Tijdens de Conferentie van Democratische Lokale Overheden, georganiseerd door de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij) in Amed (Diyarbakır) onder het motto „De gemeenschap is de gemeente, de gemeente is de gemeenschap“, werd ook een boodschap voorgelezen van de Koerdische leider Abdullah Öcalan, die gevangen zit op het Turkse gevangeniseiland Imrali.
De boodschap, gepubliceerd door ANF Nieuwsagentschap en gedateerd op 24 mei, werd voorgelezen door Devrim Demir, de ontslagen medeburgemeester van Mardin. In zijn boodschap gaat Öcalan in op de rol van lokale democratie, gemeentelijk zelfbestuur en democratische participatie. Tegelijkertijd plaatst hij deze kwesties in de context van het huidige Vredes- en Democratische Samenlevingsproces en geeft hij zijn visie op de oplossing van de Koerdische kwestie, evenals perspectieven voor democratische ontwikkelingen in Turkije en het Midden-Oosten.
In zijn boodschap aan de conferentie van lokale besturen van de DEM-partij verklaarde Abdullah Öcalan het volgende:
“Aan alle afgevaardigden en deelnemers aan de conferentie van lokale besturen van de DEM-partij,
Gedurende een groot deel van de geschiedenis was het bestuur binnen de samenleving gebaseerd op het lokale niveau, op bestuur waar de mensen woonden; met andere woorden, op zelfbestuur. Zelfs binnen staatstradities waren lokale besturen over het algemeen de regel, terwijl centraal gezag de uitzondering was. De heersende wet was die van de plaats en de regio.
Deze traditie werd de afgelopen twee eeuwen doorbroken door het homogene, monistische en strak gecentraliseerde model van de kapitalistische moderniteit, dat uitgaat van de natiestaat. De belangrijkste oorzaak van de huidige problemen en impasses ligt in het opleggen van dit model aan samenlevingen over de hele wereld.
Tijdens twee wereldoorlogen heeft de hele wereld – en met name de Europese landen waar deze visie is ontstaan – het leed ondervonden dat het fascisme veroorzaakt, en dat leed duurt nog steeds voort. Vanaf de jaren vijftig werden de rechten van gemeenten, regio’s, nationale identiteiten en culturen opnieuw gedefinieerd, zij het in beperkte mate, en ontstonden er democratische grondwetten. Het Europees Handvest voor lokaal zelfbestuur, aangenomen en geratificeerd door de landen van de Europese Unie, is een voortzetting van dit proces. De terugkeer naar lokale democratie is een bron van redding voor staten en een verademing voor samenlevingen geworden.
Als democratische zeggenschap wordt toegekend aan lokale en regionale realiteiten in het Midden-Oosten, waar Turkije een leidende rol speelt, kan een groot deel van de problemen in de regio gemakkelijker worden overwonnen. Met name het wegnemen van voorbehouden ten aanzien van lokale democratie zou Turkije in zijn tweede eeuw kunnen versterken. Voor zowel samenlevingen als staten die gevoelig zijn voor democratische oplossingen, is herstructurering essentieel. De algemene richting en noodzaak van ons tijdperk wijzen in de richting van het verminderen van centralisatie en het uitbreiden van lokaal bestuur. Verzet tegen deze stroming verergert de bestaande politieke, economische en ecologische crises alleen maar. Er is op deze manier inderdaad een hele eeuw verspild, ten koste van iedereen.
Men mag niet de illusie koesteren dat antidemocratische, gecentraliseerde structuren vanzelf zullen veranderen. De georganiseerde strijd van standvastige lokale democratische en culturele structuren is doorslaggevend geweest voor het versnellen van de transformatie. Lokale democratie en democratische grondwetten zijn zelf voortgekomen uit dergelijke strijd.
De formule van ‘lokale democratie en een democratische grondwet’ is ook de formule voor de vreedzame en democratische oplossing van de Koerdische kwestie. De levensader van de democratische integratie die we trachten te ontwikkelen binnen het Vredes- en Democratisch Maatschappijproces is lokale democratie. Democratische integratie kan alleen haar ware betekenis vinden via lokale democratie. De bron van het curatele-beleid dat de afgelopen jaren is gevoerd, ligt ook in het ontbreken van lokale democratie. In een land waar democratie zo gemakkelijk kan worden ontkend, kan geen enkel probleem worden opgelost – en het is duidelijk dat dat ook niet is gebeurd.
De Koerdische kwestie heeft een stadium bereikt waarin deze op het niveau van het lokaal bestuur kan worden opgelost. Niet alleen in de context van de Koerdische kwestie, maar voor Turkije als geheel geldt dat de huidige problemen op het gebied van het lokaal bestuur alleen kunnen worden overwonnen door middel van een sterke lokale democratie. Het waarborgen van lokale democratie binnen een wettelijk kader is de meest realistische en enige oplossing. Wat ook voor Syrië, Irak en Iran nodig is, is de volledige en alomvattende implementatie van lokale democratie. Het tegengif voor alle negatieve ontwikkelingen is democratische politiek en lokale democratie. Een democratische samenleving kan alleen op deze manier worden gerealiseerd.
