- Turkije
De arrestatie van komiek Deniz Göktaş op beschuldiging van „belediging van religieuze waarden“ en „belediging van de president“ vanwege de politieke satire in zijn YouTube-stand-upshow „Ölü Deniz“ – die door miljoenen mensen is bekeken en geprezen – heeft tot grote verontwaardiging geleid. Göktaş werd direct na zijn terugkeer uit het buitenland op de luchthaven aangehouden. De publieke verontwaardiging nam verder toe nadat op sociale media een foto circuleerde waarop te zien was hoe hij op het politiebureau Vatan in Istanbul met zijn handen op zijn rug geboeid zat. Cengiz Çiçek, parlementslid van de Volkspartij voor Gelijkheid en Democratie (DEM-partij) en een van de politici die uit solidariteit met Göktaş een wake hielden bij het Çağlayan-gerechtsgebouw, sprak met ANF Nieuwsagentschap over wat hij omschreef als een onrechtvaardige en onwettige arrestatie.
Een operatie van het AKP-regime, dat er niet in is geslaagd een culturele macht te worden
Cengiz Çiçek zei dat de aanhouding en arrestatie van stand-upcomedian Deniz Göktaş het autoritaire karakter van het regime in Turkije weerspiegelen. Hij zei dat de zaak een van de duidelijkste voorbeelden is van het beleid van de regering om geen ademruimte te laten voor degenen die anders denken of anders leven.
Çiçek herinnerde aan de uitspraak van president Tayyip Erdoğan van jaren geleden dat „we wel de politieke macht zijn geworden, maar niet de culturele macht.” Hij zei dat de zaak van Deniz Göktaş ook moet worden gezien als onderdeel van een operatie van het regime van de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) om de weg vrij te maken voor culturele dominantie.
De zaak laat zien hoe bang de regering is
Çiçek zei dat de politieke satire van Deniz Göktaş een bron van hoop is geworden voor linkse en oppositionele kringen. Çiçek zei ook: „Dit is de belangrijkste reden waarom er zo’n sterke sociale en politieke solidariteit rond Deniz is ontstaan. Het toonde ook aan hoe belangrijk politieke satire is. Wanneer Deniz optreedt, lachen honderden en duizenden mensen voor hem tegelijkertijd. Wat dit eigenlijk laat zien, is hoe bang de regering is voor gezamenlijk gelach. Via zijn stand-upshow heeft Deniz opnieuw laten zien hoe mensen die tegen het regime zijn, zich kunnen verenigen rond gedeelde waarden. Dit is de grootste angst van de AKP. We zagen hetzelfde tijdens het Gezi-verzet. De pluraliteit, diversiteit en humor van Gezi joegen de regering grote angst aan. Met zijn optreden werd Deniz Göktaş opnieuw de stem van degenen die weigeren te gehoorzamen, van degenen die zich niet onderwerpen aan het regime, van degenen die vragen stellen, lachen en zich vastklampen aan het leven door anderen aan het lachen te maken.”
Gisteren werden intellectuelen levend verbrand; vandaag worden ze gevangengezet
Çiçek zei dat de terugkeer van Deniz Göktaş naar Turkije op 2 juli, de 33e herdenking van het bloedbad van Sivas, een krachtige symbolische betekenis had. Çiçek vervolgde: „Deniz keerde op 2 juli, de dag van de 33e herdenking van het bloedbad van Sivas, terug naar Turkije. Ik weet niet of hij bewust voor die datum heeft gekozen, maar het beeld zelf werd een portret van Turkije. Het toonde aan dat schrijvers, kunstenaars en intellectuelen, 33 jaar later, nog steeds niet worden getolereerd. Het weerspiegelde dezelfde mentaliteit die hen decennia geleden heeft afgeslacht. Vroeger werden intellectuelen levend verbrand; tegenwoordig worden ze gevangengezet in naam van ‘nationale en religieuze waarden’ en ‘openbare veiligheid’. Dit toont aan dat intellectuelen, linkse activisten, alevieten, democraten en revolutionairen in dit land nog steeds geen veiligheid genieten. Of hij zich daar nu bewust van was of niet, Deniz wees op die realiteit. Door op de gedenkdag van de moord op 33 intellectuelen naar Turkije terug te keren, liet hij dit systeem zien dat hij bij dit land hoort en een van de echte waarden ervan is.
