- Turkije
Het „Wetsvoorstel ter versterking van de nationale solidariteit en sociale integratie”, dat is opgesteld in het kader van het Vredes- en Democratisch Maatschappijproces, is ingediend bij het voorzitterschap van de Grote Nationale Vergadering van Turkije.
Serhat Eren, parlementslid voor Amed van de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM), sprak met ANF Nieuwsagentschap over de kaderwet.
Hoe zal de kaderwet worden geïmplementeerd?
Allereerst is het nuttig om deze kwestie te verduidelijken. Dit wetsvoorstel is eerst besproken door de Commissie voor Justitie. Daarna is het goedgekeurd en vervolgens aan het parlement voorgelegd. Het proces zal uiterlijk maandag zijn afgerond. Nadat het door het parlement is aangenomen, zal de president het goedkeuren en zal het worden gepubliceerd in het Staatsblad. Zodra het in het Staatsblad is gepubliceerd, zijn er twee belangrijke punten.
Ten eerste zullen de twee in de wet genoemde organen onmiddellijk worden opgericht. Een van deze organen zal binnen het presidentschap worden opgericht, namelijk een coördinatiebureau. Dit coördinatiebureau zal bestaan uit het ministerie van Justitie, het ministerie van Binnenlandse Zaken, het ministerie van Nationale Defensie, het secretariaat-generaal van de Nationale Veiligheidsraad, het secretariaat-generaal van het presidentschap, de Nationale Inlichtingendienst (MİT) en de relevante instellingen.
Ten tweede zal er binnen het parlement een commissie worden ingesteld. Indien nodig kunnen er ook subcommissies worden ingesteld. Het proces voor de instelling van deze commissies zal van start gaan zodra de wet in werking treedt.
Welke stappen worden er genomen met betrekking tot terugkeer en vrijlatingen?
GEVANGENISSEN:
De Nationale Veiligheidsraad zal een rapport opstellen. Daarin zal staan: „Ja, we hebben het geverifieerd. De wapens zijn ingeleverd.” De PKK heeft zichzelf ontbonden en het proces van wapeninzameling zal zijn afgerond. De wet treedt in werking zodra het betreffende rapport in het Staatsblad is gepubliceerd.
Vanaf de datum waarop het rapport van de Nationale Veiligheidsraad in het Staatsblad wordt gepubliceerd, gaat een periode van zes maanden in. Gedurende deze periode van zes maanden zal het proces van toepassing zijn op ongeveer 3.900 gedetineerden. Ongeveer 900 mensen zullen in de gevangenis blijven. Dit zijn mensen die een levenslange gevangenisstraf met verzwarende omstandigheden hebben gekregen en degenen die betrokken zijn geweest bij moorden vanaf 2005 tot nu. Alle anderen die momenteel in de gevangenis zitten, zullen worden vrijgelaten.
VERBANNINGEN:
Ook personen in het buitenland kunnen rechtstreeks een aanvraag indienen. De betrokkene dient de aanvraag persoonlijk of via een advocaat in. Hij of zij zal zeggen: „Ik zal op grond van deze wet terugkeren; ik zal naar het land terugkeren.” Als de zaak zich in de vervolgingsfase bevindt, zal het openbaar ministerie het dossier onmiddellijk onderzoeken. Het zal het dossier bestuderen en zeggen: „Ja, uw zaak valt onder het toepassingsgebied van deze wet. U kunt van deze wet gebruikmaken en terugkeren.”
Er zijn ook enkele personen die volgens deze wet als uitzonderingen worden beschouwd. Wat hen betreft zal het openbaar ministerie waarschijnlijk zeggen: „U valt niet onder het toepassingsgebied van deze wet“, of „Uw situatie valt onder de bepaling die als uitzondering is gedefinieerd, dus u kunt er geen gebruik van maken.“ Bijgevolg zullen zij evenmin terugkeren.
Maar ik kan wel zeggen dat 90 procent van de betrokkenen onder het toepassingsgebied van de wet zal vallen. Iemand in het buitenland dient via zijn advocaat een aanvraag in en krijgt te horen dat hij van deze wet gebruik kan maken. Wanneer hij terugkeert, hoeft hij alleen maar zijn aanvraag in te dienen en zal de zaak tegen hem – als deze zich in de onderzoeksfase bevindt – worden uitgesteld.
