- Turkije
Tuncer Bakırhan, medevoorzitter van de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij), sprak over het wetsontwerp getiteld „Versterking van de nationale solidariteit en sociale cohesie”, dat momenteel wordt besproken in de Algemene Vergadering van de Grote Nationale Vergadering van Turkije (TBMM).
‘Historische overgang’
Bakırhan begon zijn toespraak met een eerbetoon aan de politieke gevangenen in Turkije, de volkeren van Turkije en Sırrı Süreyya Önder, een lid van de İmralı-delegatie van de DEM-partij die vorig jaar tijdens een medische behandeling is overleden. Hij zei dat de eeuwenoude Koerdische kwestie zich van de schaduw van het conflict naar het terrein van de wet verplaatst.
„We zijn hier vandaag getuige van deze historische overgang. Het wetsontwerp dat voor ons ligt, is een kompas dat het land een nieuwe richting wijst. De instelling die ons op dit pad zal begeleiden, is de Grote Nationale Vergadering van Turkije”, zei hij.
‘Een historische knoop wordt ontward’
Bakırhan herinnerde eraan dat de Koerdische kwestie in de beginjaren van de Republiek werd geregeld vanuit een mentaliteit van staat van beleg, en verklaarde verder het volgende:
“Van de Wet op de handhaving van de openbare orde (Takrir-i Sükûn) tot de Onafhankelijkheidstribunalen, van geheime bestuurlijke plannen tot noodtoestanden: deze kwestie is altijd als een uitzondering behandeld. De geschiedenis van deze kwestie binnen de staat wordt gekenmerkt door de wijdverbreide praktijk van een ‘dubbele staat’, waarbij de politiek aan de zijlijn werd gezet en de uitzonderingstoestand zich uitbreidde. Het hele land heeft hiervoor op de een of andere manier de prijs betaald. Vandaag hebben we de kans om dit hoofdstuk vol pijn en ontkenning af te sluiten. We leven in een periode waarin we de grammatica van ons politieke discours zelf moeten veranderen. Voor het eerst wordt deze kwestie besproken in gewone wetgevende taal, met schriftelijke motiveringen, open voor onderhandeling en kritiek. Het belang van vandaag is dat een historische knoop eindelijk via de politiek wordt ontward en in de parlementaire notulen wordt vastgelegd. Het parlement draagt de verantwoordelijkheid om deze kwestie via de politiek en dialoog op te lossen.
‘Het parlement moet de weg vrijmaken voor een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis’
Dit is ook de verantwoordelijkheid van het Parlement ten opzichte van onze gedeelde geschiedenis en onze gemeenschappelijke toekomst. Het gedeelde lot dat in 1064 in Kars tussen de Shaddadid-Koerden en de Seltsjoeken begon, opende de poorten van Anatolië met de Slag bij Manzikert in 1071. In de daaropvolgende eeuwen werd dit partnerschap hernieuwd en bleef het honderden jaren bestaan. De mondiale, regionale en nationale ontwikkelingen van de 20e eeuw hebben deze dynamiek verstoord. Vandaag hebben we de kans om deze samenwerking te hernieuwen op basis van democratische en egalitaire beginselen. Het Parlement moet daarom deze verantwoordelijkheid op zich nemen en de weg vrijmaken voor een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis. We weten dat de dagen die geschiedenis schrijven een sterke politieke wil vereisen, en die wil is vandaag in dit Parlement aanwezig.
De herinnering aan dit Parlement herinnert ons aan de gedeelde geschiedenis van Turken en Koerden en het krachtige potentieel van hun samenwerking. Er bestaat al eeuwenlang een gedeeld leven tussen Anatolië en Mesopotamië. Er zijn gemeenschappelijke raakvlakken geweest, een gedeelde culturele sfeer en gedeelde verhalen. Onze duizendjarige broederschap en de oprichting van de Republiek zijn hiervan het bewijs. In Amasya werden deze gebieden beschouwd als het gemeenschappelijke vaderland van Turken en Koerden. In Erzurum kwam de wil tot eenheid in deze geest tot uiting. Het Eerste Parlement bracht vertegenwoordigers van verschillende regio’s en identiteiten onder één dak samen. De Grondwet van 1921 belichaamde een pluralistische geest die ruimte creëerde voor lokaal zelfbestuur.
