- Turkije
Meer dan drie jaar na de verwoestende aardbevingen van 6 februari 2023 is de huisvestingskwestie in de provincie Hatay nog steeds niet opgelost. Terwijl duizenden gezinnen nog steeds in containersteden wonen, is de Turkse rampenbestrijdingsdienst AFAD van plan deze tegen eind juni volledig te ontruimen. Bewoners van verschillende containersteden melden dat ze berichten hebben ontvangen waarin ze worden opgeroepen hun onderkomens tegen het einde van de maand te verlaten en de nodige voorbereidingen te treffen.
In berichten die in de WhatsApp-groepen van de containerbewoners werden verspreid, wordt gewezen op de geplande ontruimingen. Tegelijkertijd werd gewaarschuwd voor het verwijderen of meenemen van inrichtingsvoorwerpen zoals airconditioners, boilers, koelkasten of televisies. Anders dreigden juridische stappen. De aankondigingen zorgen voor grote onzekerheid in de regio. Veel gezinnen hebben tot op heden geen toegang tot permanente woonruimte en zien zich, gezien de hoge huurprijzen en aanhoudende economische problemen, niet in staat om de containers te verlaten.
Tienduizenden wachten nog steeds op permanente huisvesting
Volgens officiële cijfers zijn in Hatay 171.417 mensen erkend als in aanmerking komend voor overheidsprogramma’s voor huisvesting. Tot nu toe zijn er echter slechts 146.553 woningen opgeleverd. Daardoor wachten nog steeds ongeveer 24.800 rechthebbenden op een permanente woning. Tegelijkertijd wonen volgens officiële cijfers nog steeds ongeveer 148.000 mensen in containerwoningen.
Getroffenen en deskundigen waarschuwen daarom om de containersteden niet te ontruimen voordat er daadwerkelijk passende woonruimte beschikbaar is voor alle behoeftigen. Vooral mensen van wie de woningen weliswaar officieel zijn opgeleverd, maar die daar nog steeds worden geconfronteerd met problemen op het gebied van infrastructuur, vervoersverbindingen of werkgelegenheid, uiten zich kritisch.
Daarnaast zijn de kosten van levensonderhoud sterk gestegen. Veel gezinnen geven aan dat ze, gezien de huurprijzen, geen realistische mogelijkheid zien om op de vrije woningmarkt een nieuwe woning te vinden.
„Onder deze omstandigheden kunnen we geen woning huren”
De situatie is vooral duidelijk in een tijdelijke woonwijk in het district Iskenderun, waar oorspronkelijk zo’n 500 containers stonden. Volgens bewoners is al ongeveer de helft van de onderkomens verwijderd. De resterende containers moeten nu vóór 30 juni worden ontruimd. Voor veel gezinnen betekent dit een existentiële bedreiging. “Vóór de aardbeving lagen de huren tussen de 1.000 en 1.500 lira. Tegenwoordig beginnen ze bij minimaal 10.000 lira en lopen ze op sommige plaatsen op tot 20.000 tot 30.000 lira”, melden bewoners.
Vooral gezinnen die van het minimumloon leven of geen vaste baan hebben, zien zich niet in staat deze kosten te dragen. Daar komen nog uitgaven bij voor elektriciteit, water, verhuizingen en de opleiding van de kinderen. Een overlevende van de aardbeving, vader van vier kinderen, beschrijft de situatie als uitzichtloos: “Onder deze omstandigheden is het onmogelijk om een woning te betrekken.” Veel gezinnen eisen daarom extra huur- en sociale steun, evenals een verlenging van het gebruik van de containerwoningen met minstens één tot twee jaar.
Zorgen over stroom- en waterafsluitingen
De vrees dat de stroom- en watervoorziening na 15 juni zou kunnen worden stopgezet, zorgt voor extra onrust onder de bewoners. Volgens de betrokkenen doen hierover geruchten de ronde in de containersteden. Er is tot nu toe geen officiële bevestiging hiervan. Toch zorgt de mogelijkheid van een afsluiting voor grote bezorgdheid, omdat het daardoor feitelijk onmogelijk zou worden om in de opvangcentra te blijven. Bewoners zien vooral ouderen, mensen met een handicap, gezinnen met kleine kinderen en huishoudens met een laag inkomen als kwetsbaar, die geen recht hebben op een sociale woning en de kosten van de particuliere woningmarkt niet kunnen dragen.
Oproep tot sociaal aanvaardbare oplossingen
Mensenrechten- en sociale organisaties eisen dat de ontruiming van de containersteden niet uitsluitend op basis van administratieve voorschriften plaatsvindt. Het waarborgen van het recht op huisvesting moet voorrang krijgen. Vanuit het perspectief van de betrokkenen mogen containeraccommodaties pas volledig worden opgegeven als er duurzame woonoplossingen zijn gecreëerd, sociale ondersteuning is gewaarborgd en de economische levensomstandigheden van de gezinnen zijn verbeterd. “De mensen die daadwerkelijk hulp nodig hebben, moeten worden ondersteund. Niemand mag in de loop van dit proces in een nieuwe noodsituatie terechtkomen”, luidt een van de centrale eisen van de bewoners. Meer dan drie jaar na de verwoestende aardbeving dreigt de onopgeloste huisvestingsproblematiek voor veel gezinnen opnieuw een existentiële last te worden.
De aardbeving van 6 februari 2023
Op 6 februari 2023 werden grote delen van Zuidoost-Anatolië en Noord-Syrië opgeschrikt door twee zware aardbevingen met een kracht van 7,7 en 7,6 op de schaal van Richter. De eerste beving vond in de vroege ochtenduren plaats met het epicentrum in de provincie Gurgum (tr. Maraş), gevolgd door een tweede enkele uren later. Het was een van de dodelijkste aardbevingen in de geschiedenis van de regio. Volgens officiële gegevens kwamen in Turkije meer dan 50.000 mensen om het leven en raakten tienduizenden gewond. Onafhankelijke deskundigen, zoals de Turkse Artsenfederatie (TTB), gaan uit van een dubbel zo hoog aantal slachtoffers. Meer dan 300.000 gebouwen raakten beschadigd of werden verwoest. Vooral de provincies Hatay, Gurgum, Semsûr (Adıyaman), Dîlok (Gaziantep), Meletî (Malatya) en Amed (Diyarbakır) werden zwaar getroffen.