Uiteraard zal het Openbaar Ministerie bij het uitstel van de zaak onderzoeken waarop de beschuldiging in het onderzoek betrekking heeft. Indien het vermeende delict overeenkomt met een misdrijf waarvoor het Turkse Wetboek van Strafrecht een straf van meer dan 15 jaar voorschrijft, wordt de zaak voor 10 jaar uitgesteld. Als het gaat om een strafbaar feit waarop een straf van minder dan 15 jaar staat, wordt de zaak voor vijf jaar uitgesteld. Tenzij er sprake is van een strafbaar feit op grond van de antiterrorismewet – ik doel hier niet op andere gewone strafbare feiten, zoals verkeersongevallen – wordt de zaak na vijf of tien jaar geseponeerd.
Voor degenen die zijn veroordeeld, of liever gezegd, voor wie de zaak bij het Hof van Cassatie of een hof van beroep in behandeling is, verloopt de procedure anders. Voor gedetineerden wier zaak bij het Hof van Cassatie in behandeling is, zal het Hof van Cassatie hun detentiestatus direct toetsen, hun vrijlating gelasten en de zaak terugverwijzen naar de lokale rechtbank.
Wanneer de zaak bij de lokale rechtbank terechtkomt, zal deze rechtbank direct besluiten de zaak uit te stellen zonder een gedetailleerd onderzoek uit te voeren. Afhankelijk van de duur van de straf bedraagt het uitstel tien jaar indien de straf meer dan 15 jaar bedraagt, en vijf jaar indien deze minder dan 15 jaar bedraagt. Voor degenen wier vonnissen definitief zijn geworden, wordt de straf van personen die een straf van meer dan 15 jaar hebben gekregen, met tien jaar uitgesteld. Voor degenen met straffen van minder dan 15 jaar wordt de straf voor vijf jaar opgeschort. Als er gedurende deze periode van vijf jaar geen strafbaar feit wordt gepleegd, wordt de straf geacht te zijn uitgezeten; met andere woorden, zij hoeven geen nieuwe gevangenisstraf meer uit te zitten.
GUERRILLAGROEPEN
Voor de guerrillastrijders geldt hetzelfde. Er zullen waarschijnlijk mensen zijn die terugkeren. Ook zij zullen een aanvraag indienen. Waarschijnlijk zal er ook in deze zin een regeling worden ingesteld. De wet bevat hierover al een bepaling. Er kunnen bepaalde instanties worden opgericht. Zo zou er bijvoorbeeld een instantie kunnen worden opgericht om aanvragen in het buitenland in ontvangst te nemen. Er zou in het buitenland een instantie kunnen worden opgericht, bijvoorbeeld bij consulaten. De persoon zou bij deze instantie een aanvraag indienen en zeggen: „Ik heb een aanvraag ingediend op grond van deze wet.“ De instantie zou dan antwoorden: „Ja, als er een onderzoek tegen u liep, hebben we dat uitgesteld; als er een rechtszaak tegen u liep, hebben we die uitgesteld; als u een straf had, hebben we een uitstelbesluit met betrekking tot uw straf uitgevaardigd.“ Daarna zal de persoon naar Turkije kunnen komen.
Wanneer worden deze bepalingen van kracht?
Het zou niet juist zijn om een definitieve datum te noemen, maar mijn inschatting is als volgt: Uiteindelijk is deze wet tot stand gekomen na een proces van twee jaar. Hoewel er vertraging is opgetreden, ben ik van mening dat het proces zal versnellen, zodat de wet zo snel mogelijk van kracht wordt en terugkeer op grond van de wet kan plaatsvinden. Het zou natuurlijk niet juist zijn om een precieze datum te noemen, maar ik denk dat dit proces zal worden versneld.
Wat maakt de wet zowel onvolledig als belangrijk?