De rol van lokale besturen bij het bevorderen van lokale democratie is doorslaggevend en baanbrekend. De eerste pijler van de democratie en de democratische gemeente is het lokale niveau. Het ontwikkelen van democratisch gemeentelijk municipalisme is een baanbrekende stap. Hiervoor moeten alternatieve sociale, economische en ecologische modellen worden ontwikkeld die gebaseerd zijn op de mensen – niet op het centrum, de macht of monopolies. Het grootste kapitaal van lokale overheden zijn de mensen zelf; als de arbeid van de mensen verenigd is, is er geen probleem dat niet overwonnen kan worden.
Er moet een democratisch begrip van gemeentelijk bestuur worden ontwikkeld. De democratische municipalistische beweging moet overal democratische sociale organisaties opbouwen via een breed sociaal netwerk – van dorps- en buurtgemeenschappen tot coöperaties, van maatschappelijke organisaties tot mensenrechteninstellingen, van de vrouwenemancipatiebeweging tot voorvechters van kinder- en dierenrechten, van jongerenbewegingen tot ecologen.
Prioriteit moet worden gegeven aan werk op het gebied van vrouwen, kinderen, jongeren, onderwijs, taal, cultuur, kunst, gezondheid, economie en ecologie. Productiegebieden moeten worden uitgebreid en er moeten oplossingen worden gevonden voor het steeds groter wordende probleem van de werkloosheid. Er moeten nieuwe leefruimtes worden gecreëerd onder leiding van vrouwen.
De participatie van het volk in het bestuur en in alle besluitvormingsprocessen moet als een fundamenteel principe worden beschouwd. Er kunnen gemeenteraden en stadsvergaderingen worden opgericht waar burgers kunnen samenkomen, hun economische en sociale problemen kunnen bespreken en beslissingen kunnen nemen. Als democratisch volksmunicipalisme wordt ontwikkeld, zal het volk zijn gemeenten beschermen en zullen antidemocratische ingrepen, zoals de benoeming van curatoren, veel minder snel voorkomen.
Municipalisme is geen vorm van kleinschalig statisme. Toch functioneert het huidige systeem als een microstaat. Dit idee moet zowel filosofisch als praktisch worden losgelaten. Gemeenten zijn geen microstaten; het zijn gemeenschappen. In Europa vormt de gemeenschap de basis van de gemeente. Bij de Koerden is dat de ‘kombûn’, waarvan de wortels duizenden jaren teruggaan en zich uitstrekken van deze gebieden tot Europa.
De staat denkt en handelt op macroniveau, terwijl de commune oplossingen op microniveau produceert. Er kan dialoog, onderhandeling en concurrentie tussen beide zijn, maar geen conflict. Op deze manier wordt het maatschappelijk middenveld functioneel en transformeert het in echte culturele, sociale en economische instellingen. In gemeenten – die de basis en de kansen voor dit alles bieden – moet de geest van de commune worden ontwikkeld, en moeten alle activiteiten in overeenstemming met die geest worden uitgevoerd.
Discussie alleen is niet langer voldoende; nu is het tijd om te bouwen en te implementeren.
In het Manifest voor Vrede en een Democratische Samenleving hebben we de commune de plaats toegekend die traditioneel door de klasse werd ingenomen, wat tot een uitgebreide discussie heeft geleid. We ontkennen noch de klasse, noch de staat. De staat groeit echter als een tumor. Onze synthese van staat en commune ontstaat als antwoord op starheid, extreme spanningen, zinloze oorlogen en de buitensporige idealisering van de klassenpolitiek. We maken dit kader geleidelijk flexibeler. De oplossing ligt in het omvormen van de relatie tussen commune en staat tot een relatie van democratische strijd en concurrentie. Wat recentelijk in Syrië is geprobeerd, is in dit opzicht veelzeggend; hetzelfde zou in Irak moeten worden toegepast. De verkiezing van een Turkmeense gouverneur in Kirkuk is daar een voorbeeld van. Daar kunnen de Turkmenen een commune zijn die haar eigen inhoud bepaalt, in plaats van een microstate.
Gemeenten moeten worden bestuurd met begrip voor lokale democratie en het belang daarvan, niet met een bekrompen bureaucratische mentaliteit. Van afvalverwerking tot betaalbare productie, van onderwijs tot gezondheidszorg, van vervoer tot ecologie: voor alle stedelijke behoeften kunnen oplossingen worden gevonden via een gemeenschappelijke aanpak. Het essentiële is om te handelen vanuit het besef dat ‘gemeenten communes zijn’ en om te implementeren wat dit vereist.
Succes in lokale besturen en gemeenten binnen het Vredes- en Democratisch Samenlevingsproces zal de weg vrijmaken voor nieuwe ontwikkelingen en de positie en basis van democratische onderhandelingen verder versterken.
Ik wens iedereen die zich inzet voor de praktische uitvoering van een democratisch, op de mens gericht gemeentelijk bestuur, met de nodige ernst om dit proces vooruit te helpen, veel succes. Ook wens ik de Conferentie van Lokale Overheden veel succes en stuur ik mijn hartelijke groeten en genegenheid.
24 mei 2026
Abdullah Öcalan
Eiland Imrali”
Bron: ANF