De herinnering aan dit parlement herinnert ons aan de gedeelde geschiedenis van Turken en Koerden en aan het krachtige potentieel van hun samenwerking. Al eeuwenlang bestaat er een gedeeld bestaan tussen Anatolië en Mesopotamië. Er zijn gemeenschappelijke raakvlakken, een gedeelde culturele sfeer en gedeelde verhalen. Onze duizendjarige broederschap en de oprichting van de Republiek zijn hiervan het bewijs. In Amasya werden deze gebieden beschouwd als het gemeenschappelijke vaderland van Turken en Koerden. In Erzurum kwam de wil tot eenheid in deze geest tot uiting. Het Eerste Parlement bracht vertegenwoordigers van verschillende regio’s en identiteiten onder één dak samen. De grondwet van 1921 belichaamde een pluralistische geest die ruimte creëerde voor lokaal zelfbestuur. Deze visie versmalde echter te midden van een cyclus van ontkenning en opstand. Onze eeuwenoude historische band liep grote schade op, een situatie waar vooral degenen baat bij hadden die deze gebieden als een bedreiging beschouwden.
‘De eerste stap naar de integratie van de Koerden in de wet’
Ik wil hier even een terzijde maken. Toen dit proces van start ging, zeiden bepaalde buitenlandse mogendheden: ‘Deze stap zal het evenwicht in het Midden-Oosten op zijn kop zetten.’ In werkelijkheid zullen juist de eeuwenoude berekeningen van de wereldmachten op hun kop worden gezet. Dat weten we maar al te goed. Dit proces zal pogingen om broeder tegen broeder op te zetten, dwarsbomen. Het zal onze eenheid versterken en onze gemeenschappelijke toekomst consolideren. Een halve eeuw van conflicten heeft in alle delen van dit land enorm veel leed veroorzaakt. Vandaag hebben we de kans om de cyclus van conflicten en geweld achter ons te laten. Een eeuw geleden werden de Koerden van de wet uitgesloten. Deze grondwet is de eerste stap om de Koerden in de wet op te nemen.
‘We maken een krachtige start’
Met dit wetsontwerp zetten we een belangrijke stap die onze eenheid en onze gezamenlijke toekomst zal versterken. We maken een krachtige start. Ik wil graag de fundamentele rol benadrukken die de heer Öcalan heeft gespeeld; zijn ‘Oproep tot vrede en een democratische samenleving’ van 27 februari 2025 heeft deze start mogelijk gemaakt. Zoals hij zei: vrede is geen luxe in een huis waarvan de huizen van de buren in brand staan – het is een verzekering. Zijn inspanningen voor een oplossing voor Turkije moeten op basis van eerlijkheid worden beoordeeld, in plaats van op basis van vooroordelen. We erkennen ook de constructieve rol die president Recep Tayyip Erdoğan, parlementsvoorzitter Numan Kurtulmuş en MHP-voorzitter Devlet Bahçeli in dit proces hebben gespeeld. Als Turkije het vuur binnen zijn eigen grenzen door middel van de rechtsstaat blust, zal dat ook al zijn buren helpen om wat vrijer adem te halen.
