- Zuid-Koerdistan
Archeologen van de Universiteit van Tübingen en de Ludwig Maximilian Universiteit van München (LMU) hebben een goed bewaard gebleven pottenbakkerswerkplaats ontdekt die ongeveer 3000 jaar oud is in het Dinka-nederzettingscomplex in de Pişder-vlakte in Zuid-Koerdistan (Başur). De ontdekking biedt belangrijke nieuwe inzichten in hoe de keramiekproductie tijdens de ijzertijd was georganiseerd en hoe het stadsleven was gestructureerd.
De werkplaats, die dateert uit de periode tussen 1200 en 800 v.Chr., werd gevonden in het lager gelegen deel van de nederzetting, in een gebied dat bekend staat als Gird-i Bazar. Bij opgravingen werden twee opwaartse ovens, gereedschappen voor het maken van aardewerk, productieafval en intacte sedimentlagen gevonden. De bevindingen wijzen erop dat de keramiekproductie geen huishoudelijke activiteit was, maar deel uitmaakte van een georganiseerd, collectief systeem dat werd uitgevoerd in gespecialiseerde werkplaatsen.
Onderzoekers voerden mineralogische en microstructurele analyses uit op ruwe klei, afgewerkte vaten, ovenbekleding, ovenvulling en brandstofresten die tijdens het bakken werden gebruikt. Uit de analyses bleek dat de meeste keramiek werd gebakken bij temperaturen onder 900 graden Celsius, onder oxiderende omstandigheden en met behulp van langzame verwarmingsmethoden, een proces dat de vaten hun roodachtige tint gaf.
Elektronenmicroscopie en spectroscopieanalyses wezen op een lage mate van verglaasdheid, terwijl verschillende soorten vaten en functies grotendeels in hetzelfde productie- en bakproces waren opgenomen. Dit wijst op een modulaire, gestandaardiseerde en goed georganiseerde productieketen.
Dr. Silvia Amicone, hoofdauteur van de studie van de Archeometrie Onderzoeksgroep van de Universiteit van Tübingen, zei dat de uniformiteit die in de productie werd waargenomen, een weerspiegeling is van een gedeelde technische traditie en een sterke collectieve productie-identiteit. Volgens Amicone duidt dit ook op een gecentraliseerd beheer van hulpbronnen, arbeid en technologische kennis, wat wijst op een niveau van sociale organisatie in de Zagros-regio in de ijzertijd dat complexer is dan eerder werd aangenomen.
Ook de structurele kenmerken van de ovens zijn opmerkelijk. De ovens zijn gebouwd door lokale klei te mengen met organische materialen en bestaan uit een vuurkamer en een bovenste gedeelte, gescheiden door een geperforeerde vloer. Dit ontwerp lijkt sterk op traditionele oventypes die al sinds het zevende millennium v.Chr. in Mesopotamië bekend zijn, wat de langdurige technologische continuïteit in de regio onderstreept.
Uit onderzoek van de ovens na gebruik blijkt dat de bouwwerken niet door een plotselinge gebeurtenis zijn verwoest, maar in de loop van de tijd geleidelijk zijn verlaten. Microscopisch onderzoek wijst op blootstelling aan water en sporen van natuurlijke erosie, terwijl aangenomen wordt dat tijdens het stoken hout als brandstof is gebruikt.
Het Dinka Settlement Complex is sinds 2015 een van de meest uitgebreid opgegraven locaties uit de ijzertijd in de Zagros-regio. Volgens deskundigen toont de werkplaats die in het Gird-i Bazar-gebied is ontdekt aan dat ambachtelijke productie een integraal onderdeel was van het stedelijk weefsel en dat het stadsleven in de ijzertijd beter georganiseerd en gespecialiseerd was dan eerder werd gedacht.
De bevindingen van het onderzoek zijn gepubliceerd in het Journal of Archaeological Science. Verwacht wordt dat de opgravingen en analyses zullen blijven bijdragen aan een gedetailleerder begrip van de productie, arbeid en technologie in samenlevingen uit de ijzertijd.
