- Turkije
De ‘Zaterdagmoeders’ hebben tijdens hun 1104e wake op het Galatasaray-plein in Istanbul opnieuw opheldering geëist over de verdwijningen van mensen in staatshechtenis. Familieleden, mensenrechtenactivisten en leden van de Imrali-delegatie van de DEM-partij, waaronder Pervin Buldan en Mithat Sancar, waren aanwezig.
Centraal stond het lot van Piro Ay, die in mei 1994 in het Koerdische district Dêrika Çiyayê Mazî (Tr. Derik) in de provincie Mêrdîn (Mardin) verdween na zijn arrestatie door Turkse soldaten. De verklaring werd voorgelezen door Jiyan Kaya, bestuurslid van de afdeling van de mensenrechtenvereniging IHD.
Arrestatie in het bijzijn van getuigen
Kaya beschreef het verloop van de toenmalige militaire actie in het gehucht Kelektepe: op de ochtend van 15 mei 1994 reden acht militaire voertuigen, waaronder een gepantserd voertuig, het dorp binnen. De operatie werd begeleid door dorpsbewakers en personen in burgerkleding. Ook de toenmalige commandant van de gendarmerie (militaire politie) in Dêrika Çiyayê Mazî, Musa Çitil, bevond zich onder de strijdkrachten.
Piro Ay en een andere dorpsbewoner werden gearresteerd op verdenking van het bevoorraden van de PKK-guerrilla met voedsel. Beiden werden in een militair voertuig gebracht. De tweede arrestant werd onderweg vrijgelaten, terwijl het voertuig met Piro Ay verder reed in de richting van een afgelegen berggebied.
Herders uit de omgeving hoorden later geschreeuw uit de richting waar het voertuig was weggereden. Toen familieleden en dorpsbewoners na het vertrek van de soldaten naar Piro Ay zochten, vonden ze bloedsporen, gebroken wapenstokken en stukken stof die op zijn kleding leken. Sinds die dag is er geen spoor meer van Piro Ay.
Ay vermoedelijk op bevel van Musa Çitil vermoord
Jiyan Kaya herinnerde eraan dat de familie direct na de verdwijning aangifte had gedaan bij verschillende instanties. Toch werd de arrestatie jarenlang ontkend. Pas 18 jaar later kon er dankzij de inspanningen van de IHD in Mêrdîn een onderzoek worden ingesteld. Het Openbaar Ministerie had destijds aanklachten ingediend in verband met de verdwijning en de moord op 13 burgers.
In de tenlastelegging van 16 juli 2012 stond dat de toenmalige commandant van de gendarmerie, Musa Çitil, tijdens zijn diensttijd burgers “willekeurig en met verschillende methoden” had laten vermoorden. Ook Piro Ay werd in de aanklacht genoemd als een van de slachtoffers. “Als Musa Çitil als toenmalig commandant van de gendarmerie van Derik niet verantwoordelijk is voor de gevolgen van deze operatie – wie dan wel?”, vroeg Kaya.
Kritiek op straffeloosheid
„Maar het proces tegen Musa Çitil werd uiteindelijk weer een voorbeeld van de aanhoudende straffeloosheid in gevallen van verdwijningen”, verklaarde de mensenrechtenactiviste. Gedurende de hele procedure bleef Çitil in functie en kreeg hij zelfs promotie. De procedure eindigde uiteindelijk met een vrijspraak. Later wees ook het Turkse Constitutionele Hof een klacht van de familie af en verklaarde dat het onderzoek voldoende was uitgevoerd.
„Een proces dat de materiële waarheid niet aan het licht brengt en de verantwoordelijken niet ter verantwoording roept, kan niet rechtvaardig zijn“, benadrukte Kaya. De Zaterdagmoeders zouden ook na decennia niet ophouden met het eisen van waarheid en gerechtigheid voor Piro Ay en alle verdwenenen.
„Eervolle vrede vereist waarheid“
Na de verklaring sprak ook DEM-parlementslid Pervin Buldan op het Galatasarayplein. Zij eiste dat de afdeling voor het onderzoek naar onopgehelderde misdaden, die bij het ministerie van Justitie is opgericht, eindelijk effectief gaat functioneren en zich bezighoudt met alle gevallen van verdwijningen. „Elke misdaad heeft daders. Een eervolle vrede zal pas mogelijk zijn als de verdwenenen zijn gevonden, de verantwoordelijken zijn aangewezen en de waarheid aan het licht is gekomen.“
De wake eindigde met het neerleggen van anjers op het door politiebarricades omringde Galatasaray-plein.
Bron: ANF
