Een jaar na de ontbinding van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK) heeft de Unie van Gemeenschappen in Koerdistan (KCK) de ingeslagen koers bevestigd als een strategische ommezwaai naar een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie. Na afloop van de persconferentie van gisteren zette KCK-vertegenwoordiger Mustafa Karasu de ontwikkelingen op een rij en sprak hij over een nieuwe fase in de strijd van de beweging:
Ontbinding van de PKK als transformatieproces
„Sinds de ontbinding van de PKK – als we de oprichting ervan al laten beginnen bij de Apoïstische Groep – zijn er meer dan vijftig jaar verstreken. Er is een vijftigjarige partij, een vijftigjarige strijd, een vijftigjarige beweging. In die zin zijn de omstandigheden van de strijd veranderd; ook in het Midden-Oosten hebben veranderingen plaatsgevonden. Anderzijds heeft er ook bij ons een paradigmaverschuiving plaatsgevonden. We hebben afstand genomen van klassieke realsocialistische benaderingen en zijn tot een nieuw socialistisch begrip gekomen, tot een democratisch-socialistisch begrip.
Tegen deze achtergrond is het begrijpelijk dat een partij zich na vijftig jaar zelf ontbindt. Er is de realiteit van een partij die vijftig jaar lang heeft gestreden, zeer grote waarden heeft gecreëerd, zich onder de omstandigheden van vijftig jaar geleden heeft georganiseerd, gestreden en resultaten heeft geboekt. De PKK is niet ontbonden omdat ze in vijftig jaar niets heeft opgebouwd, geen resultaten heeft behaald of heeft gefaald. Integendeel: ze heeft in vijftig jaar zeer grote successen behaald. Tegelijkertijd hebben zich in deze vijftig jaar ingrijpende veranderingen voltrokken.
In zoverre is de strijd op een punt gekomen waarop hij zich moet vernieuwen en veranderen. De ontbinding van de PKK betekent noch het einde van een strijd, noch het opgeven ervan. Het betekent een nieuw begin van de strijd. Maar niet meer met de mentaliteit van vijftig jaar geleden, niet meer met het toenmalige begrip van organisatie en ook niet meer met een volledige overname van de toenmalige doelstellingen.
Vijftig jaar geleden hadden we bijvoorbeeld een bepaald begrip van de natiestaat. Daar zijn we van afgestapt. Vijftig jaar geleden voerden we een gewapende strijd. Door de gewapende strijd hebben we zeer belangrijke resultaten behaald en grote ontwikkelingen teweeggebracht. Juist daarom zijn wij vandaag van mening dat de strijd op het huidige niveau met de oude wegen en methoden en het oude begrip van organisatie noch tot een resultaat heeft geleid, noch verder kan worden ontwikkeld.
Daarom heeft de leiding de partij ontbonden en ons een nieuw perspectief voor de strijd voorgelegd. Zij heeft ons de strategie van de democratische politiek voorgelegd. In die zin moet de ontbinding van de PKK worden gezien als een verandering van de strijdstrategie en van de wegen en methoden van de strijd – niet als het opgeven van de strijd. Wij willen onze doelstellingen verwezenlijken door middel van democratische politiek en democratische strijd.”
Paradigmaverschuiving en democratisch-politieke heroriëntatie
Karasu benadrukte dat de strijd van de afgelopen vijftig jaar tot uiterst belangrijke resultaten heeft geleid en belangrijke ontwikkelingen teweeg heeft gebracht, en vervolgde zijn betoog met de volgende woorden: „In die zin mag de voortzetting van de discoursen en methoden van de afgelopen vijftig jaar niet zo worden opgevat alsof de PKK in die vijftig jaar niets heeft gepresteerd, geen enkele verandering teweeg heeft gebracht of de strijd niet verder heeft ontwikkeld. Daarom moet de ontbinding van de PKK worden gezien als een nieuw begin.
Dit hangt natuurlijk ook samen met het nieuwe paradigma. De leiding bracht met name in 2004 het paradigma van een vrouwbevrijdende, ecologische en democratische samenleving op de agenda. Al toen wilde zij bepaalde veranderingen doorvoeren. Zoals u zich wellicht herinnert, vond er destijds een volkscongres plaats. De PKK was in zekere zin toen al ontbonden; in de plaats daarvan moest een structuur komen die de ideologische strijd voert, de intellectuele kracht verder ontwikkelt en beschikt over comités voor wetenschap en kunst.
In die zin is de ontbinding van de PKK geen nieuw onderwerp. Al in 2004 werd, gezien de stand van zaken in de strijd, gewezen op de noodzaak van de ontbinding van de PKK, evenals op de noodzaak van nieuwe wegen en methoden in de strijd en een nieuwe visie op de organisatie. In de huidige fase willen we de strijd nu via democratisch-politieke wegen voeren. Wij zijn van mening dat zowel de strijd als de doelen die wij willen bereiken – voor zover de staat hiervoor openstaat – via democratisch-politieke wegen kunnen worden gerealiseerd. In die zin heeft een dergelijke verandering plaatsgevonden. Dat is wat ik kan zeggen over de ontbinding van de PKK.
