De internationaal bekende Indiase filosofe en literatuurwetenschapper Gayatri Chakravorty Spivak heeft haar steun uitgesproken voor het proces naar vrede en een democratische samenleving en heeft zich in een persoonlijke brief tot de Koerdische vertegenwoordiger Abdullah Öcalan gewend. De brief is overhandigd aan de DEM-delegatie, die gesprekken voert met Öcalan op het gevangeniseiland Imrali.
Spivak spreekt daarin haar waardering uit voor Öcalans standvastigheid tijdens zijn decennialange gevangenschap en zijn pleidooi voor gendergelijkheid. Met het oog op de aangenomen kaderwet spreekt zij de hoop uit dat hierdoor de kans op zijn vrijlating toeneemt. De echte uitdaging ziet zij echter in de opbouw van een democratische samenleving.
Spivak benadrukt met name dat Öcalan, in plaats van een benadering die gebaseerd is op nationale zelfbevestiging, een complexere weg naar democratisch samenleven heeft voorgesteld. De verwezenlijking daarvan vereist een vorm van onderwijs die mensen vanaf hun kindertijd in staat stelt niet alleen vrijheid voor zichzelf na te streven, maar ook gelijkheid en rechtvaardigheid voor anderen.
De brief in zijn geheel
Beste broeder Abdullah Öcalan,
Uw standvastigheid tijdens uw jarenlange gevangenschap, die u grotendeels in isolatie hebt moeten doorbrengen, maakt al geruime tijd indruk op mij. Ook uw oproep tot gendergelijkheid heeft mij bijzonder geraakt. Nu is er bovendien de kaderwet, die de vooruitzichten op uw vrijlating verder verbetert.
Uw echte uitdagingen beginnen echter pas nu. Want in plaats van een soort proto-nationalistische zelfbevestiging hebt u de complexere en vruchtbaardere weg van een democratisch bestaan voorgesteld.
Daarvoor is een onderwijssysteem nodig dat gericht is op een voortdurende verandering in de manier waarop kennis en inzicht tot stand komen. Het moet kinderen in staat stellen om later, wanneer ze de kiesgerechtigde leeftijd bereiken, de paradox van de democratie te begrijpen: vrijheid voor onszelf – en tegelijkertijd het sterke verlangen naar gelijkheid en een rechtvaardige wereld voor mensen die anders zijn dan wij.
Al bijna 60 jaar probeer ook ik precies daaraan te werken: met leden van de maatschappelijke elites, door Europese literatuur te doceren aan de Columbia University, en met mensen uit de maatschappelijk achtergestelde lagen, door basisscholen te runnen voor kinderen van landloze, analfabete mensen, voor kinderen van de zogenaamde „onaanraakbaren“ en inheemse gemeenschappen.
Anderen leren hoe kennis tot stand komt. Sommigen van ons moeten echter ook leren hoe je leert.
Juist vandaag de dag is het van bijzonder belang dat kinderen leren te streven naar een rechtvaardige samenleving. De wereld ondergaat namelijk een ingrijpende omwenteling door de klimaatverandering en kunstmatige intelligentie.
Ik wens je het allerbeste, mijn broeder.
Met respectvolle groeten
Gayatri Chakravorty Spivak
Gayatri Chakravorty Spivak, geboren op 24 februari 1942 in Calcutta, is een Indiase filosofe, literatuurwetenschapper en een van de meest invloedrijke vertegenwoordigers van de postkoloniale theorie. Ze geeft les aan de Columbia University in New York en houdt zich met name bezig met de verbanden tussen kolonialisme, macht, gender, maatschappelijke ongelijkheid en kennisproductie.
Ze verwierf vooral internationale bekendheid door haar in 1988 gepubliceerde essay *Can the Subaltern Speak?* („Kunnen de subalternen spreken?“), waarin ze onderzoekt onder welke omstandigheden maatschappelijk gemarginaliseerde mensen hun belangen kunnen verwoorden en hoe hun stemmen worden overstemd door bestaande machts- en vertegenwoordigingsverhoudingen.
Voor haar wetenschappelijk werk ontving Spivak talrijke internationale onderscheidingen, waaronder de Kyoto-prijs voor kunst en filosofie (2012), de Indiase staatsonderscheiding Padma Bhushan (2013) en recentelijk de gerenommeerde Holberg-prijs (2025) voor haar baanbrekende bijdragen aan de literatuurtheorie en filosofie.
Naast haar academische werk zet Spivak zich al decennia lang in voor onderwijsprojecten met achtergestelde en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen. Haar wetenschappelijke en praktische werk verbindt feministische en postkoloniale kritiek met vraagstukken op het gebied van maatschappelijke rechtvaardigheid, democratische participatie en onderwijs.
