- Noord-Koerdistan
In de Noord-Koerdische provincie Mûş leidt een gepland geothermieproject tot toenemende kritiek. De energieleverancier IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. heeft toestemming gekregen om op weidegronden in het district Gimgim (Varto) proefboringen uit te voeren om geothermische bronnen te zoeken. Op lange termijn is de bouw van een geothermische energiecentrale in de regio gepland. Het projectgebied ligt echter binnen de grenzen van het dorp Xwarik en omvat een gebied waar 16 Koerdisch-alevitische dorpen liggen. Veel inwoners leven daar voornamelijk van de veeteelt. Zij waarschuwen dat de geplande boringen hun bestaansmiddelen in gevaar kunnen brengen.
Directe gevolgen voor de lokale economie
DEM-parlementslid Sümeyye Boz uitte tegenover ANF scherpe kritiek op het plan. Weidegronden mogen niet als onbenut land worden beschouwd, benadrukte ze. „Op deze gronden vormen de weiden de basis van de veeteelt. Ze verlagen de voerkosten van de dorpsbewoners, waarborgen het voortbestaan van de kuddes en maken productie onder de strenge winterse omstandigheden überhaupt mogelijk.” Als de toch al beperkte weidegronden verder worden verkleind, heeft dat directe gevolgen voor de lokale economie. “Het aantal dieren daalt, de kosten stijgen en kleine landbouwbedrijven worden nog kwetsbaarder”, waarschuwde Boz.
Sümeyye Boz in het Turkse parlement | Foto: DEM-partij
Zorg voor nieuwe uittocht
De Koerdische politica ziet bovendien het gevaar dat economische druk opnieuw zou kunnen leiden tot migratie uit de regio. Boz herinnerde aan de demografische veranderingen na de aardbeving in Gimgim in 1966, waarna veel dorpen werden verlaten. “We herinneren ons hoe de dorpen hier na de aardbeving leegliepen.” De vrees: verkeerde beslissingen zouden vandaag soortgelijke ontwikkelingen kunnen veroorzaken. “Het lot van deze regio is niet migratie – migratie is het gevolg van verkeerde politieke beslissingen”, aldus Boz.
Risico's voor water en milieu
Naast de sociale gevolgen waarschuwde het parlementslid ook voor mogelijke ecologische risico's van de geplande boringen. Geothermische projecten zouden gevolgen kunnen hebben voor ondergrondse waterbronnen, legde Boz uit. “In dorpen die leven van de veeteelt is water niet alleen drinkwater, maar de basis van de gehele productie.” Verontreiniging of een afname van de waterbronnen zou daarom een directe bedreiging vormen voor het levensonderhoud van de bewoners.
Daarnaast waarschuwde Boz dat bij geothermische boringen zware metalen en zwavelwaterstofgas uit de ondergrond vrij kunnen komen, wat schadelijk kan zijn voor het milieu en de luchtkwaliteit. Bovendien wees ze op de seismische gevoeligheid van de regio. Gimgim ligt in de buurt van actieve breuklijnen en de hogedrukinjectiemethoden die bij geothermische projecten worden gebruikt, kunnen micro-seismische bewegingen beïnvloeden.
“De aardbeving van 1966 heeft diepe sporen achtergelaten in het geheugen van de regio. Het is geen alledaagse beslissing om een dergelijk project te plannen in een gebied nabij de Karlıova-driehoek”, aldus Boz. “Deze risico's zijn gedocumenteerd in de wetenschappelijke literatuur en worden door verschillende voorbeelden gestaafd.”
Protest in Xwarik tegen gepland geothermieproject
Kritiek op beslissingen in het „algemeen belang“
De 16 getroffen Koerdisch-Alevitische dorpen vormen niet alleen een geografisch gebied, maar ook historisch gegroeide gemeenschappen met sterke solidaire structuren. De gemeenschappelijke weidegronden vormen de materiële basis van deze levenswijze. Als projecten zonder instemming van de bevolking worden uitgevoerd, is dat niet alleen een milieuprobleem, maar ook een democratische kwestie.
“Als er geen openlijke instemming is van de dorpsbevolking en onafhankelijke milieu- en aardbevingsanalyses niet op transparante wijze zijn gepubliceerd, dan is er niet alleen sprake van een ecologisch, maar ook van een democratisch probleem”, verklaarde Boz. Ze bekritiseerde bovendien dat beslissingen over weidegronden vaak worden genomen onder het mom van “algemeen belang”, maar in de praktijk vooral economische belangen dienen.
Aankondiging van verzet
„Met één enkele handtekening wordt het gezamenlijke gebruiksrecht van de dorpsbewoners overgelaten aan de logica van het bedrijfsleven“, benadrukte Boz. Hierdoor wordt gemeenschappelijk eigendom stap voor stap opgeheven ten gunste van kapitaalbelangen. De parlementslid kondigde aan samen met de bewoners van de regio tegen het project in actie te komen. “Deze gronden zijn geen investeringspost die achter een bureau kan worden verdeeld.” De bescherming van weiden, waterbronnen en de bestaansmiddelen van de bevolking is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. “We zullen samen met de omwonenden en de betrokkenen verzet bieden. Zolang deze beslissing niet wordt ingetrokken, zullen we geen stap terug doen. Want wat we hier verdedigen, is niet alleen weideland. Het is rechtvaardigheid.”
