- Zuid-Koerdistan
In een verklaring over het vredes- en democratiseringsproces heeft de leiding van de Koerdische vrijheidsbeweging verdere stappen van haar strijdkrachten aangekondigd. Volgens de verklaring zijn de strijdkrachten die tot nu toe in Turkije waren gebleven, de afgelopen dagen eveneens volledig teruggetrokken. Tegelijkertijd zijn vier oorlogstunnels en stellingen in Metîna, ten westen van Zap, ontruimd.
De leiding van de beweging verklaarde dat hiermee de uitvoering van de consequenties die voortvloeien uit het besluit om de gewapende strijd tegen Turkije te beëindigen, is voltooid. De verantwoordelijkheid ligt nu bij de politieke leiding in Ankara. Er is met name geen rechtvaardiging voor verdere vertraging met betrekking tot de vrijlating van Abdullah Öcalan, vrije werk- en communicatieomstandigheden voor de Koerdische leider, en verdere wetgevende maatregelen, zo benadrukte zij.
In haar verklaring blikte de leiding van de beweging ook terug op het verloop van het vredesproces tot nu toe, uitte zij kritiek op de vorm van de in augustus aangenomen kaderwet en riep zij de maatschappelijke en democratische krachten in Turkije op om actief aan het proces deel te nemen.
De verklaring van donderdag luidt als volgt:
Van het einde van de gewapende strijd naar een politieke oplossing
„Er zijn twee jaar verstreken sinds Rêber Apo [leider Abdullah Öcalan] op 23 oktober 2024 reageerde op Devlet Bahçeli en verklaarde dat hij de macht had om het conflict op een politieke en juridische basis te plaatsen. In deze twee jaar heeft Rêber Apo enorme inspanningen geleverd en het proces tot het huidige stadium gebracht. Naar aanleiding van de oproep van Rêber Apo van 27 februari 2025 heeft onze beweging een staakt-het-vuren afgekondigd. Tijdens het 12e congres, dat plaatsvond van 5 tot en met 7 mei, werd de PKK ontbonden en werd de gewapende strijd tegen Turkije beëindigd. Tijdens hetzelfde congres werd ook besloten dat Rêber Apo leiding zou geven aan het vredes- en democratische samenlevingsproces in al zijn facetten. Hiermee werd nogmaals het streven naar een democratische en politieke oplossing voor de Koerdische kwestie bevestigd, dat Rêber Apo al in 1993 had uitgesproken.
Op 11 juli 2025 verbrandde Besê Hozat, medevoorzitter van de Uitvoerende Raad van de KCK, samen met 30 kameraden hun wapens als teken van hun vastberadenheid om een einde te maken aan de gewapende strijd tegen Turkije. Hiermee werd onze strategische transformatie concreet zichtbaar. Na ons besluit om de gewapende strijd te beëindigen, werden op 26 oktober 2025 ook de guerrillastrijdkrachten, die zich geleidelijk uit Turkije hadden teruggetrokken, aan het publiek voorgesteld, samen met onze kameraad Sabri Ok, lid van de Uitvoerende Raad van de KCK. Zij verklaarden vastbesloten te zijn de gewapende strijd te beëindigen en de strijd via democratische en politieke middelen voort te zetten.
Rêber Apo en onze vrijheidsbeweging hebben in talrijke verklaringen ondubbelzinnig aangegeven dat zij ervoor hebben gekozen om een oplossing voor de Koerdische kwestie na te streven op basis van democratisering. Zowel het Koerdische volk als de publieke opinie in Turkije en de rest van de wereld verwelkomden en steunden dit standpunt van onze beweging. Zij benadrukten dat het standpunt van Rêber Apo en de PKK een nieuwe fase zal inluiden voor Turkije en het Midden-Oosten. Al twee jaar lang hebben er in Turkije geen gewapende confrontaties plaatsgevonden, en is er geen enkele Turkse of Koerdische jongere omgekomen bij dergelijke confrontaties. Dit alleen al toont de waarde aan van het vredes- en democratiseringsproces.
Democratische integratie als basis voor een oplossing
Niet alleen Koerden, maar iedereen in Turkije die streeft naar democratisering is ervan overtuigd dat alle geledingen van de Turkse samenleving er baat bij zullen hebben als dit proces het beoogde doel bereikt. Zij hebben aan den lijve ondervonden dat de Koerdische kwestie, die al honderd jaar onopgelost is, aan de basis ligt van alle problemen. Tienduizenden mensen aan beide kanten hebben het leven verloren. Er zijn triljoenen dollars aan de oorlog uitgegeven. De Koerdische kwestie is voor de Turkse staat een zwakke plek geweest, niet alleen in de binnenlandse politiek, maar ook in het buitenlands beleid. Het ernstigste gevolg is echter de vervreemding die is ontstaan tussen het Koerdische en het Turkse volk, ondanks het feit dat zij al bijna duizend jaar als buren naast elkaar leven. Tussen de Koerden en de Turkse staat hebben zich vervreemding en vijandigheid ontwikkeld op een schaal die in eeuwen niet is voorgekomen.
