- Rojava/Noord- en Oost-Syrië
In Rojava-Koerdistan blijven de reacties komen op het besluit van de overgangsregering in Damascus met betrekking tot de Koerdische taal. Op 17 oktober 2026 werd in Qamishlo het Initiatief voor de grondwettelijke erkenning van het Koerdisch en de invoering ervan als officiële taal in Syrië aangekondigd. Hesen Mihemed, een lid van het initiatief, sprak over de activiteiten, doelstellingen en doelstellingen ervan.
Hesen Mihemed zei dat er vandaag de dag een dringende behoefte aan een dergelijk initiatief bestaat. Hij zei: „We hebben ons ingezet om dit initiatief op te richten omdat het ons doel was om de officiële status voor onze taal veilig te stellen. De afgelopen 15 jaar hebben leerlingen in Rojava over het algemeen in het Koerdisch, hun moedertaal, gelezen, geschreven en onderwijs gevolgd. Helaas heeft de Syrische minister van Onderwijs in het kader van het recentste besluit slechts enkele uren, in totaal drie uur, aan het Koerdisch toegewezen. Ook al kunnen sommige andere vakken, zoals filosofie, wiskunde en geschiedenis, eveneens in het Koerdisch worden onderwezen, is dit helaas niet voldoende.”
Het Koerdische volk is een inheems volk, zoals vastgelegd in artikel 13 van het Syrische presidentiële decreet. Koerden hebben rechten als Syrische burgers. Zij moeten in hun eigen taal kunnen spreken, lezen en onderwijs volgen. Helaas is er de laatste tijd echter sprake van een terugval op het gebied van deze rechten. Daarom streeft ons initiatief naar erkenning van het Koerdisch als inheemse taal naast het Arabisch en wil het de officiële status ervan veiligstellen. Net zoals Arabieren in hun eigen taal kunnen studeren en onderwijs volgen, moeten ook Koerden onderwijs in hun eigen taal kunnen volgen. Daarom vonden wij het belangrijk om een dergelijk initiatief op te zetten.”
‘De inspanningen om het Koerdisch een officiële status te geven, zullen worden voortgezet’
Hesen Mihemed benadrukte dat de inspanningen om officiële erkenning van het Koerdisch te verkrijgen, zullen worden voortgezet. Mihemed zei: „Het Koerdisch moet permanent worden erkend als officiële taal in de toekomstige grondwet van Syrië. We zullen ons werk voortzetten om dit doel te bereiken. Men erkent dat het Koerdisch een inheemse taal is en dat Koerden Syrische burgers zijn. Maar als de rechten die mondeling aan de Koerden zijn toegekend, niet in de praktijk worden nageleefd en niet in de grondwet worden vastgelegd, kan niet echt worden gezegd dat die rechten zijn erkend. Onder dergelijke omstandigheden kan er geen sprake zijn van echte rechtvaardigheid met betrekking tot de rechten van Koerden.
Daarom zetten we ons hiervoor in. Er zijn mensenrechtenorganisaties, maatschappelijke organisaties en instellingen zoals de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (UNESCO) en het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF). Er zijn organisaties die opkomen voor het recht van elk volk om zich in zijn eigen taal uit te drukken en onderwijs in die taal te ontvangen, met name als het gaat om het onderwijs aan kinderen.
Wij zijn ervan overtuigd dat we onze rechten kunnen veiligstellen als we onze inspanningen voortzetten, onze activiteiten handhaven en ons werk vastberaden voortzetten. We zullen contacten aangaan met juridische organisaties, internationale instellingen en alle organisaties die zich inzetten voor kinderrechten en kwesties die kinderen aangaan. Daarnaast zullen we contact onderhouden met nationale instellingen die actief zijn op het gebied van onderwijs en taalonderwijs, evenals met maatschappelijke organisaties, intellectuelen en individuen die zich bezighouden met de rechten van volkeren. Ons doel is om contacten aan te knopen met elke organisatie die zich inzet voor taalrechten. We hebben al contacten gelegd met internationale en maatschappelijke organisaties, zowel binnen als buiten Syrië. We hebben contact met hen opgenomen en hen bezocht voordat we het initiatief formeel hebben opgericht en gelanceerd. We hebben vertegenwoordigers van Assyriërs, Armeniërs, Chaldeeërs en andere gemeenschappen ontmoet. We hebben relaties opgebouwd met personen en instellingen die verschillende volkeren vertegenwoordigen.
