- Noord-Koerdistan
Yunus Muratakan, medevoorzitter van de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij) in Diyarbakır (Amed), sprak over de oplossing van de Koerdische kwestie en het lopende vredesproces, waarbij hij de aandacht vestigde op de historische achtergrond ervan, de wettelijke waarborgen, de deelname aan de democratische politiek en het belang van maatschappelijke verwerking. Muratakan zei dat de Koerdische kwestie niet uitsluitend via veiligheidsgericht beleid kan worden aangepakt, en benadrukte dat een duurzame oplossing alleen mogelijk is door de erkenning van democratische rechten en het vastleggen van grondwettelijke waarborgen.
Muratakan besprak de historische ontwikkeling van de Koerdische kwestie en stelde dat de gecentraliseerde en uniforme bestuursaanpak die met de oprichting van de Republiek tot stand kwam, de rechten van verschillende identiteiten, talen en culturen beperkte. Hij verklaarde dat deze aanpak, die via de Grondwet van 1924 werd geïnstitutionaliseerd, de weg vrijmaakte voor een beleid van ontkenning en onderdrukking gericht tegen de Koerdische identiteit en culturele rechten. Muratakan voegde eraan toe dat beperkingen op democratische meningsuiting, organisatie en politieke participatie hebben bijgedragen aan het ontstaan van het gewapende conflict.
'Een proces zonder wettelijk kader kan geen blijvend karakter krijgen'
Muratakan zei dat de periode van gewapend conflict Turkije zware menselijke, economische en sociale kosten had opgelegd, en herinnerde eraan dat tienduizenden mensen het leven hadden verloren, dorpen waren platgebrand en ontruimd, en dat er gedwongen ontheemding en ernstige schendingen van de mensenrechten hadden plaatsgevonden.
Muratakan ging ook in op vredes- en dialooginitiatieven die vanaf de jaren negentig zijn ontstaan, en merkte op dat het in 2013 gestarte vredesproces aanzienlijke steun van het publiek had gekregen. Hij beschreef het werk van het Comité van Wijzen, de deelname van politieke partijen aan de besprekingen en de steun van het publiek als belangrijke resultaten van het proces. Muratakan zei dat Turkije na het mislukken van het proces in 2015 een nieuwe periode van hevige conflicten was ingegaan.
Muratakan benadrukte dat ervaringen uit het verleden belangrijke lessen boden, en zei: „Een proces kan weliswaar door politieke wil op gang komen, maar kan niet blijvend zijn zonder wettelijke garanties. Elk proces dat een wettelijk kader ontbeert, blijft kwetsbaar voor provocaties en politieke inmenging.”
„Het proces moet zich richten op het opbouwen van positieve vrede”
Muratakan beschreef de ontwikkelingen na de oproep van 27 februari als het begin van een nieuw tijdperk, en merkte op dat de afkondiging van een staakt-het-vuren, het besluit om de organisatie op te heffen en de stappen in de richting van ontwapening van groot belang waren. Hij merkte tevens op dat de in het parlement ingediende wetgeving een belangrijk begin vormde, maar tekortkomingen vertoonde wat betreft reikwijdte en inhoud.
Muratakan zei: „Op dit moment moet de aandacht worden gevestigd op het DDR-mechanisme dat in internationale conflictoplossingsprocessen wordt toegepast. Ontwapening, demobilisatie en re-integratie moeten als een geïntegreerd proces worden aangepakt. Het is van cruciaal belang om wettelijke en institutionele regelingen vast te stellen die mensen die aan de gewapende strijd hebben deelgenomen in staat stellen zich weer in het maatschappelijk leven en de democratische politiek te integreren. Negatieve vrede betekent het einde van het gewapende conflict. Positieve vrede vereist echter dat de structurele problemen die het conflict hebben veroorzaakt, worden aangepakt, dat rechten en vrijheden worden gewaarborgd en dat een democratische maatschappelijke orde tot stand wordt gebracht. Wat we vandaag nodig hebben, is een proces dat zich niet beperkt tot negatieve vrede, maar ook positieve vrede opbouwt."
Muratakan uitte ook kritiek op de reikwijdte van de wetsregeling die in het parlement is ingediend, en zei dat er een stap – zij het een beperkte – was gezet in de richting van het zoeken naar een oplossing via juridische middelen met een organisatie die in de geschiedenis van Turkije een gewapende strijd tegen de regering heeft gevoerd.
Muratakan wees op tekortkomingen in het toepassingsgebied van de verordening en zei: „Voor het eerst in de geschiedenis van de Republiek Turkije is er een heel kleine stap gezet in de richting van de wettelijke erkenning van een organisatie die zich bezighoudt met gewapende strijd – een opstandige organisatie – en de oplossing van de opstand via wettelijke middelen. Het feit dat de wet slechts betrekking heeft op een bepaalde groep die betrokken is bij gewapende strijd, terwijl opzettelijke moord en daarmee samenhangende misdrijven, evenals personen tegen wie vóór 2005 een onderzoek liep, worden uitgesloten, is een ernstige tekortkoming. Dit proces is ook niet geheel in overeenstemming met de conventionele DDR-processen die wereldwijd worden toegepast.“
Muratakan benadrukte dat een wettelijke regeling die uitsluitend gericht is op het beëindigen van de gewapende strijd ontoereikend is en dat de democratische rechten en de politieke ruimte moeten worden uitgebreid om een ernstige, historische en diepgewortelde kwestie als de Koerdische kwestie op te lossen. Hij zei dat zij deze zorgen regelmatig tegenkwamen tijdens bezoeken aan winkeliers en openbare bijeenkomsten die door de partij werden georganiseerd:
"Gisteren nog, tijdens een bezoek aan een district, vroegen mensen ons: ‘We vertrouwen het proces niet. Welke garanties hebben jullie? Oké, de ontwapening heeft plaatsgevonden. Maar welke rechten zullen we na de ontwapening hebben?’ Iedereen stelt ons deze vragen. Ze vragen zich ook af welke bestuurlijke en gerechtelijke maatregelen er in de toekomst zullen worden genomen om de rechten te beschermen van degenen die de wapens hebben neergelegd.
