Twaalf jaar na de eerste Europese Jineolojî-conferentie is de focus van de Koerdische vrouwenwetenschap ingrijpend veranderd. Terwijl het aanvankelijk ging om het bekendmaken van de grondbeginselen en doelstellingen ervan, staat vandaag de vraag centraal hoe maatschappelijke verhoudingen concreet kunnen worden veranderd. Dilar Dirik sprak hierover met ANF in de marge van de Europese Jineolojî-conferentie in het Nederlandse Haelen. De politieke sociologe ziet de ontwikkeling van gemeenschappen, coöperaties en nieuwe vormen van maatschappelijke organisatie als een centrale taak voor de komende jaren.
De eerste Europese Jineolojî-conferentie in 2014 in Keulen was een belangrijk startpunt, herinnerde Dirik zich. Destijds bracht de Koerdische vrouwenbeweging vooral haar wetenschappelijke en politieke benaderingen internationaal onder de aandacht. Inmiddels hebben vrouwen van verschillende afkomst deelgenomen aan opleidingen, onderzoeksprojecten en gezamenlijke discussies. Het Europese Jineolojî-comité heeft hieraan een wezenlijke bijdrage geleverd.
„In het begin ging het vooral om het definiëren van Jineolojî en het toelichten van haar doelstellingen, haar rol en haar taak. Inmiddels rusten deze basisprincipes op een stevig fundament. Vandaag de dag gaat het veeleer om een strijd die erop gericht is het leven zelf te veranderen.” De conferentie in Haelen, met als motto „De rol van Jineolojî bij de opbouw van een democratisch en gemeenschappelijk leven”, markeert daarom een nieuwe fase. Dirik noemde het een historische stap, omdat steeds meer concrete methoden en maatschappelijke projecten centraal staan.
Wetenschap moet ten dienste staan van de verandering van het leven
Een centraal thema van de conferentie is de vraag welk begrip van wetenschap nodig is voor de opbouw van een democratische samenleving. Dirik stelde daarbij de maatschappelijke functie van de gevestigde wetenschappelijke instellingen ter discussie. „Als we kijken naar de universiteiten van dit systeem, zien we dat ze niet werken aan het veranderen van de levenswijze of het opbouwen van een juist en goed leven. Ze staan in dienst van het kapitalisme, het imperialisme, het patriarchaat en het kolonialisme.“
De ontwikkeling van alternatieve wetenschappelijke methoden is daarom geen uitsluitend theoretische of academische taak. Het gaat erom inzichten te verwerven die mensen in staat stellen hun levensomstandigheden zelf vorm te geven. „De eigenlijke zin van de wetenschap bestaat er toch in zichzelf te leren kennen, het leven te begrijpen en de wereld te doorgronden.”
Dirik koppelt deze ambitie aan een openstelling van de Jineolojî buiten wetenschappelijke en politieke kringen. De confrontatie met geschiedenis, maatschappelijke verhoudingen en patriarchale machtsverhoudingen moet toegankelijk zijn voor mensen met uiteenlopende ervaringen. „Jineolojî is niet alleen een domein voor onderzoeksters of mensen die geïnteresseerd zijn in sociale wetenschappen. Het kan iets worden dat iedereen in zijn of haar eigen leven kan toepassen en ervaren.“
Nieuwe methoden in het licht van oorlog en militarisme
Dirik beschouwt de samenwerking tussen vrouwen uit verschillende samenlevingen en bewegingen als een essentiële voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de Jineolojî. Haar ontstaan uit de Koerdische vrijheidsbeweging en een revolutionaire traditie van vrouwenemancipatie vormt hiervoor een belangrijke basis, maar mag niet leiden tot een beperking van de eigen horizon.
Juist gezien de toenemende oorlogen, fascistische ontwikkelingen en het militarisme moeten bestaande benaderingen verder worden ontwikkeld en aangevuld met de ervaringen van andere bewegingen.
„Er zijn nog veel veranderingen nodig. We kunnen heel veel leren van verschillende volkeren en bewegingen. Vooral vandaag de dag, in een tijd waarin oorlog, fascisme en militarisme steeds sterker worden, is het zoeken naar nieuwe wegen, methoden en wetenschappelijke benaderingen een levensnoodzakelijke noodzaak.” Wetenschappelijk werk moet daarbij worden afgemeten aan zijn maatschappelijke impact. Het doel ervan kan niet zijn om bestaande machtsverhoudingen te reproduceren, maar moet juist het overwinnen daarvan zijn.
Gemeenschappen en coöperaties als praktisch perspectief
Welke gevolgen dit voor de komende jaren heeft, werd in Haelen met name besproken aan de hand van gemeenschappelijke levens- en economische vormen. Dirik wees op gemeenschappen, coöperaties en alternatieve economische modellen als mogelijkheden om de inzichten van de Jineolojî om te zetten in duurzame maatschappelijke structuren. „Ik denk dat iedereen hier de verwachting deelt dat deze conferentie en het werk van de Jineolojî niet beperkt mogen blijven tot de conferentie zelf. Het kan de basis leggen voor nieuwe discussies, nieuwe perspectieven en nieuwe relaties. Maar dat mag niet alleen een theorie, een paradigma of een idee blijven.“
In dergelijke projecten ziet Dirik de mogelijkheid om democratische en gemeenschapsgerichte principes direct in de praktijk te brengen. Jineolojî zou op deze manier, naast haar functie als wetenschappelijke benadering, een basis kunnen vormen voor maatschappelijke opbouw. Voor de verdere ontwikkeling ervan is het van cruciaal belang dat de samenwerking niet beperkt blijft tot reeds bestaande netwerken. De ontmoeting tussen verschillende ervaringen kan nieuwe vormen van feministische organisatie voortbrengen.
„Als Jineolojî goed wordt begrepen, kan het een basis leggen om met vrouwen van over de hele wereld nieuwe, andere en creatieve relaties te ontwikkelen”, aldus Dirik. Het werk moet open blijven, in plaats van zich binnen nauwe grenzen te bewegen, en ruimte creëren voor nieuwe ideeën. „Het kan een belangrijke basis vormen om de fundamentele waarden van de mensheid te reorganiseren en opnieuw tot uiting te brengen. Daarom moet Jineolojî niet alleen als idee, maar als een benadering worden ontwikkeld die dient voor de opbouw van een ander leven.“
Bron: ANF