Hij had ervoor kunnen kiezen om niet terug te keren, maar dat deed hij wel. Degenen die dat niet konden accepteren, sloegen hem in de boeien en zorgden ervoor dat die beelden werden verspreid. Het was ook een boodschap aan iedereen die denkt, leeft en weigert zich te onderwerpen, net als Deniz. De verantwoordelijken voor het bloedbad van Sivas werden in feite beloond met straffeloosheid nadat de zogenaamde voortvluchtige verdachten profiteerden van de verjaringstermijn. Ik weet tot op zekere hoogte waar die zogenaamde voortvluchtigen zich schuilhielden en wie hen beschermde. Vanuit dat perspectief bezien blijven degenen die verantwoordelijk zijn voor de dood van 33 mensen op vrije voeten, terwijl iemand die satire maakt, kunst beoefent, mensen aan het lachen brengt en de samenleving weer in contact brengt met vreugde, in het openbaar wordt vernederd in handboeien. Dat is het ware gezicht van dit regime. Degenen die ons leven tijdens het bloedbad van Sivas verduisterden en onze dierbaren levend verbrandden, blijven vrij, terwijl mensen zoals Deniz, die ons aan het lachen brengen en weer vreugde in ons leven brengen, gevangen zitten. Dit is ook een aanval op ons streven naar vrijheid en onze levensvreugde. Juist daarom moeten we blijven lachen en ons gelach nog luider laten klinken.”
Als jouw systeem bang is voor een komiek, spreekt dat voor zich
Çiçek verklaarde dat de antidemocratische maatregelen tegen Deniz Göktaş een diepe tegenstrijdigheid blootleggen, juist nu er discussies gaande zijn over het proces voor vrede en een democratische samenleving en de oplossing van de Koerdische kwestie. Çiçek zei: „Gedurende dit hele proces hebben we consequent de nadruk gelegd op democratisering. Toen de Republiek werd gesticht, werden Koerden, alevieten, christenen, socialisten en revolutionairen buiten de poorten geduwd. Sommigen werden tijdens de oprichting zelfs uit de weg geruimd. Dat is iets wat we in gedachten moeten houden wanneer we het vandaag over Deniz hebben. Onze strijd om de Republiek te democratiseren is ook een strijd namens al diegenen die zijn uitgesloten. We willen via democratische strijd deel gaan uitmaken van de Republiek. De door de nationalisten opgerichte Republiek sloot veel verschillende segmenten van de samenleving uit. In haar tweede eeuw willen we dat dit verandert.”
Wij beschouwen de afgelopen 103 jaar – eerst onder nationalistische heerschappij en later onder islamistisch bewind – als een antidemocratische, oligarchische republiek, ja zelfs als een totalitaire republiek. Terwijl we werken aan de opbouw van een democratische republiek en de politiek wegleiden van conflicten naar een politiek en juridisch kader, definiëren we onszelf als een democratische politieke kracht die binnen dat kader opereert. Zowel de heer Abdullah Öcalan als wij, als de DEM-partij, hebben in onze ontmoetingen met onze gesprekspartners binnen de staat consequent kwesties aan de orde gesteld zoals vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging, identiteitsrechten, vrijheid van geloof, vrijheid van vrouwen en gendergelijkheid. Terwijl wij ons inzetten om de ruimte voor vrijheid van meningsuiting en vereniging voor alle oppositiegroepen te vergroten, behandelen jullie een kunstenaar alsof hij een staatsvijand is, slaan jullie hem in de boeien met zijn handen op zijn rug, vervolgen jullie hem en proberen jullie hem door middel van gevangenisstraf te intimideren. Uiteraard zullen niet alleen Koerden, maar ook vele geledingen van de samenleving zich afvragen: hoe kunnen deze tegenstrijdigheden met elkaar worden verzoend? Als u de politieke satire van een komiek beschouwt als een bedreiging voor de openbare orde of de nationale veiligheid, dan zegt dat meer over uw systeem dan over de komiek zelf. Als u een systeem hebt opgebouwd dat zo bang is voor een komiek, dan is dat een teken van diepe zwakte.
Juist deze inconsistentie is de grootste bron van wantrouwen jegens de regering. Of het nu gaat om Koerden, democraten of socialisten: de belangrijkste kritiek op dit proces is het gebrek aan vertrouwen in de machthebbers. Als je zo bang bent voor een 32-jarige komiek wiens werk mensen helpt weer aansluiting te vinden bij het leven, kun je je alleen maar voorstellen hoe groot je angst is voor Koerden, Alevieten en de bredere oppositie. Zo’n systeem kan alleen standhouden door onderdrukking. Dat is geen kracht, dat is wanhoop. Het lijkt op het autoritarisme dat geassocieerd wordt met het bewind van Abdulhamid, toen er overal informanten leken te zijn. Wie heeft Deniz verraden? Iemand uit de regeringsgezinde media of uit regeringsgezinde kringen. Ze beweerden dat hij dit had gezegd, dat hij dat had bespot of iemand anders had beledigd. Is de religie alleen van jullie? Zijn de ouders en familieleden van Deniz dan geen gelovigen? Jullie hebben de religie zelf tot een instrument van politieke macht gemaakt en claimen het monopolie op het geloof. Iedereen die niet denkt zoals jullie, wordt vervolgens beschuldigd van het bedreigen van de nationale veiligheid, het ondermijnen van de openbare orde of het beledigen van religieuze waarden.”