Ons doel is om banden aan te knopen met elke organisatie die zich inzet voor taalrechten. We hebben al contacten gelegd met internationale en maatschappelijke organisaties, zowel binnen als buiten Syrië. We hebben contact met hen opgenomen en hen bezocht voordat we het initiatief officieel hebben opgericht en gelanceerd. We hebben vertegenwoordigers van Assyriërs, Armeniërs, Chaldeeërs en andere gemeenschappen ontmoet. We hebben banden opgebouwd met personen en instellingen die verschillende volkeren vertegenwoordigen.
We hebben uitgelegd dat we een burgerinitiatief zijn, dat we niet verbonden zijn aan een politieke partij en dat ons werk vreedzaam is. Ons doel is ervoor te zorgen dat het Koerdisch permanent wordt erkend als officiële taal in de toekomstige grondwet van Syrië. We willen geen verdeeldheid. Het eisen van een officiële status voor één taal betekent niet dat een andere taal wordt geminimaliseerd of uitgebannen, noch betekent het dat het land wordt verdeeld. Integendeel, het staat voor rijkdom en diversiteit. In veel landen over de hele wereld wordt onderwijs aangeboden in twee, drie, vier of zelfs vijf talen. Wij willen dat dit ook in ons eigen land mogelijk is. Wij vragen hiervoor om steun. De mensen die wij ontmoetten, vertelden ons dat zij ons steunden, dat zij zich bij het initiatief konden aansluiten en dat Koerden recht hebben op dit recht. Zij spraken ook hun bereidheid uit om deel uit te maken van het initiatief.”
‘Meertalig onderwijs verdeelt een land niet; het verrijkt het’
Hesen Mihemed benadrukte dat meertaligheid niet betekent dat een land wordt verdeeld, maar juist een bron van rijkdom en diversiteit vormt. Mihemed vervolgde: “Er zal in Syrië geen verdeeldheid ontstaan over taal of onderwijs. Wat wij eisen is grondwettelijke bescherming voor het Koerdisch. Dit zou zowel het onderwijs als de cultuur van het land verrijken. Wij willen activiteiten ontplooien om dit doel te bereiken en alle volkeren om ons heen hiervan bewust maken. Mensen de mogelijkheid bieden om onderwijs in hun moedertaal te volgen en hun talen in de grondwet als officiële talen erkennen, betekent niet dat het land wordt verdeeld. Het betekent evenmin dat een andere taal wordt verzwakt of dat de positie van de taal die door de meerderheid in Syrië wordt gesproken, wordt aangetast. Neem bijvoorbeeld het Arabisch. Het toekennen van een officiële status aan het Koerdisch zou geen verlies betekenen voor het Arabisch. Integendeel, het zou het land verrijken.
Dit zou het onderwijs, het wederzijds begrip en de taalkundige diversiteit ten goede komen. Een van onze doelstellingen is om onze stem te laten horen bij alle relevante instellingen en personen. We proberen contact te leggen met organisaties die zich bezighouden met kinderrechten en onderwijs in de moedertaal. Tot nu toe zijn we erin geslaagd om enkele personen en organisaties te bereiken, met name buiten Syrië. Helaas hebben we nog niet iedereen of elke organisatie kunnen bereiken, omdat ons initiatief pas onlangs is opgericht. Niettemin zetten we onze inspanningen voort om onze stem zo breed mogelijk te laten horen. De betrokken landen en organisaties hebben verdragen ondertekend waarin wordt erkend dat kinderen in hun moedertaal moeten kunnen spreken, leren en onderwijs moeten kunnen volgen. Elk kind moet in zijn of haar eigen taal kunnen spreken, leren en onderwijs kunnen volgen. Spreken en onderwijs volgen in de moedertaal is een recht dat toekomt aan alle burgers en volkeren.
Syrië heeft in 1993 een verdrag ondertekend betreffende het recht van kinderen om hun moedertaal te spreken en het recht van alle volkeren om onderwijs in hun eigen taal te ontvangen. Daarom zullen we ons inspannen om contact te leggen met de relevante instellingen. Zij zouden ons ook moeten steunen. We hopen dat onze inspanningen succes zullen hebben. Ik wil een vraag stellen: in Zwitserland wordt onderwijs aangeboden in vijf talen, in Canada in twee en in Zuid-Afrika in vier of vijf. Zijn deze landen daardoor verdeeld geraakt? Heeft meertalig onderwijs een bedreiging voor hen gevormd? Integendeel, het heeft bijgedragen aan het bevorderen van solidariteit en gelijkheid in deze landen. Het heeft een zinvolle dialoog en wederzijds begrip tussen verschillende gemeenschappen en volkeren gestimuleerd. Dit is een vorm van rijkdom. Het helpt bij het ontwikkelen van cultureel begrip tussen mensen.
