- Turkije
Met rode anjers en foto’s van hun verdwenen familieleden in de hand kwamen de ‘Zaterdagmoeders’ opnieuw bijeen op het Galatasarayplein in Istanbul. Tijdens de 1102e week van hun wake herdachten zij de studenten Hüsamettin Yaman en Soner Gül, die in 1992 in Istanbul werden gearresteerd en sindsdien vermist worden.
Zoals elke week stond de wake in het teken van de eis om opheldering te verschaffen over gevallen van gedwongen verdwijningen in staatshechtenis en om de verantwoordelijken te vervolgen. De actie van deze week werd ook gesteund door vertegenwoordigers van Amnesty International.
Twee studenten verdwenen na een straf
De verklaring van het initiatief werd voorgelezen door Besna Tosun, wier vader Fehmi Tosun het slachtoffer was van een gedwongen verdwijning. Tosun herinnerde eraan dat de 22-jarige Hüsamettin Yaman student was aan de Technische Beroepsschool van de Universiteit van Istanbul. Hij had eerder kort in de gevangenis gezeten omdat hij een spandoek zou hebben gedragen. Soner Gül, die toen 21 was, studeerde aan de medische faculteit van Cerrahpaşa en was actief in een studentenorganisatie. Hij was meerdere keren vastgehouden, gemarteld en bedreigd.
Op 2 mei 1992 verliet Hüsamettin Yaman zijn huis. Twee dagen later kreeg zijn familie een telefoontje. Een onbekende beller zei dat Yaman en Soner Gül samen in Fındıkzade waren vastgehouden. Hun families namen vervolgens contact op met de politie, de autoriteiten en overheidsinstanties, maar de autoriteiten ontkenden dat er sprake was van enige detentie.
Verklaringen van een voormalig agent van de speciale politie leverden niets op
Ook de Mensenrechtenvereniging (IHD) en Amnesty International vroegen om opheldering over de zaak. Toch bleven de families jarenlang in het ongewisse. Volgens de familie werden de familieleden van Hüsamettin Yaman zelfs jarenlang door de politie in de gaten gehouden omdat ze bleven zoeken naar hun zoon.
De zaak kreeg in 2011 opnieuw aandacht toen Ayhan Çarkın, een voormalig officier van een Turkse speciale politie-eenheid, in het openbaar sprak over buitengerechtelijke executies en gedwongen verdwijningen. Çarkın verklaarde dat Yaman en Gül na hun aanhouding naar een bosrijke omgeving waren gebracht, ondervraagd en vervolgens vermoord. Volgens zijn getuigenis waren de laatste woorden van de studenten: “Menselijke waardigheid zal marteling overwinnen.”
Families hekelen decennialange straffeloosheid
Ondanks de verklaringen van Çarkın is er nooit een serieus of onafhankelijk onderzoek ingesteld, merkte Besna Tosun op. De families riepen het openbaar ministerie opnieuw op om de zaken volledig op te helderen. „Geef de families eindelijk antwoord op de vraag: wat is er met onze kinderen gebeurd?”, zei Tosun.
Feyyaz Yaman, de broer van Hüsamettin Yaman, herinnerde er ook aan dat de familie al meer dan drie decennia strijdt voor gerechtigheid. “De staat zwijgt al 34 jaar”, zei hij. Hij stelde dat de verantwoordelijkheid ligt bij de veiligheidsstructuren en actoren die destijds onder minister van Binnenlandse Zaken Mehmet Ağar opereerden. Tot op de dag van vandaag zijn de stoffelijke resten van de verdwenenen niet gevonden.
“Mijn eerste Moederdag zonder mijn moeder”
Aangezien het morgen Moederdag is, stond de wake van de Zaterdagmoeders in het teken van de persoonlijke herinneringen van de familieleden. Maside Ocak, zus van de leraar Hasan Ocak, die in 1995 doodgemarteld werd, sprak over haar eerste Moederdag zonder haar overleden moeder Emine. Ze zei dat zij en haar metgezellen dit plein in de loop van decennia tot een plek van verzet hadden gemaakt. “Misschien is de beste manier waarop we hen vandaag kunnen eren wel door hun strijd voort te zetten”, zei Ocak.
Hanife Yıldız sprak ook over het leed van de families. Al 31 jaar brengt ze Moederdag door zonder haar zoon Murat, die in 1995 tijdens zijn politiehechtenis verdween. „Andere moeders krijgen felicitaties van hun kinderen. Wij kunnen dat niet meemaken,” zei ze.
Aan het einde van de wake legden de familieleden rode anjers neer voor de politiebarricades op het Galatasarayplein.