‘De Koerdische geopolitiek is de politieke geografie voor het doorbreken van de impasse in het Midden-Oosten’
We richten ons nu op een visie die de veiligheidsbelangen van het Turkse volk en de roep om gelijkheid van het Koerdische volk binnen hetzelfde wettelijke kader samenbrengt. Van Irak tot Syrië, van Iran tot de oostelijke Middellandse Zee: grensbeveiliging, allianties en regionale machtsverhoudingen veranderen in hoog tempo. Het Midden-Oosten krijgt een nieuwe vorm rond de wederopbouw van staten, een nieuw paradigma en een nieuwe regionale orde. Als historische en sociale realiteit die zich over vier landen uitstrekt, vormen de Koerden een van de belangrijkste evenwichtsfactoren in deze transformatie. Een eeuw geleden werd het bestaan van de Koerden ontkend; vandaag de dag is het uitgegroeid tot een van de fundamentele drijvende krachten van het Midden-Oosten. De Koerdische geopolitiek is de politieke geografie die de impasse in de regio kan doorbreken. Deze geopolitieke realiteit biedt de mogelijkheid van een democratische toekomst. We moeten de historische relatie tussen Turken en Koerden hernieuwen in het licht van deze geopolitieke realiteit. Dit biedt ons een grote kans om ons te beschermen tegen de branden die in de regio woeden. Door de Turks-Koerdische broederschap op de juiste wijze te omarmen, wordt Turkije versterkt en worden vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten gebracht. Door het oosten en westen van de Eufraat samen te brengen binnen een gedeeld juridisch kader en een gedeelde toekomst, ontstaat een sterke bescherming tegen grote bedreigingen.
We weten dat het blussen van deze brand door middel van de rechtsstaat niet alleen ons, maar ook al onze buren in staat zal stellen om vrijer adem te halen. In deze regio zijn kaarten getekend met wapens en zijn grenzen vaak gevormd door leed. Nu wordt er voor het eerst een nieuwe bladzijde geschreven door middel van de wet. Ik wil benadrukken dat als deze bladzijde in Turkije wordt geschreven, de inkt ervan voldoende zal zijn voor de hele regio.
‘Dit vaderland is gedeeld, en dat geldt ook voor de toekomst’
De wet waarover we vandaag spreken, is geen wet die privileges toekent. Het is de eerste stap op weg naar het oplossen van het conflict. Dit is geen kwestie van geven en nemen. Het is een stap om onze historische relatie te herstellen en tot echte verzoening te komen. Deze wet en dit proces zijn geen concessies, en het gaat hier ook niet om winnaars en verliezers. Er is slechts één winnaar in dit proces: heel Turkije en zijn 86 miljoen burgers. Vrede is geen wedstrijd. Het mag niet worden gezien als een scorebord tussen volkeren.
Ik wil mij hierbij openhartig richten tot mijn Turkse broeders en zusters. Jullie verliezen niets in dit proces, en jullie zullen ook niets verliezen. Integendeel, dit is een proces dat Turkije zal versterken en welvaart zal brengen. De eenheid en de fundamentele waarden van dit land staan nooit ter discussie. Al honderd jaar lang wordt jullie verteld dat ‘het land verdeeld zal raken’, en dat verhaal gaat vandaag de dag nog steeds door. Maar wat dit land het dichtst bij een verdeeldheid heeft gebracht, is juist het conflict zelf.
Als de Koerden zich zouden willen afscheiden, zouden we hier niet samen met onze collega’s in dit parlement zitten. We zijn hier omdat dit vaderland van ons allen is, net als de toekomst. Ik wil me ook richten tot de families die hun kinderen hebben verloren. Het grootste respect dat aan de nagedachtenis van uw kinderen kan worden betoond, is ervoor te zorgen dat geen enkel ander kind het leven verliest of lijdt. We zullen iemands pijn nooit afwegen of vergelijken. Waar die pijn ook voorkomt – van Şırnak tot Tekirdağ – die pijn is van ons allemaal. Ik draag elk verdriet in dit land in het diepste hoekje van mijn hart. We hebben maar één doel: ervoor zorgen dat er geen leed meer plaatsvindt.
