- Turkije
DEM-partijvoorzitter Tülay Hatimoğulları bracht een bezoek aan de wake die door familieleden van slachtoffers van de aardbevingen van 6 februari werd gehouden voor het Turkse ministerie van Justitie in Ankara. Al elf dagen lang eisen de familieleden een ontmoeting met ambtenaren van het ministerie en dat bouwondernemers, bouwinspectiediensten en overheidsinstellingen verantwoording afleggen.
De wake wordt georganiseerd door het platform „Families zoeken gerechtigheid“. Voor het ministerie herdenken familieleden de slachtoffers van de aardbevingen door hun foto’s te tonen. Op borden staan onder meer de volgende boodschappen: „Waarom zijn de verantwoordelijken voor 6 februari nog steeds op vrije voeten?“ en „Degenen die onveilige gebouwen bouwen, steunpilaren verwijderen en dit toestaan, moeten worden gestraft.“
“Gebrek aan toezicht heeft levens gekost”
Hatimoğulları sprak eerst met de families over hun ervaringen en eisen. Vervolgens uitte ze kritiek op het feit dat de nabestaanden al dagenlang moesten wachten op een ontmoeting met het ministerie van Justitie. De omvang van het leed dat zij hebben doorstaan, is bijna niet in woorden te vatten, aldus de politica. Volgens officiële cijfers zijn er meer dan 53.000 mensen omgekomen, zei ze, hoewel het werkelijke aantal veel hoger lag. Ze benadrukte dat de ramp niet uitsluitend als het gevolg van een natuurverschijnsel mag worden gezien.
„Natuurrampen doden niet. Gebouwen die in strijd met alle voorschriften zijn gebouwd, doden. Gebouwen waarin uit winstbejag op staal en cement is bezuinigd, doden“, aldus Hatimoğulları. Ze voegde eraan toe dat ontoereikende inspecties en falend overheidsoptreden de gevolgen van de aardbeving hadden verergerd. „Degenen die hiervan hebben geprofiteerd, hebben zoveel mensen gedood. Dit is een bloedbad.“
De families eisen daarom niet alleen de strafrechtelijke vervolging van aannemers. Zij vinden dat ook degenen die tekortkomingen hebben veroorzaakt of toegestaan, of die hun toezichtstaken niet zijn nagekomen, ter verantwoording moeten worden geroepen. “De procedures mogen niet uitlopen op straffeloosheid, maar moeten consequenties hebben, zodat dit leed zich niet herhaalt,” zei Hatimoğulları. Zij merkte op dat internationaal al lang is aangetoond dat de gevolgen van grote aardbevingen aanzienlijk kunnen worden beperkt door aardbevingsbestendig bouwen en effectieve inspecties.
“Zodat anderen niet hetzelfde hoeven mee te maken”
Hatimoğulları zei dat de families wisten dat geen enkele rechterlijke uitspraak hun kinderen, ouders of andere familieleden terug kon brengen. “Hun strijd voor gerechtigheid is daarom ook gericht op de toekomst: ze zeggen: niemand anders zou moeten meemaken wat wij hebben meegemaakt.” Hatimoğulları beschreef de solidariteit tussen mensen die familieleden hadden verloren bij verschillende rampen als een uiting van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Ze verwees naar een moeder die zes familieleden had verloren bij een overstroming in Kırklareli en zich bij de wake in Ankara had aangesloten om samen met de families van de slachtoffers van de aardbeving gerechtigheid te eisen.
Hatimoğulları deed ook een beroep op de politie om de wake niet te bemoeilijken. Ze benadrukte dat de families, gezien het koude weer in Ankara, niet mogen worden geweigerd slaapmatten of kampeerstoelen. Veel politieagenten, voegde ze eraan toe, hebben ook familieleden verloren bij de aardbevingen. “Deze families doen niemand kwaad. Integendeel, ze maken het publiek bewust en herinneren de samenleving aan haar verantwoordelijkheden,” zei Hatimoğulları.
Oproep tot concrete maatregelen
De medevoorzitter van de DEM-partij riep de minister van Justitie en de gerechtelijke autoriteiten op om concrete stappen te ondernemen. Ze merkte op dat er al rapporten met daarin vastgelegde tekortkomingen, strafrechtelijke aangiften en uitgebreide dossiers bij de rechtbanken waren ingediend. “De families willen meer dan alleen een ontmoeting op het ministerie. Na deze ontmoeting willen ze de garantie dat er daadwerkelijk recht zal worden gedaan. Er moet geluisterd worden naar de stemmen en eisen van de families, en daarop moet worden gereageerd met concrete maatregelen,” zei ze.
Hatimoğulları had vooral kritiek op een systeem van straffeloosheid dat, zo zei ze, ten goede kwam aan mensen met economische en politieke invloed: „Tot op de dag van vandaag worden rijke en invloedrijke mensen en aannemers beschermd. Ook degenen die verantwoordelijk zijn voor de bouw van complexen zoals de Rönesans Residence, die tijdens de aardbeving instortte, worden beschermd. Bescherm hen niet. De verantwoordelijken moeten de nodige strafrechtelijke gevolgen onder ogen zien.”
Kaya: De verantwoordelijkheid strekt zich uit tot de overheidsinstanties
Döne Kaya, woordvoerster van het platform, verduidelijkte vervolgens dat de families met hun verzoek om een ontmoeting niet de bedoeling hadden zich te mengen in lopende gerechtelijke procedures. “De families willen de aandacht vestigen op de buitensporige duur van de procedures, problemen met de strafrechtelijke vervolging en straffen die zij als ontoereikend beschouwen. Het is niet onze bedoeling om ons te mengen in de rechterlijke macht. We willen dat de procedures onpartijdig en eerlijk verlopen”, aldus Kaya. Bij onderzoeken waarbij overheidsfunctionarissen betrokken zijn, zijn tot nu toe vooral medewerkers op lager niveau ter verantwoording geroepen, zei ze. „De verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de aardbevingen van 6 februari was echter veel breder verdeeld. De verantwoordelijkheidsketen strekt zich uit van aannemers en bouwinspectiediensten tot aan de ministeries.”
Kaya wees erop dat de overheidsinstanties al vóór de ramp over gedetailleerde informatie over het aardbevingsrisico beschikten. Als er ondanks deze kennis toch ernstige coördinatieproblemen zijn opgetreden, moeten de verantwoordelijken voor die tekortkomingen ter verantwoording worden geroepen. Tijdens en na de aardbeving, zo merkte ze op, waren de families getuige van situaties waarin mensen die onder het puin vastzaten urenlang moesten wachten op redding. Hun strijd kon de slachtoffers niet meer tot leven wekken, zei Kaya, maar zou er wel toe moeten bijdragen dat een dergelijke ramp zich niet nogmaals voordoet.
„We strijden ervoor dat er geen baby’s meer sterven en dat 6 februari een keerpunt wordt”, zei ze. „Na de aardbeving van 1999 hadden er lessen moeten worden getrokken en maatregelen moeten worden genomen. Als er meer dan twee decennia later opnieuw tienduizenden mensen omkomen bij een aardbeving, kan dat niet als vooruitgang worden beschouwd.”
Kaya riep het publiek daarom ook op om de rechtszaken in verband met de aardbeving te blijven volgen, en zei: “Wanneer de procedures onder de loep worden genomen door het publiek, verlopen ze eerlijker.”
