- Noord-Koerdistan
Vrouwen kwamen dinsdag voor de zesde keer bijeen voor het gerechtsgebouw in Amed (Turks: Diyarbakır) om te protesteren tegen femicide, gendergerelateerd geweld en het uitblijven van adequaat onderzoek naar verdachte sterfgevallen. De wake, georganiseerd door het Netwerk tegen Geweld, stond deze week in het teken van de namen en levensverhalen van 14 vrouwen die tussen 2 en 10 november zijn vermoord. Talrijke vrouwen sloten zich aan bij de demonstratie, samen met vertegenwoordigers van politieke partijen en maatschappelijke organisaties.
Onder een spandoek met de tekst „Vrouwen houden wake voor gerechtigheid en herdenking“ droegen de deelnemers foto’s van de vermoorde vrouwen. Leuzen als „Jin, Jiyan, Azadî“ (Vrouw, Leven, Vrijheid), „Vrouwenmoord is politiek“ en „Bijî tekoşîna jinan“ (Lang leve de strijd van de vrouwen) weerklonken over de hele bijeenkomst. Met de slogan „Niet beschermen, niet verdoezelen, vervolgen“ veroordeelden zij de straffeloosheid voor geweld tegen vrouwen.
Herdenking van 14 vrouwen en hun levensverhalen
Irem Ilhan van de Vereniging voor Solidariteit vanuit een Vrouwelijk Perspectief (DAKAHDER) sprak namens het netwerk en verklaarde dat vrouwen weigeren het lot van de slachtoffers in de vergetelheid te laten raken. Ze benadrukte de noodzaak om aan te dringen op grondig onderzoek in een samenleving waar de dood van vrouwen vaak wordt afgedaan als zelfmoord, ongeluk of onverklaarbaar incident. Ze omschreef de systematische bedreiging van het leven van vrouwen als femicide.
Onder de slachtoffers bevond zich de 33-jarige Şefika Yeşildağ, die op 2 november in Aksaray door haar ex-man, Osman Oruç, werd doodgestoken. Het echtpaar was al zes jaar gescheiden. Volgens haar moeder bleef de man Şefika lastigvallen. Ook de 56-jarige Nazmiye Özer werd op 7 november door haar ex-man vermoord, zes jaar na hun scheiding. Vrouwenorganisaties riepen op tot een onderzoek naar mogelijke eerdere bedreigingen en tekortkomingen van de overheidsinstanties die verantwoordelijk zijn voor het bieden van bescherming.
Latife Mengüç (50) werd op 5 november doodgeschoten door een man van wie ze zich wilde scheiden. De dader pleegde vervolgens zelfmoord.
Huiselijk geweld
Bijzonder schokkend was het geval van Huriye Çiçek en haar dochter Zeynep Demircan. De 50-jarige moeder en haar 25-jarige dochter kwamen begin november om het leven bij een gewapende aanval, gepleegd door de zoon van Huriye, die tevens de broer van Zeynep was. Een elfjarig meisje raakte bij de aanval ernstig gewond.
Hülya Aktaş (73) werd op 6 november door haar zoon doodgestoken. Een andere zoon van haar kwam bij dezelfde aanval eveneens om het leven.
Onder verwijzing naar deze gevallen benadrukten vrouwenorganisaties dat familiebanden geen garantie bieden voor bescherming tegen patriarchaal geweld en dat geweld binnen het gezin niet als een privéaangelegenheid mag worden behandeld.
Andere slachtoffers waren onder meer de 31-jarige Hilal Mete en de 46-jarige Ayşe Sena Demir. Beiden werden op 5 november in een auto doodgeschoten. Er is een verdachte aangehouden. Ook de 68-jarige Satı Aydoğmuş kwam om het leven bij een gewapende aanval waarbij nog een persoon omkwam.