‘Dit proces gaat niet over het uitwissen van onze identiteit, maar over het verenigen van ons bestaan met de wet’
Maar vandaag woedt er een brand die ons allemaal raakt. Eerst moeten we die brand blussen. Er is een Koerdisch gezegde: ‘Agir bi agir venamire’ – vuur kan niet met vuur worden geblust. Dit is de eenvoudigste waarheid die vijftig jaar conflict, van Şırnak tot Tekirdağ, ons heeft geleerd. Elke orde die is gebaseerd op de nederlaag van één partij draagt de kiemen van het volgende conflict in zich. Succes bij het oplossen van conflicten ligt in het beantwoorden van één vraag: ‘Ziet elke identiteit, elk geloof en elke gemeenschap zichzelf als een gelijkwaardig en integraal onderdeel van dit land?’
‘Geen verdeeldheid, maar het versterken van ons gezamenlijke leven’
Dit proces biedt een kans, niet voor de verdeeldheid van Turkije, maar voor de integratie ervan; niet voor afscheiding, maar voor het versterken van ons gezamenlijke leven. Dit wetsontwerp is de eerste stap naar het versterken van de politieke en juridische basis van dat gezamenlijke leven. De nadruk in het wetsvoorstel op ‘het versterken van de ruimte voor democratische politiek’ wijst in een belangrijke richting. We moeten voortbouwen op deze eerste stap met een krachtige golf van democratisering. Democratisering is de garantie voor vrede. De kracht die het schip van de vrede over de zeeën zal dragen, is de democratische politiek.
Ik wil mij ook met dezelfde openheid tot het Koerdische volk richten. Dit proces gaat niet over het uitwissen van onze identiteit; het gaat over het verenigen van ons bestaan met de wet. We weten dat velen bezorgd zijn dat ze ‘opnieuw bedrogen’ zullen worden. Deze bezorgdheid is niet ongegrond, en we begrijpen die heel goed. Bovenal zijn de Koerden nu een georganiseerd volk. Ze zullen noch bedrogen, noch misleid worden. Zelfs als onze balans zou wankelen, is er een andere maatstaf om deze weer in evenwicht te brengen – en die maatstaf zijn jullie. Wees gerust: we zullen onze strijd voor de democratische rechten van het Koerdische volk via politieke middelen met nog grotere vastberadenheid voortzetten.
Democratisering, de rechtsstaat en de oplossing van de Koerdische kwestie moeten op deze eerste stap volgen. Wat deze eerste stap betekenisvol zal maken, is het tot stand brengen van democratisering door middel van democratie, de rechtsstaat en gelijkheid wanneer het parlement in oktober weer bijeenkomt. Vanaf oktober moeten we in Turkije een proces van wederopbouw op gang brengen waarin Koerden, Alevieten, arbeiders, vrouwen en al diegenen die onrecht hebben ondervonden, worden betrokken.
Gedurende dit hele proces moeten de rechten en de rechtsbescherming van iedereen worden gewaarborgd. Het parlement moet zich in oktober richten op democratische integratie, vrijheden en juridische hervormingen die de rechtsstaat versterken. De verantwoordelijkheid om met dit kompas vrede te bereiken ligt bij het parlement, de politieke partijen, de rechterlijke macht, de media, het maatschappelijk middenveld – en bij ons allemaal.
‘Elke ‘ja’-stem is een handtekening voor de toekomst van 86 miljoen mensen’
Een vreedzame samenleving en een democratisch bestel zijn een aanwinst voor alle 86 miljoen mensen. Een van de grootste obstakels om dit te bereiken is het huidige politieke klimaat in Turkije. De Turkse politiek zit al lange tijd gevangen in wat ik zou omschrijven als een ‘Mekka-periode’-mentaliteit. Verschillende politieke groeperingen en identiteiten beschouwen elkaar als existentiële bedreigingen. De deuren naar dialoog worden voortdurend gesloten, terwijl polarisatie het openbare leven domineert.