Hoe zit het dan met onze veiligheid?
Çiçek stelde dat het monopoliseren van religie en geloofskwesties deze uiteindelijk van hun ware betekenis berooft. Hij zei: „U spreekt over openbare orde, maar hebben oppositieleden, socialisten, democraten, Koerden en Alevieten dan geen eigen sociale orde? U spreekt over nationale veiligheid, maar wie zijn wij? Wij zijn de arbeiders, de armen, de producenten en de belastingbetalers van dit land. Hoe zit het met onze veiligheid? Waarom wordt de veiligheid van jullie partij en jullie regering als het allerbelangrijkste beschouwd, terwijl de veiligheid van Deniz wordt genegeerd? Hoe zit het met de veiligheid van zijn familie? Dag na dag maken jullie mensen tot doelwitten. Hoe zit het met de veiligheid van de oppositie – hoe zit het met die van ons? Zolang jullie geen maatregelen nemen om de samenleving als geheel te beschermen en weigeren verschillende standpunten te respecteren, zal de kloof tussen de regering en de samenleving alleen maar groter worden.”
We werden geslagen onder het militaire bewind, en we worden nog steeds geslagen onder het bewind van de AKP
Çiçek zei dat de recente geschiedenis van Turkije al heeft aangetoond dat onderdrukking, onrechtvaardigheid en inmenging in de levenswijze van mensen geen duurzame oplossingen kunnen bieden. Hij zei ook: „De politieke islamistische beweging behoorde zelf ooit tot de sociale groepen die bij de oprichting van de Republiek werden uitgesloten. Maar vandaag de dag zijn degenen die ooit als slachtoffers werden afgeschilderd, zelf de daders van onderdrukking geworden. Turkije is overgegaan van een tijdperk waarin het leger de politiek via dwang vormgaf, naar een tijdperk waarin de AKP de politiek en de samenleving via de rechterlijke macht tracht te sturen. Wij waren degenen die leden onder het militaire bewind, en wij zijn degenen die blijven lijden onder het bewind van de AKP. Een van de fundamentele doelstellingen van het proces voor Vrede en een Democratische Samenleving is om deze cyclus te doorbreken. Vrouwen, Koerden, Alevieten, socialisten, communisten, atheïsten en iedereen wiens levenswijze afwijkt van de officiële norm, hebben in elk tijdperk te maken gehad met onderdrukking. Wij, de uitgeslotenen, werden geslagen toen het leger aan de macht was, en de afgelopen 23 jaar zijn we geslagen via gerechtelijke mechanismen onder het bewind van de AKP. Uiteindelijk zijn het altijd dezelfde groepen in de samenleving die de prijs betalen.”
We zullen ons niet laten opsluiten in gerechtsgebouwen of gevangenissen
Çiçek zei dat de les die hieruit kan worden getrokken is dat de politieke strijd in Turkije niet uitsluitend kan worden begrepen aan de hand van ideologische etiketten of een simplistische tegenstelling tussen de Republikeinse Volkspartij (CHP) en de AKP. Çiçek voegde hieraan toe: „Het systeem van onderdrukking en uitbuiting in Turkije wordt al lange tijd in stand gehouden door twee dominante politieke blokken. Of ze nu nationalistisch of islamistisch zijn, beide hebben zich consequent gericht op mensen zoals wij en mensen zoals Deniz. Deniz, die vandaag de dag gevangen zit, is 32 jaar oud. In eerdere generaties werden anderen met de naam Deniz al in hun twintiger jaren naar de galg geleid. De traditie van verzet gaat door, alleen in andere vormen. De Deniz van vandaag verzet zich door middel van kunst, woorden en humor. Geconfronteerd met dezelfde onderdrukking leeft de traditie van verzet voort. Daarom betekent het opkomen voor mensen zoals Deniz dat we hun humor versterken. Het betekent lachen uit verzet, satire maken uit verzet en weigeren onze lach op te geven.”
Bron: ANF
