- Turkije
In een toespraak over de ontwerpbegroting voor 2026 heeft de covoorzitter van de DEM-partij, Tülay Hatimoğulları, niet alleen kritiek geuit op de economische en sociale onrust in Turkije, maar ook opgeroepen tot een fundamentele politieke koerswijziging in de omgang met Syrië en de Koerdische kwestie. “Het systeem van de 20e eeuw is ingestort, maar er is nog geen nieuw systeem opgebouwd”, verklaarde Hatimoğulları maandag in het Turkse parlement. Deze leegte wordt momenteel opgevuld met toenemende ongelijkheid, corruptie, patriarchaal geweld, milieuvervuiling en oorlog.
Geweld in Syrië houdt ook na het Assad-tijdperk aan
Met het oog op Syrië waarschuwde de politica dat de val van het Baath-regime op zich geen democratische toekomst garandeert. Repressieve structuren blijven bestaan, onder meer tegen Druzen in Suweida, Alawieten in de kuststreek en ook tegen christenen en seculiere soennitische Arabieren. De enige houdbare oplossing voor Syrië is een systeem waarin alle identiteiten politiek en juridisch gelijkwaardig worden erkend, benadrukte Hatimoğulları, en concludeerde: “Gezien de pluralistische structuur van Syrië is decentralisatie de enige uitweg.”
Ze verwees daarbij naar het model van democratisch zelfbestuur van Noord- en Oost-Syrië (DAANES) en de overeenkomst van 10 maart met de islamitische overgangsregering, waarin de gelijkwaardige participatie van alle volkeren en geloofsgemeenschappen is vastgelegd. "De 914 kilometer lange grens met de Koerdische regio's in Syrië is geen bedreiging, maar een kans. Vrede met de Koerden betekent ook veiligheid voor Turkije", aldus Hatimoğulları.
Centrale punten van de democratische agenda volgens de DEM-partij
Volgens Hatimoğulları heeft de DEM-partij tijdens het begrotingsdebat haar centrale eisen voor een democratische transformatie van Turkije duidelijk geformuleerd:
Democratische grondwet en vrede: een democratische hervorming van de republiek kan alleen slagen als de Koerdische realiteit politiek en juridisch wordt erkend. De oplossing van de Koerdische kwestie is een basisvoorwaarde voor sociale vrede. De oproep van Abdullah Öcalan voor vrede en een democratische samenleving is in dit verband niet alleen gericht aan de Koerden, maar aan alle volkeren van Turkije.
Gelijke burgerschap: Turkije heeft geen nieuwe polarisatie nodig, maar een grondwettelijk gegarandeerde gelijkheid van alle burgers, ongeacht hun etnische afkomst of religieuze overtuiging.
Gendergelijkheid: De ontwerpbegroting negeert vrouwen en LGBTIQ+-personen volledig. Terwijl femicide en patriarchaal geweld toenemen, worden tegelijkertijd de sociale en economische rechten van vrouwen ingeperkt. De partij eist de oprichting van een ministerie voor Vrouwenzaken, gelijkheid op het gebied van werk en loon, en publieke verantwoordelijkheid voor zorgwerk.
Sociale rechtvaardigheid en een eerlijke economie: het huidige belastingbeleid belast vooral mensen met een laag inkomen, terwijl grote vermogens onaangetast blijven. Er is een nieuw economisch model nodig dat is afgestemd op de belangen van de werkende bevolking – niet op die van het kapitaal.
Ecologische ommekeer: de vernietiging van de natuur door bouwprojecten, industrialisering en de uitverkoop van openbare grond moet worden gestopt. In plaats daarvan eist de DEM-partij een ecologisch georiënteerde landbouw, een sociaal energiebeleid en consequente klimaatrechtvaardigheid.
Versterking van de lokale democratie: de praktijk van gedwongen bestuur is een directe aanval op het democratisch kiesrecht en het gemeentelijk zelfbestuur. Zonder sterke, door verkiezingen gelegitimeerde lokale instellingen is een functionerende democratie niet mogelijk. De DEM-partij pleit voor een versterking van de lokale autonomie en de democratische participatie in de gemeenten.
Vrede is geen vrome wens, maar een maatschappelijke noodzaak
Hatimoğulları waarschuwde in haar toespraak ook voor het instrumentaliseren of tactisch misbruiken van de roep om vrede en decentralisatie. “Wie dit proces als een politiek spel beschouwt, verspeelt de toekomst van het land.” Ze riep op tot het aannemen van wetten voor duurzame sociale vrede, democratische participatie en de terugkeer naar een rechtsstaat op basis van gelijkwaardigheid.