Onze eisen worden verkeerd geïnterpreteerd. Onze oproep om het Koerdisch grondwettelijk te beschermen en als officiële taal te erkennen, betekent zeker niet dat we afscheiding nastreven of een deel van het land willen afsplitsen. Evenmin willen we het belang van het Arabisch als officiële taal van de staat verminderen. Integendeel. We willen dat het Koerdische volk in zijn eigen taal kan spreken, lezen en onderwijs volgen, net zoals het Arabische volk dat in zijn taal kan. Dit zorgt voor rijkdom en versterkt de solidariteit tussen volkeren. Als initiatief willen we één ding duidelijk maken: niemand hoeft bang te zijn. We willen geen afscheiding of verdeeldheid, en we willen het belang van geen enkele andere taal verminderen. We eisen simpelweg het recht van een volk om onderwijs te volgen in zijn eigen taal.”
‘Het Koerdische volk moet zijn taal beschermen’
Mihemed zei dat de oprichting van het initiatief veel aandacht had getrokken. Hij zei ook: „Iedereen is ervan overtuigd dat de tijd is gekomen dat het Koerdische volk onderwijs in zijn moedertaal krijgt. Martelaren, studenten en docenten hebben zich enorm ingezet om dit doel te bereiken. Er is veel werk verzet via activiteiten ter ondersteuning van het Koerdisch, initiatieven zowel binnen als buiten het land, en de vele contacten die in de loop der jaren zijn opgebouwd. Al deze inspanningen hebben steun gekregen en mensen hebben openlijk hun solidariteit betuigd. We willen dit werk nu op institutionele basis voortzetten en ernaar streven om het Koerdisch een officiële status te geven. Als initiatief hebben we ook Koerdische politieke partijen bezocht. We hebben zonder onderscheid met alle partijen gesproken, omdat we een neutraal, maatschappelijk, onafhankelijk en vreedzaam initiatief zijn. Iedereen zou zich bij dit initiatief moeten aansluiten, het moeten steunen en een bijdrage moeten leveren aan ons werk. Daarom hebben we verschillende politieke partijen in Syrië afzonderlijk bezocht en hen uitgenodigd om deel te nemen. Het Koerdisch is niet de taal van een bepaalde groep. Het is de gemeenschappelijke taal van het gehele Koerdische volk.
Daarom willen we de politiek buiten beschouwing laten en dit werk als onafhankelijke individuen uitvoeren. Ons doel is dat het initiatief zinvolle resultaten oplevert en dat het Koerdisch wordt erkend als de taal van het gehele Koerdische volk. We hebben daarom geprobeerd iedereen bij elkaar te brengen. We hopen dat de Koerdische partijen zich via dit initiatief zullen verenigen rond de taalkwestie en dat ze ook op andere gebieden gezamenlijk zullen kunnen optreden. We hebben ons ingezet om iedereen bij het initiatief te betrekken en hun steun te verkrijgen. De overgrote meerderheid van de partijen heeft haar steun uitgesproken. Ze lieten ons weten dat ons werk en onze strijd waardevol waren en dat ze zich bij ons zouden aansluiten. Als initiatief roepen we het Koerdische volk op om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen toekomst. Voordat we ons tot andere instellingen wenden, willen we dat het Koerdische volk zelf, samen met alle geledingen van de samenleving, waaronder politieke groeperingen, intellectuelen en academici, zijn verantwoordelijkheid neemt. We verwachten dat iedereen, inclusief studenten, docenten en gezinnen, in dit opzicht zijn verantwoordelijkheid neemt. Onze hoop is dat het Koerdische volk zijn taal zal beschermen. Vandaag is een dag van strijd om grondwettelijke garanties voor het Koerdisch veilig te stellen en ervoor te zorgen dat het een permanente officiële taal wordt in de toekomstige grondwet van Syrië. Dit vereist inspanning, hard werk, verzet en strijd.
We hopen dat alle gezinnen hun kinderen naar school sturen om onderwijs in hun moedertaal te volgen. We roepen ook de bestaande relevante instellingen en degenen die verantwoordelijk zijn voor kinderen en onderwijs op om ons te steunen. Samen kunnen we het Koerdisch tot een officiële taal maken in het Syrië van de toekomst. We willen een divers, meertalig Syrië dat gebaseerd is op gelijkheid. Onze hoop is dat we er door samen te werken voor kunnen zorgen dat ook het Koerdische volk zijn rechten veiligstelt.”