Wat Turkije in plaats daarvan nodig heeft, is de mentaliteit van de ‘Medina-periode’, waarin verschillen niet worden gezien als veiligheidsbedreigingen, maar waarin politieke en sociale eenheid en rechtvaardigheid worden opgebouwd op basis van gemeenschappelijke belangen. Het is nu tijd om de overstap te maken van conflict naar vrede, van polarisatie naar eenheid, en van verdeeldheid naar samenleven en dialoog. De Hijra is een bron van zegen en wijsheid. We moeten elkaar herontdekken, ons verzoenen en weer samen staan.
Wie zal baat hebben bij deze verzoening? Iedereen. Wie zal baat hebben bij deze vrede? Al onze 86 miljoen burgers. Wanneer toekomstige generaties op een dag deze parlementaire verslagen lezen, moeten zij kunnen zeggen: ‘De mensen van dit land zijn erin geslaagd weer met elkaar te praten.’ Dat is wat ware vrede is, en zo ziet echt succes eruit. Elke ‘ja’-stem voor dit wetsontwerp is een handtekening voor de toekomst van 86 miljoen mensen.
‘Wie vrede zaait, zal leven oogsten’
Wat Turkije in plaats daarvan nodig heeft, is de mentaliteit van de ‘Medina-periode’, waarin verschillen niet worden gezien als veiligheidsbedreigingen, maar waarin politieke en sociale eenheid en rechtvaardigheid worden opgebouwd op basis van gemeenschappelijke belangen. Het is nu tijd om de overstap te maken van conflict naar vrede, van polarisatie naar eenheid, en van verdeeldheid naar samenleven en dialoog. De Hijra is een bron van zegen en wijsheid. We moeten elkaar herontdekken, ons verzoenen en weer samen staan.
Wie zal baat hebben bij deze verzoening? Iedereen. Wie zal baat hebben bij deze vrede? Al onze 86 miljoen burgers. Wanneer toekomstige generaties op een dag deze parlementaire verslagen lezen, moeten zij kunnen zeggen: ‘De mensen van dit land zijn erin geslaagd weer met elkaar te praten.’ Dat is wat ware vrede is, en zo ziet echt succes eruit. Elke ‘ja’-stem voor dit wetsontwerp is een handtekening voor de toekomst van 86 miljoen mensen.
‘Wie vrede zaait, zal leven oogsten’
Wie vrede zaait, zal leven oogsten. Met vrede zal het nieuws over jongeren die het leven laten, niet langer de eenvoudige huizen bereiken. Moeders zullen elkaar niet in rouw ontmoeten, maar in onderlinge verbondenheid. Door middel van deze wet kunnen we Turkije verankeren in welvaart en vrede. Met deze wet kunnen we meer overvloed brengen in het leven van nog ongeboren kinderen en op de tafels van miljoenen mensen.
Geloof mij, door de Turks-Koerdische betrekkingen te vernieuwen op basis van democratie en gelijkheid, zullen we in staat zijn om energie- en handelscorridors, industriële centra en productieknooppunten op te bouwen. Het ligt binnen handbereik om een regionale macht te worden die de ontwikkelingen vormgeeft. Jarenlang heeft het hele land – en met name de armen – de prijs van het conflict betaald. Van de voordelen van vrede zullen echter kinderen, jongeren, de armen, gepensioneerden, werknemers en de hele natie profiteren. Elk jaar zal er niet langer vijftig miljard dollar worden uitgegeven aan een conflict dat het leed vergroot, maar aan een economie die welvaart creëert. Hopelijk zullen middelen die lange tijd naar het conflict zijn gevloeid, in plaats daarvan worden geïnvesteerd in scholen, ziekenhuizen en productie, terwijl regio’s die decennialang van investeringen zijn verstoken, eindelijk tot bloei zullen komen.
‘We verheerlijken deze tekst niet kritiekloos, noch verwerpen we hem omdat hij onvolledig is’
Laat me duidelijk uitleggen waarom we dit voorstel hebben ondertekend en waarom we ervoor zullen stemmen. We verheerlijken deze tekst niet kritiekloos, noch verwerpen we hem omdat hij onvolledig is. We erkennen de waarde ervan, maar geven tegelijkertijd openlijk toe dat er tekortkomingen zijn.