Onverklaarbare sterfgevallen moeten worden onderzocht
In verschillende van de gepresenteerde gevallen moet nog worden vastgesteld of de vrouwen het slachtoffer waren van geweldsmisdrijven. De deelnemers eisten daarom uitgebreide forensische onderzoeken en transparante onderzoeken.
Tot deze gevallen behoort onder meer de dood van de 18-jarige Havva Büşra Kural, die op 2 november samen met haar vader dood in een appartement werd aangetroffen. Ook de omstandigheden rond de dood van de 44-jarige Melek Altun, de eveneens 44-jarige Olessya Shudrina en Melek Kaval, die begin november dood in hun appartementen werden aangetroffen, blijven onduidelijk.
Tijdens de wake werd ook stilgestaan bij een onbekende vrouw wier lichaam op 4 november voor de kust van Izmir, in het district Bayraklı, werd gevonden. Vrouwenorganisaties riepen op om haar identiteit vast te stellen en de doodsoorzaak te achterhalen.
De wake vestigde daarmee ook de aandacht op vrouwen wier dood nog niet als moord is bevestigd, maar wier lot onopgehelderd zou kunnen blijven zonder effectief onderzoek.
“Er is gerechtigheid nodig voor alle vrouwen”
Nadat de namen waren voorgelezen, benadrukte Irem Ilhan de verantwoordelijkheid van overheidsinstellingen om vrouwen te beschermen, en zei: „Wanneer een vrouw wordt vermoord ondanks dat ze aangifte heeft gedaan van geweld, bescherming heeft aangevraagd of al beschermende maatregelen had gekregen, moeten niet alleen de daders, maar ook alle overheidsfunctionarissen die mogelijk verantwoordelijkheid dragen, ter verantwoording worden geroepen.”
Ze vervolgde: „Er is niet alleen gerechtigheid nodig nadat een vrouw is vermoord, maar voor alle vrouwen die nog in leven zijn”, verklaarde Ilhan. „Het leven van vrouwen is geen onderhandelingsmiddel. Geweld is geen lot. Straffeloosheid is onaanvaardbaar. Vergeten is geen optie.”
Irem Ilhan merkte op dat de vrouwen niet alleen bijeenkwamen om het aantal doden vast te leggen, maar ook om de maatschappelijke omstandigheden te veranderen die dergelijke daden mogelijk maakten. Ze zei dat hun strijd draaide om het verdedigen van het leven, de rechten en de stem van vrouwen.
Aanval op de familie Kabaiş veroordeeld
Een ander aandachtspunt van de wake was de nog steeds onopgehelderde dood van de Koerdische studente Rojin Kabaiş. Irem Ilhan had kritiek op de tekortkomingen in het onderzoek en verklaarde dat de zoektocht van de familie naar de waarheid nu gepaard ging met bedreigingen en pogingen tot intimidatie.
Namens het initiatief „Justice for Rojin“ sprak Dilan Ergül over de recente aanval op Rojins oom, Ahmet Kabaiş. Ze zei dat de familie herhaaldelijk bedreigd was omdat ze bleef aandringen op antwoorden. „Hoewel de autoriteiten op de hoogte waren van de bedreigingen, werd er geen adequate bescherming geboden. De bedreigingen zijn nu geëscaleerd tot fysieke aanvallen”, voegde ze eraan toe.
Ergül beschreef de aanval op Ahmet Kabaiş als een aanval op de hele strijd voor gerechtigheid in de zaak Rojin Kabaiş. Ze benadrukte dat het initiatief zijn eisen voor een grondig onderzoek niet zou laten varen.
“We zijn niet bang. We strijden voor Rojin en voor alle vrouwen wier dood nog steeds onopgehelderd is, en we strijden voor elkaar. Ondanks al deze aanvallen zullen we onze gezamenlijke strijd voortzetten. We zullen echte gerechtigheid voor Rojin Kabaiş bereiken,” verklaarde Ergül.
De herdenking werd afgesloten met een minuut stilte, waarna de deelnemers applaudisseerden en opnieuw hun leuzen scandeerden.