Wat wij zeggen is dit: toen de heer Öcalan dit proces in gang zette, wilde hij dit niet alleen tot stand brengen met het oog op negatieve vrede – dat wil zeggen een toestand zonder conflict – maar ook met het doel positieve vrede op te bouwen. Hij zei dat politieke en juridische garanties noodzakelijk waren om het proces te laten slagen. In dit opzicht moeten de grondrechten en vrijheden van Koerden als individuen, evenals hun collectieve rechten als volk, grondwettelijk worden gewaarborgd. Dit zijn zaken die een proces vereisen.”
‘Rechten moeten wettelijk worden gewaarborgd’
Muratakan zei dat belemmeringen voor grondrechten en vrijheden onder de huidige Turkse grondwet moeten worden weggenomen door middel van wettelijke hervormingen en riep op tot het waarborgen van de rechten van alle burgers. Hij benadrukte dat vrijheid van meningsuiting, het recht op zelfbestuur en de vrijheid van volkeren tot de fundamentele elementen van deze veranderingen moeten behoren.
Muratakan zei: „Als we al deze kwesties in hun geheel bekijken, moet deze toestand van conflictvrijheid zeker juridisch gewaarborgd en juridisch afdwingbaar zijn. Ten tweede moet het recht van degenen die hun wapens hebben ingeleverd om deel te nemen aan de democratische politiek wettelijk worden gegarandeerd, en moeten de relevante mechanismen worden ingesteld. Een derde kwestie die steeds weer naar voren komt in onze gesprekken met het publiek en in hun eisen, is wat er met politieke gevangenen zal gebeuren. Er wordt ons herhaaldelijk gevraagd waarom onze voormalige covoorzitters, Figen Yüksekdağ en Selahattin Demirtaş, nog niet zijn vrijgelaten.“
'Overgangsrecht en maatschappelijke verantwoording zijn noodzakelijk'
Muratakan vestigde ook de aandacht op het belang van overgangsrecht en maatschappelijke verantwoording, en zei dat gelijke burgerschaps- en culturele rechten bij wet en in de grondwet moeten worden gewaarborgd. Hij verwees naar het in brand steken van dorpen, martelingen en onopgeloste moorden in het verleden, en benadrukte dat het onder ogen zien van het verleden essentieel is voor het opbouwen van duurzame vrede. Hij zei: „Na deze veertig jaar van conflict hebben we behoefte aan overgangsrecht en maatschappelijke verantwoording. Mensen eisen het recht om over het verleden te leren, toegang te krijgen tot de waarheid en te zien dat de verantwoordelijken voor de rechter worden gebracht. Om ervoor te zorgen dat Turkije dit proces succesvol doorloopt en dat dit uitmondt in positieve vrede, moeten grondwettelijke waarborgen worden vastgelegd en moet de democratische rechtsstaat worden hersteld."
'Stappen moeten wederzijds zijn'
Yunus Muratakan benadrukte dat het vredesproces moet vorderen door middel van wederzijdse stappen, en zei dat eenzijdige maatregelen niet voldoende zouden zijn om duurzame vrede tot stand te brengen. Hij benadrukte dat geen van beide partijen baat zou hebben bij oorlog en verwees naar internationale ervaringen met conflictoplossing, waarbij hij toevoegde: „Een van de uitspraken van de heer Öcalan is voor ons bijzonder belangrijk: ‚Een reis van duizend kilometer begint met één enkele stap.‘ Deze stap moet echter wederzijds zijn. Niemand van ons heeft iets te winnen bij oorlog. We moeten terugkeren naar een win-winbenadering.
Voorbeelden uit de hele wereld tonen duidelijk aan dat vredesprocessen nooit blijvend kunnen zijn, tenzij ze de weg vrijmaken voor democratische politiek, worden gewaarborgd door wettelijke en grondwettelijke garanties, en de rechten herstellen die zijn ontnomen. Dit geldt voor de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia (FARC), het Ierse Republikeinse Leger (IRA), evenals voor eerdere voorbeelden zoals Bosnië en Herzegovina en Zuid-Afrika.”
Muratakan zei dat zij het proces beschouwden als het „Democratische Samenleving- en Vredesproces“ en benadrukte dat de fundamentele garantie voor het volk lag in de georganiseerde strijd. Hij zei: „Wij beschouwen dit proces als uiterst belangrijk en waardevol. De fundamentele garantie voor ons volk binnen dit proces zijn wijzelf en onze georganiseerde strijd.“
Bron: ANF
