- Rojava/Noord- en Oost-Syrië
De Armeense gemeenschap in Noordoost-Syrië heeft opgeroepen tot een brede participatie van alle maatschappelijke groeperingen bij het opstellen van een nieuwe Syrische grondwet. Alleen een inclusief constitutionele proces kan de eenheid van het land waarborgen en een einde maken aan de politieke uitsluiting.
Imad Teteriyan, adviseur van de Armeense Raad van de Gemeenschap in Rojava, verklaarde tegenover ANHA dat een nieuwe grondwet de werkelijke maatschappelijke diversiteit van Syrië moet weerspiegelen. Het is van cruciaal belang dat alle bevolkingsgroepen op voet van gelijkheid deelnemen aan de opstelling van het document. “De deelname van alle componenten – Armeniërs, Suryoye, Koerden en andere groepen – is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de grondwet de rechten van alle Syriërs weerspiegelt”, aldus Teteriyan.
Breuk met het uitsluitingsbeleid
Teteriyan benadrukte dat het toekomstige Syrië zich duidelijk moet onderscheiden van het beleid van de Baath-partij. In het verleden bepaalden uitsluiting en politieke loyaliteit aan de partij van het omvergeworpen regime van Assad wie toegang had tot staatsstructuren. Het Syrië van de toekomst moet daarentegen een staat zijn voor alle bevolkingsgroepen, religies en gemeenschappen, gebaseerd op wederzijdse erkenning en nationaal partnerschap.
Grondwet als basis voor nationale eenheid
Een brede deelname aan het constitutionele proces kan ook bijdragen aan het overwinnen van confessionele spanningen en maatschappelijke verdeeldheid, aldus Teteriyan. Een gemeenschappelijk politiek kader zou tegelijkertijd de krachten ontmaskeren die streven naar een opsplitsing van Syrië of een confessionele polarisatie. “Een grondwet die op een dergelijke inclusieve benadering is gebaseerd, zal een beslissende stap zijn om etnische en religieuze conflicten te overwinnen en een gemeenschappelijke Syrische staat te versterken.”
Waarschuwing voor nieuwe uitsluiting
De Armeense vertegenwoordiger waarschuwde tegelijkertijd voor het aannemen van een nieuwe grondwet zonder echte participatie van alle maatschappelijke groepen. Een dergelijke tekst zou aan maatschappelijke en juridische legitimiteit inboeten en zou nieuwe spanningen kunnen veroorzaken. “Syrië is van oudsher een diverse samenleving”, benadrukte Teteriyan. “Juist daarom is een brede dialoog tussen alle bevolkingsgroepen noodzakelijk.” Hij verwees daarbij ook naar eerdere discussies over een sociaal contract, zoals die binnen het Democratisch Zelfbestuur van Noord- en Oost-Syrië (DAANES) waren gevoerd en waarbij de rechten van verschillende gemeenschappen waren meegenomen.
Oproep tot politieke participatie
Teteriyan concludeerde dat een toekomstige grondwet de rechten van alle gemeenschappen moet garanderen en hun politieke vertegenwoordiging in staatsinstellingen moet waarborgen. Daaronder valt ook een passende vertegenwoordiging in het parlement en in centrale staatsstructuren. “Veel mensen in Syrië hoopten na de val van het vorige regime op een nieuwe start. De komende grondwet moet daarom de wil van alle maatschappelijke groepen weerspiegelen en de overgang naar een staat op basis van rechtvaardigheid en gelijkwaardig burgerschap mogelijk maken.”
Armeense aanwezigheid in Syrië
De Armeense gemeenschap maakt al ongeveer 1500 jaar deel uit van de maatschappelijke diversiteit van Syrië. Historische Armeense gemeenschappen bestonden al in steden als Aleppo en Damascus. Hun huidige omvang en betekenis zijn echter vooral terug te voeren op de genocide op de Armeniërs in het Ottomaanse Rijk in 1915. Honderdduizenden Armeniërs werden toen uit Anatolië gedeporteerd; veel overlevenden kwamen via Aleppo in Syrië terecht en vestigden zich daar permanent.
Vooral Aleppo ontwikkelde zich in de 20e eeuw tot een belangrijk centrum van de Armeense diaspora in het Midden-Oosten. Daar ontstonden Armeense kerken, scholen, culturele instellingen en politieke organisaties. Ook in steden als Damascus, Qamişlo en in het Armeens getinte stadje Kessab bij Latakia ontstonden grotere gemeenschappen.
Vóór het begin van de oorlog in Syrië woonden er naar schatting ongeveer 80.000 tot 100.000 Armeniërs in het land. De meesten behoren tot de Armeens-Apostolische Kerk, maar er zijn ook Armeens-katholieke en protestantse gemeenschappen. Ondanks oorlog en emigratie blijft de Armeense gemeenschap deel uitmaken van de religieuze en etnische diversiteit van Syrië en is zij, met name in Noordoost-Syrië, ook politiek en maatschappelijk georganiseerd.
Foto: Kantoor van de Armeense Raad van de Gemeenschap in Rojava © RIC
