- Turkije
Tien jaar na de arrestatiegolf gericht tegen de Democratische Volkspartij (HDP) kwamen vertegenwoordigers van verschillende linkse en democratische partijen bijeen voor de vrouwengevangenis van Kandıra in de westelijke Turkse provincie Kocaeli om de vrijlating van politieke gevangenen te eisen. De bijeenkomst vond plaats om stil te staan bij 4 november 2016, toen de Turkse regering een grootschalige actie ontketende tegen de parlementaire vertegenwoordiging van de Koerdische bevolking met de arrestaties van de toenmalige HDP-covoorzitters Figen Yüksekdağ en Selahattin Demirtaş, samen met verschillende andere parlementsleden.
Tuncer Bakırhan, medevoorzitter van de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij), had eerder samen met een delegatie een bezoek gebracht aan Figen Yüksekdağ, die al tien jaar gevangen zit. Na het bezoek verzamelden partijvertegenwoordigers en talrijke sympathisanten zich voor de gevangenis. Onder de leus „Vrijheid voor politieke gevangenen – voor vrede en democratie“ eisten zij de vrijlating van de gevangenen.
Bakırhan: De politieke onderdrukking van 2016 heeft tot op de dag van vandaag nog steeds gevolgen
Bakırhan omschreef de arrestaties van 4 november 2016 als een „politieke staatsgreep” waarvan de gevolgen al lang niet meer beperkt blijven tot de Koerdische oppositie. Hij zei dat het proces was begonnen met de opheffing van de parlementaire immuniteit op 20 mei 2016, een maatregel die destijds ook door delen van de oppositie werd gesteund.
„Op die dag werd de politieke geschiedenis van Turkije een diepe wond toegebracht”, verklaarde Bakırhan. Hij stelde dat de schendingen van rechten die destijds werden begaan, zich sindsdien hebben uitgebreid en nu bijna alle oppositiekrachten treffen. „Wat destijds met de HDP is gedaan, richt zich nu tegen alle instellingen en personen die zich bezighouden met oppositieactiviteiten.”
“Dit is niet zomaar een vredesproces”
Verwijzend naar het lopende ‘Vredes- en Democratische Samenlevingsproces’ verklaarde Bakırhan dat de voortdurende gevangenschap van oppositiepolitici in tegenspraak is met de verklaarde doelstellingen van politieke verzoening. Hij benadrukte dat iedereen die de maatschappelijke polarisatie wil overwinnen, eerst het onrecht uit het verleden moet aanpakken. Dit omvat met name de uitvoering van de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) en het Grondwettelijk Hof van Turkije, merkte hij op.
„Al tien jaar staan we voor deze gevangenissen en leggen we verklaringen af. Is dat nog niet genoeg? In het elfde jaar moeten onze vrienden weer samen met ons aan de democratische politiek kunnen deelnemen“, zei Bakırhan. Hij benadrukte dat Figen Yüksekdağ haar politieke standpunt over vrede buiten de gevangenis moet kunnen verdedigen. Ook Selahattin Demirtaş moet weer worden herenigd met zijn volk en zijn politieke collega’s, zei hij.
„Dit is niet alleen een vredesproces. Het is ook een proces van democratisering“, benadrukte de medevoorzitter van de DEM-partij. Hij merkte op dat de gevangenissen leeg moeten worden gemaakt wil Turkije de rechtsstaat, gerechtigheid en democratie bereiken. Naast Yüksekdağ en Demirtaş noemde hij verschillende gevangen politici en activisten, waaronder Can Atalay, Osman Kavala, Bekir Kaya en Leyla Güven. Hij benadrukte dat hun plaats niet in de gevangenis was, maar in de samenleving.
Linkse partijen eisen een einde aan politieke vervolging
Vertegenwoordigers van socialistische partijen brachten hun eisen voor de vrijlating van politieke gevangenen ook in verband met fundamentele democratische rechten. Sezin Uçar, plaatsvervangend medevoorzitter van de Socialistische Partij van de Onderdrukten (ESP), herinnerde aan het tien jaar durende verzet tegen politieke vervolging.
„Zonder vrijheid van meningsuiting, protest en vereniging kunnen we noch vrede bereiken, noch democratie opbouwen”, verklaarde ze. Uçar zei dat de ESP de vrijlating eiste van alle politieke gevangenen, de intrekking van de Turkse antiterrorismewet en de opheffing van alle beperkingen op de vrijheid van meningsuiting, vergadering en vereniging. Ze wees in het bijzonder op degenen die gevangen zitten in verband met de Kobanê- en Gezi-processen.
Levent Tüzel, vicevoorzitter van de Arbeiderspartij (EMEP), omschreef het Kobanê-proces als een politiek gemotiveerde vervolging. Hij wees erop dat de HDP terecht had opgeroepen tot solidariteit met het verzet tegen de belegering van Kobanê in 2014. Volgens Tüzel waren de protesten destijds echter gemanipuleerd door paramilitaire groeperingen, waarna de verantwoordelijkheid voor het geweld aan de HDP-leiding werd toegeschreven. Tüzel had kritiek op de lange gevangenisstraffen die hierdoor werden opgelegd. Hij benadrukte dat de eis van volkeren om in gelijkheid en vrijheid samen te leven de kern vormt van het huidige vredesproces.
Öztürk eist concrete stappen van de regering
Hakan Öztürk, voorzitter van de Partij van de Arbeidersbeweging (EHP), riep de Turkse regering op om haar politieke verklaringen en wetgevende maatregelen te laten volgen door concrete daden. Anders, zo waarschuwde hij, dreigt het vredesproces zijn geloofwaardigheid te verliezen.
„Als de opgestelde rapporten en de gedane beloften niet louter loze woorden waren, moeten ze nu in de praktijk worden gebracht. Anders gaan de ernst en het vertrouwen verloren”, aldus Öztürk.
Öztürk verklaarde dat de Koerdische beweging en Abdullah Öcalan hun bijdrage hadden geleverd aan het veranderen van het politieke klimaat. Hij zei dat deze ontwikkeling nu ook tot uiting moet komen in de gevangenisomstandigheden van Öcalan en zijn mogelijkheid om te werken. Öztürk riep met name op tot de oprichting van het eerder aangekondigde orgaan voor vrede en politieke participatie, dat bedoeld is om de verdere uitvoering van het proces te coördineren.
De voorzitter van de EHP eiste tevens de vrijlating van de in Kandıra gevangen gehouden politici, met het argument dat hun vrijheid hen was ontnomen door politiek gemotiveerde rechterlijke uitspraken en dat zij onmiddellijk moesten worden vrijgelaten.