Het vredes- en democratiseringsproces heeft tot doel een einde te maken aan deze tegenstelling en het gewapende conflict en, door middel van democratische integratie, de veelzijdige vervreemding tussen Turkije en de Koerden te overwinnen. Rêber Apo heeft deze oplossing niet louter als een politiek besluit op de agenda geplaatst. Via zijn Manifest voor een Democratische Samenleving en zijn verklaring over de democratische republiek en democratische integratie heeft hij ook de ideologische en theoretische grondslagen ervan uitgewerkt. In die zin heeft hij met grote vastberadenheid en inzet gewerkt om het proces vooruit te helpen. Ook onze vrijheidsbeweging heeft gehandeld in overeenstemming met de eisen van dit proces, onder leiding van onze leiding.
In het politieke en maatschappelijke klimaat dat is ontstaan door de vastberadenheid van Rêber Apo en de stappen die onze beweging heeft gezet, werd in het parlement een commissie ingesteld om een democratische oplossing voor de Koerdische kwestie na te streven. De meeste politieke partijen hebben leden aangewezen voor deze commissie, die gesprekken heeft gevoerd met talrijke maatschappelijke groeperingen en relevante partijen. De commissie heeft ook een ontmoeting gehad met Rêber Apo en een rapport opgesteld. Ondanks aanzienlijke tekortkomingen en fouten heeft deze parlementaire commissie een rapport over de Koerdische kwestie opgesteld. Daarin werd tot op zekere hoogte erkend dat de Koerdische kwestie niet met gewapende middelen kan worden opgelost en dat een oplossing moet worden nagestreefd via democratisering. Ook werden een aantal eerste stappen geschetst die de politieke leiding zou kunnen nemen. De politieke leiders hebben echter noch deze stappen gezet, noch enig initiatief genomen in de richting van democratisering.
Kritiek op de kaderwet en het uitblijven van verdere stappen
Rêber Apo heeft groot belang gehecht aan de goedkeuring van een kaderwet, die hij omschrijft als een grondwet, om de Koerdische kwestie op basis van democratisering op te lossen. Hij heeft het belang ervan in al zijn gesprekken met de staat benadrukt en voorgesteld dat de goedkeuring van deze kaderwet gevolgd zou moeten worden door wetgeving inzake vrijheden. Hij heeft bij elke gelegenheid het belang van deze kwestie onderstreept. De aangenomen kaderwet komt echter niet overeen met de reikwijdte die Rêber Apo had geschetst. Onze vrijheidsbeweging heeft haar standpunten en voorstellen met betrekking tot de kaderwet zowel kenbaar gemaakt aan degenen die het contact tussen ons en de staat faciliteren, als via openbare verklaringen. Deze voorstellen werden grotendeels genegeerd.
Rêber Apo beschouwde deze wet als de eerste van duizend stappen die hem in staat zouden stellen zijn rol als coördinator voor vrede en politieke activiteiten te vervullen onder omstandigheden waarin hij vrij zou kunnen werken. Onze vrijheidsbeweging heeft de wet evenmin verworpen, omdat wij onder de huidige politieke omstandigheden de aanneming ervan belangrijk achtten, ongeacht de inhoud ervan. Tegelijkertijd hebben wij echter benadrukt dat de wet ernstige tekortkomingen vertoont. Door onze leiders en de leiders van onze vrijheidsbeweging uit te sluiten, maakte de wet zichzelf vanaf het begin grotendeels zinloos en moeilijk uitvoerbaar. Zo is de wet de geschiedenis ingegaan als een wet die een belemmering vormt voor de wil van het parlement, terwijl het parlement juist zou moeten dienen als een fundamenteel platform voor het oplossen van de Koerdische kwestie.
Verdere troepen en posities teruggetrokken
Zelfs na de goedkeuring van deze wet heeft de AKP-regering geen stappen ondernomen. Tijdens de voorbereidingen voor de wet hadden vertegenwoordigers van de staat beloofd dat onze leiding in staat zou zijn om verschillende maatschappelijke groeperingen te ontmoeten, en in het bijzonder journalisten. Ook op dit vlak zijn er geen stappen ondernomen. Afgezien van een ontmoeting met de Imrali-delegatie van de DEM-partij, duurt de isolatie van Rêber Apo voort. Niettemin heeft onze vrijheidsbeweging enkele dagen geleden ook alle resterende troepen uit Turkije teruggetrokken die geen risico op een gewapende confrontatie vormden. Dit is bedoeld om de AKP-regering geen gelegenheid te geven voorwendsels aan te voeren of deze te gebruiken om haar ontoereikende aanpak van het proces te rechtvaardigen.
