Op 1 mei zijn in talrijke steden in Turkije en Koerdistan tienduizenden mensen de straat opgegaan. Naast sociale eisen stond vooral kritiek op het oorlogsbeleid, de economische crisis en het gebrek aan democratie centraal in de demonstraties. Er waren onder meer bijzonder grote mobilisaties in Wan (Tr. Van) en Istanbul.
Wan: „Vrede is geen gunst, maar een noodzaak“
In de Noord-Koerdische stad Wan verzamelden zich duizenden mensen in de centrale wijk Rêya Armûşê (Ipekyolu). Vakbonden, beroepsverenigingen en maatschappelijke organisaties hadden opgeroepen tot de demonstratie. Al in de aanloop trok een demonstratieoptocht met slogans als „Bijî 1’ê Gulanê“ en „Brood, werk, vrijheid“ door de stad.
In de toespraken kwamen de economische crisis, werkloosheid en uitbuiting aan bod. Tegelijkertijd wezen verschillende sprekers op de politieke situatie in de regio, met name op het ontslag van het gekozen stadsbestuur en de aanstelling van een door de staat aangestelde bewindvoerder. Ontslagen werknemers beschreven hun situatie.
Vakbondsman Ekrem Pala benadrukte het verband tussen sociale kwesties en politieke ontwikkelingen: „De roep om vrede en een democratische samenleving is niet alleen een politieke oplossing, maar ook een remedie voor de arbeidsmarkt“, zei hij. Ook andere vertegenwoordigers van vakbonden hadden scherpe kritiek op het overheidsbeleid. “We zijn vandaag op straat tegen uitbuiting, tegen de economische crisis, tegen werkloosheid en armoede”, verklaarde Hekim Tan van de vakbond DISK.
De medevoorzitter van de vakbondsfederatie KESK, Ahmet Karagöz, stelde de vredeskwestie centraal: “Zonder democratie en gelijkheid is vrede niet mogelijk. Vrede is geen gunst, maar een noodzaak”, zei hij en eiste dat overheidsmiddelen niet langer in oorlogsbeleid worden geïnvesteerd, maar in maatschappelijke behoeften.
Hatimoğulları: “Ze laten ons de prijs betalen”
De medevoorzitter van de DEM-partij, Tülay Hatimoğulları, uitte kritiek op de mondiale machtspolitiek en de gevolgen daarvan: „Zij laten ons de prijs betalen: de Koerden, de Arabieren, de mensen in Turkije en wereldwijd“, zei ze. Als antwoord daarop noemde ze een internationale vredesbeweging noodzakelijk.
Tegelijkertijd wees ze op de sociale situatie: “Mensen kunnen hun huur niet betalen. De pensioenen zijn niet eens genoeg voor zakgeld voor de kleinkinderen.” Armoede en inflatie zijn volgens haar ook een gevolg van het oorlogs- en crisisbeleid.
Ook gendergerelateerd geweld en maatschappelijke misstanden kwamen aan bod. Sprekers eisten een volledig onderzoek naar de moord op studente Rojin Kabaiş en stelden het overheidsbeleid verantwoordelijk voor het toenemende geweld en de maatschappelijke ontwrichting. Vooral jongeren en vrouwen zouden te lijden hebben onder drugs, bendestructuren en repressieve maatregelen.
De bijeenkomst eindigde met muziek en traditionele dansen.
Istanbul: „Onze kracht ligt in onze eenheid“
In Istanbul kwamen ondanks het slechte weer tienduizenden mensen bijeen in de wijk Kadıköy. Vakbonden en beroepsorganisaties hadden opgeroepen tot de demonstratie onder het motto “Samen veranderen voor werk, rechtvaardigheid, vrede en democratie”. In de toespraken werd kritiek geuit op de economische crisis, onzekere arbeidsomstandigheden en beperkingen van democratische rechten. Tegelijkertijd stond de roep om vrede en gelijkheid centraal.
De medevoorzitter van KESK, Ayfer Koçak, riep op tot georganiseerd verzet: „We hebben de kracht om iets te veranderen, en die kracht ligt in onze eenheid. We zullen dit systeem veranderen”, zei ze. Ook de voorzitter van de Ingenieurskamer, Emin Koramaz, benadrukte het belang van democratische rechten: „We zullen ons kiesrecht en de lokale democratie samen verdedigen.”
Namens de Turkse artsenvereniging verklaarde Pınar Saip dat een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie alleen gezamenlijk kan worden bereikt: „We hebben de vastberadenheid en de hoop om dit systeem te veranderen.” De DISK-voorzitter, Arzu Çerkezoğlu, legde de nadruk op collectieve organisatie: “Onze kracht komt voort uit onze eenheid. Welk werk we ook doen, we moeten ons verenigen en organiseren.”
Aan de demonstratie namen ook vooraanstaande politici deel, waaronder vertegenwoordigers van de DEM-partij en de CHP. Bij het verlaten van het plein arresteerde de politie meerdere personen.
Andere steden: sociale en politieke eisen in het hele land
Ook in tal van andere steden in Turkije en Koerdistan gingen mensen de straat op, waaronder Dersim (Tunceli), Êlih (Batman), Riha (Urfa), Dîlok (Antep), Izmir en Ankara.
In de meeste steden organiseerden allianties van vakbonden, politieke partijen en maatschappelijke organisaties demonstraties en bijeenkomsten. De eisen waren inhoudelijk vergelijkbaar: stijgende kosten van levensonderhoud, werkloosheid en onzekere arbeidsomstandigheden stonden evenzeer in de schijnwerpers als eisen voor vrede en democratische rechten.
Êlih
In verschillende steden werd benadrukt dat sociale rechtvaardigheid en een politieke oplossing voor het Koerdische conflict onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. 1 mei werd daardoor op veel plaatsen niet alleen gevierd als Dag van de Arbeid, maar ook als uiting van een breed sociaal en politiek verzet.
Bron: ANF
