcalan is de hoofdonderhandelaar en de centrale speler in dit proces.
Vanuit deze realiteit moet Öcalans politieke positie als belangrijkste gesprekspartner worden verduidelijkt en moeten hem vrije werkomstandigheden worden geboden. Alleen onder deze voorwaarden kan het proces correct worden geleid en tot een resultaat worden gebracht.
“We hebben ons deel vervuld in een mate die wereldwijd door niemand werd verwacht. Om het proces naar vrede en een democratische samenleving nu tot een goed einde te brengen, is het noodzakelijk om de status van Öcalan vast te stellen en de nodige wettelijke en juridische stappen te ondernemen. Dit is de verwachting van ons volk, van de democratische krachten en ook van onszelf.”