Welnu, de Koerdische kwestie is ongetwijfeld een probleem met een geschiedenis van meer dan een eeuw en met sociale, politieke, economische en culturele dimensies. Al zo’n 100 jaar zit deze kwestie gevangen in een cyclus van opstand en onderdrukking. Met andere woorden: de Koerden verzetten zich al 100 jaar en voeren al 100 jaar strijd. Al 100 jaar benadert de staat deze kwestie vanuit een veiligheidsgerichte invalshoek, gebaseerd op de opvatting dat de Koerden geen collectieve rechten hebben en dat de kwestie in wezen een veiligheidskwestie is. In deze kwestie hebben de Koerden, de heer Öcalan en de vrijheidsbeweging gezegd: „Deze kwestie moet nu volledig worden verplaatst van het terrein van oorlog en conflict naar het terrein van politiek en recht. Dit is de enige manier waarop ze kan worden opgelost.” Er werd dan ook een inspanning in die richting geleverd. In de loop van twee jaar ontwikkelde deze inspanning zich aan beide kanten. Zowel de Koerden als de staat steunden het proces. Als resultaat van de onderhandelingen kwam deze wet tot stand. Deze wet is op zichzelf geen wet die de fundamentele rechten en vrijheden van de Koerden waarborgt, de Koerdische kwestie oplost, of de collectieve rechten van de Koerden erkent of vastlegt.
Maar een van de fundamentele problemen van de Koerdische kwestie was dat de Koerden niet de kans hadden om binnen het kader van de democratische politiek voor hun collectieve rechten te strijden. Daarom is deze wet belangrijk. Het is een historische wet.
Welke stappen zullen er na deze wet worden genomen?
Zoals we eerder al zeiden, betekent dit dat duizenden, misschien wel honderdduizenden Koerden volledig binnen het kader van de wet worden gebracht. We hebben het alleen al over 75.000 onderzoeksdossiers. We hebben het over duizenden vervolgingsdossiers. Dit betekent dat 150.000 of 200.000 Koerden in feite buiten de wet zijn verklaard. Daarom is deze wet een belangrijke stap in de geschiedenis van de Republiek Turkije om Koerden binnen het kader van de wet te brengen. Maar natuurlijk heeft de wet ook ontoereikende en onvolledige aspecten. Deze wet heeft voor Koerden slechts een weg geopend om hun strijd voor vrijheid binnen de sfeer van de democratische politiek voort te zetten. We zeggen altijd dat dit een begin is, geen einde. Daarom is dit wat ons volk verwacht van het komende proces: vrede kan niet alleen met woorden tot stand worden gebracht. Er moeten garanties worden geboden en er moeten concrete stappen worden gezet om duurzame vrede te bereiken. Deze wet is misschien slechts één van de honderden garanties. In die zin is de goedkeuring van de wet een belangrijke mijlpaal en een belangrijke garantie.
Heeft de wet het vertrouwen van het publiek hersteld? Heeft u op dit moment een boodschap voor de bevolking?
Maar natuurlijk moet onze bevolking vanaf nu ook heel duidelijk begrijpen dat de Koerdische kwestie niet louter een kwestie is van deelname aan de democratische politiek. De Koerdische kwestie is ook een kwestie van gelijkwaardig burgerschap. Het gaat erom dat Koerden hun moedertaal in het openbare leven kunnen gebruiken. Het gaat om de erkenning van de Koerdische taal. Het gaat erom de gelijkheid van identiteiten in de grondwet te benadrukken. Het gaat erom verschillende geloofsovertuigingen en verschillende culturen in de grondwet als gelijkwaardig te erkennen. Het gaat erom de Koerdische cultuur te erkennen. Het gaat erom de status van de Koerden te erkennen. Het gaat erom de lokale democratie te erkennen.
Daarom is deze wet belangrijk als eerste stap op weg naar een oplossing voor de Koerdische kwestie. Wat nu ongetwijfeld moet gebeuren, zoals ook in de toelichting bij de wet zelf wordt benadrukt, is het democratiseringsproces voort te zetten. De volgende stap is het aanpakken, bespreken en oplossen van de politieke en juridische problemen die aan de basis lagen van dit conflict en de voorwaarden voor het conflict hebben geschapen. Daarom is nu de tijd gekomen om de politieke en juridische dimensies van de Koerdische kwestie te bespreken en te bediscussiëren. Zoals ik eerder al zei, moet de eerste stap hiertoe beginnen met democratiseringshervormingen.