Het is geenszins zo dat de PKK onder druk zou zijn komen te staan, zou hebben gefaald, in de geschiedenis geen enkele betekenis of waarden zou hebben voortgebracht en daarom zou zijn ontbonden. Integendeel: zij heeft buitengewoon grote waarden gecreëerd. Juist om de in vijftig jaar gecreëerde waarden zin te geven en ze naar hun eigenlijke doel te leiden, was haar ontbinding noodzakelijk. Met andere woorden: de ontbinding van de PKK vond in zekere zin ook plaats uit respect voor de PKK zelf – zodat de waarden die zij in de geschiedenis heeft voortgebracht, als betekenisvol worden erkend. Zo begrepen, wordt zij juist begrepen.”
Verandering van het politieke klimaat in Turkije na de oproep van Öcalan
Karasu herinnerde eraan dat er na de oproep van Abdullah Öcalan op 27 februari 2025 een belangrijke ommekeer had plaatsgevonden in Turkije en dat het politieke klimaat was veranderd: „Men moet zich realiseren dat de AKP-regering en de staat vroeger zowel de CHP als de rest van de oppositie, zodra deze zich ergens over uitspraken, beschuldigden van separatisme en terrorisme. Vooral is daarmee het argument weggevallen dat de staat, respectievelijk de AKP-regering, tegen deze oppositie en tegen de democratische krachten gebruikte.
Want in feite hadden de CHP of andere oppositiekrachten geen enkele band met onze beweging; in sommige opzichten namen ze zelfs een negatieve houding ten opzichte van haar in. Toch werd de oppositie voortdurend onder druk gezet door haar te beschuldigen van het dienen van het terrorisme, de PKK of de DEM-partij, en haar dus van separatisme te beschuldigen. Dat is verdwenen.
Conflictvrijheid als opening van democratische handelingsruimte
Hier is een concreet voorbeeld van: na 2007 hebben we een staakt-het-vuren afgekondigd. Dit staakt-het-vuren duurde tot 2015. Ik kan zeggen: de meest democratische jaren in Turkije waren die jaren. Het was een periode waarin vrije uitingen in literatuur, kunst en het denken tot bloei konden komen.
Toen braken de Gezi-gebeurtenissen uit. De Gezi-protesten ontstonden en ontwikkelden zich inderdaad binnen dat politieke klimaat dat we hadden gecreëerd door conflicten te vermijden, de politieke spanningen te verminderen en onze aanpak van de democratische strijd. Als men onderzoekt welke documentairefilms, welke films, welke onderzoeks- en studiewerken en welke boeken in die tijd zijn ontstaan, wordt duidelijk dat er inderdaad sprake was van een zekere ontspanning en een democratische sfeer en dat de democratische en liberale krachten daarvan profiteerden.
Ook vandaag de dag blijft de regering optreden tegen de oppositie en zet zij haar onder druk. Toch is haar retoriek niet meer zo scherp als vroeger. Zij kan niet meer op dezelfde manier haar toevlucht nemen tot uiterst harde methoden door te verklaren dat men zich in oorlog bevindt of dat het voortbestaan van de staat op het spel staat. Daarvoor ontbreekt haar inmiddels de basis. Een van de redenen voor de ontbinding van de PKK is juist ook dat de Turkse staat niet langer de mogelijkheid heeft om, onder verwijzing naar de PKK of de gewapende strijd, hard op te treden tegen oppositionele krachten, democratische krachten en het Koerdische volk.
Zeker, de ontbinding vond niet alleen om deze reden plaats, en de gewapende strijd werd niet zomaar beëindigd. Maar al met al heeft de situatie die voortkwam uit de redenen voor de ontbinding van de PKK respectievelijk de beëindiging van de gewapende strijd inderdaad een positieve lente voor de democratische krachten teweeggebracht.”
Kritiek op democratische krachten en perspectief van het „proces voor vrede en een democratische samenleving”
Ook vandaag de dag blijft de regering optreden tegen de oppositie en zet zij haar onder druk. Toch is haar retoriek niet meer zo scherp als vroeger. Zij kan niet meer op dezelfde manier haar toevlucht nemen tot uiterst harde methoden door te verklaren dat men zich in oorlog bevindt of dat het voortbestaan van de staat op het spel staat. Daarvoor ontbreekt haar inmiddels de basis. Een van de redenen voor de ontbinding van de PKK is juist ook dat de Turkse staat niet langer de mogelijkheid heeft om, onder verwijzing naar de PKK of de gewapende strijd, hard op te treden tegen oppositionele krachten, democratische krachten en het Koerdische volk.
Zeker, de ontbinding vond niet alleen om deze reden plaats, en de gewapende strijd werd niet zomaar beëindigd. Maar al met al heeft de situatie die voortkwam uit de redenen voor de ontbinding van de PKK respectievelijk de beëindiging van de gewapende strijd inderdaad een positieve lente voor de democratische krachten teweeggebracht.”
Kritiek op democratische krachten en perspectief van het „proces voor vrede en een democratische samenleving”
Bron: ANF
