- Oost-Koerdistan
Vier arrestaties die in 2026 zijn gemeld, hebben de bezorgdheid over gedwongen verdwijningen in Rojhelat opnieuw aangewakkerd. De vijfde onopgeloste zaak betreft Idris Faghihi en dateert uit 2021.
Volgens de meest recente gepubliceerde rapporten hebben de families van deze vijf mensen nog steeds geen duidelijkheid over hun lot of verblijfplaats.
Rojhelat Info meldde dat „Idris Faghihi, lid van de Koerdische Partij voor een Vrij Leven (PJAK), op 24 juli 2021 gewond raakte tijdens een confrontatie in de buurt van Bukan en later werd gearresteerd door troepen van het Islamitische Revolutionaire Garde Corps (IRGC).” Het Koerdische Mensenrechtennetwerk verklaarde dat het dat jaar bewijs had gevonden dat hij nog in leven was en werd vastgehouden in een detentiecentrum van de inlichtingendienst van de IRGC in Urmia. De autoriteiten hebben zijn familie nog steeds niet officieel meegedeeld waar hij zich bevindt of wat er met hem is gebeurd.
Het eerste geval van gedwongen verdwijningen, gemeld in 2026, betreft Sara Rashidi Kachalanlou uit Maku. Zij werd op 11 januari 2026 in de buurt van Kermanshah gearresteerd door inlichtingenagenten van de IRGC. Aanvankelijk werd zij overgebracht naar het detentiecentrum Nabi Akram, maar sindsdien heeft haar familie geen duidelijke informatie meer over haar ontvangen.
Het tweede en derde gemelde geval betreft Zahra Pir-Dehghan en Parvin Rasegh Ghezelbash, die op respectievelijk 25 en 28 juni 2026 in Urmia door inlichtingenagenten van de IRGC zijn gearresteerd. De East Kurdistan Free Woman Society (KJAR) stelt dat beide vrouwen lid zijn van de organisatie. Hun families weten nog steeds niet waar ze worden vastgehouden of in welke toestand ze verkeren.
Het vierde geval betreft Sirwan Habibi, een lid van de PJAK, die op 9 september 2026 in Kamyaran werd gearresteerd door agenten van het Ministerie van Inlichtingen. Zijn familie heeft bij inlichtingendiensten en rechtbanken in Kamyaran en Sanandaj om opheldering gevraagd, maar de autoriteiten ontkennen op de hoogte te zijn van zijn arrestatie.
Er is sprake van een gedwongen verdwijning wanneer staatsfunctionarissen iemand vasthouden en vervolgens de detentie ontkennen of het lot of de verblijfplaats van de persoon verzwijgen. Amnesty International stelt dat Iraanse veiligheids- en inlichtingendiensten sommige mensen om politieke redenen al weken of maanden in deze situatie vasthouden.
Afgesneden van hun families, advocaten en rechtsbescherming lopen de gedetineerden een groter risico op foltering en andere vormen van mishandeling. Amnesty International wijst op de gedwongen verdwijningen en geheime executies van duizenden politieke gevangenen in 1988, en het voortdurend verbergen van hun begraafplaatsen, als een ernstig voorbeeld van deze praktijk in Iran. De organisatie stelt dat het feit dat de verantwoordelijken niet ter verantwoording zijn geroepen, ervoor heeft gezorgd dat de misstanden voortduren, terwijl families die op zoek zijn naar de waarheid te maken hebben gehad met druk en intimidatie.
Sinds de opstand „Vrouw, Leven, Vrijheid“ in 2022 zijn er in Iran herhaaldelijk gevallen van gedwongen verdwijningen gedocumenteerd. Meldingen van massale arrestaties en families die na de protesten van januari 2026 geen contact konden krijgen met hun gedetineerde familieleden, gevolgd door de oorlog waarbij Iran, de Verenigde Staten en Israël betrokken waren, hebben de bezorgdheid over deze praktijk in Koerdistan vergroot.
Amnesty International stelt dat de Iraanse autoriteiten de oorlogsomstandigheden hebben aangegrepen om hun harde optreden te intensiveren. De vijf gevallen in dit rapport laten zien hoe gemakkelijk een veiligheidscrisis kan dienen als dekmantel om te verbergen wat er met mensen in hechtenis is gebeurd.
Door gedwongen verdwijningen leven families bovendien in voortdurende angst. Doordat de toegang tot advocaten, artsen en onafhankelijk toezicht wordt geblokkeerd, wordt het moeilijker om foltering en geweld tijdens detentie aan het licht te brengen. Noch veiligheidsoverwegingen, noch oorlog kunnen het verbergen van de verblijfplaats van een gedetineerde rechtvaardigen. De Iraanse autoriteiten moeten onmiddellijk bekendmaken wat er met deze vijf mensen is gebeurd en waar zij zich bevinden, hun families en advocaten toegang tot hen verlenen en onafhankelijk onderzoek naar hun zaken toestaan. Elke dag dat er verder wordt gezwegen, vergroot het risico op onherstelbare schade.