Hoewel ze ver van de grens liggen, hebben we in dezelfde periode ook vier oorlogstunnels en stellingen in Metîna, ten westen van Zap, ontruimd, zodat de Turkse staat deze niet als een bedreiging kan beschouwen. Kortom, we hebben alle strijdkrachten teruggetrokken uit Turkije en uit gebieden buiten Turkije die als grensnabij kunnen worden beschouwd. Hiermee hebben we voldaan aan alle vereisten van onze strategie om de gewapende strijd tegen Turkije te beëindigen en de strijd via democratische en politieke middelen voort te zetten.
De Turkse staat kan daarom op geen enkele manier meer spreken van een gewapende dreiging tegen Turkije. Als vrijheidsbeweging hebben wij stappen ondernomen om dergelijke problemen op te lossen die nergens anders ter wereld hun weerga kennen. Indien de waarde en betekenis van deze stappen niet worden erkend en er geen stappen worden ondernomen in de richting van wetgeving inzake vrijheden – bovenal de vrijheid van onze leiding – betekent dit dat de Turkse staat haar eeuwenoude beleid van ontkenning en vernietiging voortzet.
De vrijheid van Öcalan als maatstaf voor het verdere verloop van het proces
De manier waarop Rêber Apo wordt behandeld, en of hij in staat is om vrij en zonder enige beperking te leven en te werken, zal aantonen wat de werkelijke houding van de AKP-regering ten opzichte van dit proces is. Als er op dit punt niet onmiddellijk maatregelen worden genomen, zullen de twijfels die ons volk en onze vrijheidsbeweging over het proces koesteren, worden bevestigd. Dit zal in alle opzichten van invloed zijn op de houding ten opzichte van het proces. Onze organisatiestructuur beoordeelt het proces in de eerste plaats op basis van de manier waarop Rêber Apo wordt behandeld. Wij beschouwen de behandeling van Rêber Apo als een weerspiegeling van de houding ten opzichte van het Koerdische volk en de oplossing van de Koerdische kwestie.
Er zijn geen obstakels of redenen meer om de vrijlating van Rêber Apo of stappen in de richting van de goedkeuring van wetgeving inzake vrijheden uit te stellen. Als de Turkse staat zegt dat zij van plan is een eeuwenoud probleem niet langer met gewapende middelen op te lossen, zoals in het verleden, maar op basis van democratisering, dan moet zij onmiddellijk de nodige stappen ondernemen om het vredes- en democratiseringsproces te bevorderen. Het eeuwenoude probleem van Turkije is te belangrijk om afhankelijk te worden gemaakt van dagelijkse politieke ontwikkelingen of verkiezingen. Het is niet het probleem van één enkele partij, maar betreft alle geledingen van de samenleving en politieke krachten in Turkije.
Als de AKP-regering denkt dat ze dit proces kan rekken, daarmee de Koerdische vrijheidsbeweging kan verzwakken en vervolgens haar eerdere beleid kan voortzetten, zou dit een van de grootste fouten in de geschiedenis van Turkije zijn. Daarmee zou ze het beleid ondermijnen dat door Rêber Apo en onze beweging wordt gevoerd en dat de belangen dient van alle mensen in Turkije en zelfs van de volkeren in het Midden-Oosten. Dit zou ernstige schade toebrengen aan de bevolking van Turkije.
Oproep aan de samenleving en de democratische krachten
Wij hebben met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel gehandeld en getracht ons steentje bij te dragen om te voorkomen dat een dergelijke situatie zou ontstaan. Het standpunt van Rêber Apo en onze beweging niet goed begrijpen, of het zelfs interpreteren als een teken van zwakte, zou neerkomen op niets meer dan een oppervlakkige en simplistische politieke benadering. Terwijl wij de regering oproepen om deze benadering te laten varen, roepen wij de volkeren van Turkije, alle democratische krachten en alle patriotten in Turkije op om hun verantwoordelijkheid te nemen voor het proces van vrede en democratische samenleving onder leiding van Rêber Apo. Deze kwestie betreft noch één enkele partij, noch de regering alleen. Het gaat om een vrij leven en een democratische toekomst voor iedereen in Turkije.
Het vredesproces en de opbouw van een democratische samenleving louter beschouwen als een zaak tussen de AKP en onze vrijheidsbeweging, is een verkeerde interpretatie van de werkelijkheid. Alle problemen waarover de mensen in Turkije klagen en waarvoor zij oplossingen eisen, vinden hun oorsprong in de onopgeloste Koerdische kwestie. Het Turkse volk en de democratische krachten moeten zich daarom actief in dit proces engageren. Het innemen van een politiek standpunt en het voeren van een maatschappelijke strijd die de obstakels voor het proces van vrede en een democratische samenleving uit de weg ruimen en het tot een succes maken, is een historische verantwoordelijkheid en taak geworden. Dit proces biedt alle maatschappelijke krachten en mensen in heel Turkije een historische kans.”
Bron: ANF