Deze wet vertoont ongetwijfeld tekortkomingen en bevat aspecten die kritiek verdienen. Het feit dat onderwerpen als moedertaalrechten, gelijkwaardig burgerschap en lokale democratie niet in de wet zijn opgenomen, betekent niet dat deze democratische eisen zijn vergeten. Integendeel, ze blijven onmisbaar voor dit proces. Ze vormen de bouwstenen op de weg naar vrede. We mogen echter de criteria van de eerste fase niet verwarren met die van de definitieve regeling. Het doel van deze eerste stap is om de overgang van conflict naar de rechtsstaat mogelijk te maken en de weg vrij te maken voor democratische politieke strijd.
‘Het is tijd om van de republiek een thuis voor ons allemaal te maken’
Beste leden, de staat moet een afspiegeling zijn van de gehele samenleving en al haar diversiteit. Wij willen een democratisch land waar Koerden zich vrij kunnen uiten en zich kunnen organiseren rond hun identiteit, waar alevieten hun geloof in gelijkheid en vrijheid kunnen belijden, en waar Roma, Armeniërs, Tsjerkessen en alle volkeren en geloofsgemeenschappen zich niet langer gedwongen voelen te verbergen wie ze zijn.
Een eeuw geleden bracht dit parlement verschillende identiteiten onder één dak samen en bouwde het aan een gemeenschappelijk bestaan. Een eeuw later legt hetzelfde parlement zijn moeilijkste kwestie opnieuw voor aan deze kamer, in de taal van de wet en de politiek. 86 miljoen mensen bereiden zich voor op de Resolutie van Ankara. Een eeuw geleden werd onder dit dak een republiek gesticht. Nu is het tijd om, te beginnen met deze grondwet, van die republiek een thuis voor ons allemaal te maken.
Morgen zullen we de dageraad begroeten van een dag waarop vrij denken en een gelijkwaardig leven kunnen bloeien. Daar zijn we zowel klaar voor als vastbesloten. In zijn roman *An Island Story* vertelt Yaşar Kemal over mensen die na oorlogen, ballingschap en verwoesting hun leven op een eiland weer opbouwen. Ik wil dit oprecht zeggen: ons eiland is Turkije. Daarom hebben we geen andere keuze dan dit leven samen te helen.
‘Laat dit het eerste zegel zijn en moge het nooit verbroken worden’
Met deze gedachten en gevoelens wil ik nogmaals benadrukken dat president Recep Tayyip Erdoğan, parlementsvoorzitter Numan Kurtulmuş, de heer Devlet Bahçeli, de heer Özgür Özel, de heer Kemal Kılıçdaroğlu, de heer Mahmut Arıkan, de heer Ali Babacan, de heer Ahmet Davutoğlu, evenals alle partijleiders en parlementsleden die dit wetsontwerp hebben ondertekend, een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan dit proces.
Ik feliciteer van harte elk parlementslid dat dit wetsvoorstel zal steunen met zijn of haar stem, kritiek en constructieve voorstellen. Elk woord dat hier vandaag wordt gesproken en elke handtekening die onder deze wet wordt gezet, zal deel uitmaken van de erfenis die aan het Turkije van morgen wordt nagelaten. Op een dag zullen de notulen van dit parlement tot de bladzijden behoren die onze kinderen met de grootste trots zullen gedenken.
Nu ik dit podium verlaat, heb ik slechts één wens: mogen de handtekeningen onder dit wetsontwerp het eerste zegel worden van een toekomst waarin wapens in dit land nooit meer het woord voeren. Moge dat zegel nooit worden verbroken. Moge deze vrede voortduren, en moge ons gedeelde en gelijkwaardige leven voor altijd voortduren.
Ik betuig nogmaals mijn respect en groeten aan u allen.”
