- Turkije
Het initiatief 'Zaterdagmoeders' heeft tijdens hun 1094e wake op het Galatasaray-plein in Istanbul opnieuw opheldering geëist over het lot van mensen die in staatshechtenis zijn verdwenen. Deze week herdachten zij de journalist en activist Yusuf Erişti, die 35 jaar geleden na zijn arrestatie verdween. De zaak werd toegelicht door mensenrechtenactiviste Setenay Yarıcı.
Op 14 maart 1991 gearresteerd
De linksgeoriënteerde Turk Yusuf Erişti uit Reşadiye in de provincie Tokat was na de militaire staatsgreep in september 1980 gearresteerd en had twee jaar in de gevangenis doorgebracht, waar hij zwaar werd gemarteld. Ook na zijn vrijlating bleef hij onder toezicht van de politie staan, werd hij herhaaldelijk tijdelijk gearresteerd en mishandeld. Op 14 maart 1991 had Erişti afgesproken met vrienden in Istanbul, waar hij al geruime tijd woonde. Hij kwam echter niet opdagen bij de afspraak. Hij werd nog op weg naar de ontmoetingsplaats gearresteerd en naar de politieke politie van Gayrettepe gebracht. Het politiebureau stond destijds bekend als een berucht martelcentrum.
Advocate vecht voor haar cliënt
Eriştis advocate Fethiye Pekşen was op de hoogte van de manier waarop de politie haar cliënt behandelde. Om niets aan het toeval over te laten, verkreeg ze bij een staatsveiligheidsrechtbank (DGM, inmiddels afgeschaft) een bezoekvergunning. Maar op het politiebureau toonde men zich onbewogen en weigerde men contact met Erişti. Nadat meerdere pogingen om de cliënt te bezoeken zonder succes waren verlopen, diende de advocate op 29 maart 1991 een strafrechtelijke aanklacht in tegen de verantwoordelijke ambtenaren. Nu ontkende de politie dat Yusuf Erişti in hechtenis was genomen.
Getuigen: Yusuf Erişti werd zwaar gemarteld
Enkele dagen later verklaarden meerdere personen, die op dezelfde dag als Erişti waren gearresteerd en zich inmiddels in de Bayrampaşa-gevangenis in Istanbul bevonden, via hun juridische vertegenwoordiging in het openbaar dat zij de toen 30-jarige in het politiebureau van Gayrettepe hadden gezien. Yusuf Erişti zou zwaar zijn gemarteld, zo luidde de unanieme verklaring. Een van de getuigen verklaarde op 17 maart 1991 te hebben gezien hoe Erişti na een marteling „in comateuze toestand“ een cel werd binnengesleept. In mei van datzelfde jaar sprak een student uit Istanbul zich publiekelijk uit, die tijdens een demonstratie ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Arbeid was gearresteerd en dagenlang in hechtenis was gemarteld. „Ze dreigden me op dezelfde manier te doden en te laten verdwijnen als Yusuf Erişti. Niemand zou ooit te weten komen wat er met mij was gebeurd”, citeerden kranten de jongeman.
Ook het ministerie van Binnenlandse Zaken ontkent de arrestatie
De Koerdische politicus Mahmut Alınak, destijds parlementslid voor de HEP/SHP, vroeg de Turkse regering naar het lot van Erişti. Het antwoord van de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Abdulkadir Aksu luidde: „Yusuf Erişti is niet gearresteerd. De feiten die in de vraag worden aangevoerd, hebben niets met de werkelijkheid te maken.“ De familieleden van Erişti ondernamen verdere stappen om de verblijfplaats van de man te achterhalen. Zijn vader wendde zich tot de toenmalige president en de premier, evenals tot alle in het parlement vertegenwoordigde partijen, en diende meer dan dertig keer een verzoek in bij het openbaar ministerie in Istanbul om een onderzoek in te stellen naar de verdwijning van zijn zoon. Maar zijn inspanningen waren tevergeefs. Alle aangiften en verzoeken bleven onbeantwoord, er werd geen onderzoek ingesteld. Yusuf Erişti blijft tot op de dag van vandaag „vermist“.
„We zullen naar hem blijven vragen“
De Zaterdagmoeders herinnerden eraan dat de ouders van Erişti zijn overleden zonder te weten wat er met hun zoon is gebeurd. „We gaan verder waar Bekir en Arife Erişti zijn gebleven, en blijven vragen waar Yusuf Erişti is“, verklaarde Yarıcı. Ter gelegenheid van de 35e verjaardag van zijn verdwijning richtte het initiatief opnieuw een oproep aan justitie. “Maak een einde aan het beleid van straffeloosheid in gevallen van gedwongen verdwijningen. Voer een effectief onderzoek uit in de zaak Yusuf Erişti”, eiste ze.
Zus richt oproep aan Mehmet Ağar
Aan het einde van de wake sprak Sevim Erişti, de zus van de vermiste journalist. “De verdwijning van mijn broer is al 35 jaar een nachtmerrie die onze ziel verwoest”, zei ze. Dit leed treft niet alleen haar familie, maar ook duizenden familieleden van andere vermisten. Ze richtte zich rechtstreeks tot de voormalige minister van Binnenlandse Zaken Mehmet Ağar: "U weet wat er met Yusuf Erişti is gebeurd. U hebt zelf de pijn ervaren van het verlies van een kind. Toch bent u in één opzicht gelukkiger dan wij – u hebt een graf dat u kunt bezoeken.” Haar familie daarentegen heeft tot op de dag van vandaag niet eens een plek waar ze om haar broer kan rouwen. “Laat deze waarheid alstublieft niet in het duister. Vertel ons wat er is gebeurd”, zei ze.
