- Turkije
Het geweld tegen vrouwen neemt in Turkije en Koerdistan verder toe. Volgens gegevens van het platform „We zullen de moorden op vrouwen stoppen“ (KCDP) zijn er alleen al in mei 16 vrouwen vermoord. In de eerste vijf maanden van het jaar registreerde het initiatief 118 gevallen van feminicide. Daarnaast werden nog eens 132 sterfgevallen van vrouwen als verdachte gevallen geregistreerd. Voor de Jineolojî-academie zijn deze cijfers een uiting van een structurele crisis die veel verder reikt dan afzonderlijke geweldsdaden. De schrijfster en Jineolojî-onderzoeker Nesrin Akgül ziet de oorzaken van de toenemende feminicide in de patriarchale grondslagen van het bestaande systeem.
„Vrouwenmoorden zijn geen actueel, maar een historisch probleem“
Akgül waarschuwt ervoor om het stijgende aantal vrouwenmoorden uitsluitend te verklaren aan de hand van actuele politieke ontwikkelingen. Het geweld tegen vrouwen is veeleer een uiting van een patriarchale mentaliteit die zich in de loop van millennia heeft verankerd en tot op de dag van vandaag voortduurt. Dat de situatie momenteel een bijzondere escalatie doormaakt, houdt echter ook verband met de crises van het bestaande systeem. Vooral binnen gezinsrelaties proberen mannen hun machtsposities te versterken of uit te breiden. De daaruit voortvloeiende „mannelijkheidscrisis“ is een essentiële factor voor het toenemende geweld tegen vrouwen.
Nesrin Akgül
Oorlog, politieke ideologie en maatschappelijk geweld
Naast de historische oorzaken wijst Akgül ook op actuele maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. De gevolgen van de oorlog in de regio, het beleid van de Turkse regering en de kapitalistische verhoudingen zouden de bestaande crisis nog verder verergeren. De verankering van patriarchale denkwijzen heeft de maatschappelijke verhoudingen blijvend beschadigd. Tegelijkertijd ontbreekt het aan effectieve sociale, juridische en onderwijsbeleidsmaatregelen om geweld tegen vrouwen in te dammen. „De vrouwenkwestie groeit steeds meer uit tot een mannelijkheidskwestie”, zegt Akgül. Het gebrek aan oplossingen zou ertoe bijdragen dat vrouwonvriendelijk geweld en feminicide zich verder verspreiden.
Gemeentelijke organisatie als tegenmodel
Als reactie op het toenemende geweld wijst Akgül op gemeentelijke zelforganisatie. Zij ziet met name in de door Abdullah Öcalan ontwikkelde concepten voor een democratische samenleving aanknopingspunten om patriarchale machtsverhoudingen te overwinnen. De commune is historisch en ideologisch gezien een ruimte buiten de staatsmachtsstructuren. Zij kan een alternatief bieden aan die maatschappelijke groepen die door het bestaande systeem worden gemarginaliseerd. „De commune is de zoektocht van de uitgeslotenen naar een alternatief leven. Ze stelt de samenleving in staat zich opnieuw op te bouwen op de plek waar ze gekwetst is“, zegt Akgül. Ze hecht daarbij bijzonder veel belang aan de actieve rol van vrouwen. Maatschappelijke crises vinden vaak hun oorsprong in de relaties tussen mannen en vrouwen. Daarom kan een democratische en solidaire samenleving alleen samen met vrouwen worden opgebouwd.
„De gemeente moet haar eigen verstand aan de dag leggen”
Tegelijkertijd geeft Akgül toe dat veel mensen gemeentelijke modellen met scepsis tegemoet treden. Doorslaggevend is echter het geloof in maatschappelijke verandering en de bereidheid om daar collectief voor te strijden. „De gemeente moet haar eigen verstand laten spreken“, benadrukt ze. Daarvoor zijn inzet, doorzettingsvermogen, vrijwilligerswerk en een solidaire samenlevingscultuur nodig. Maatschappelijke utopieën zijn in de geschiedenis altijd begonnen met het geloof in hun verwezenlijking. Ook ingrijpende veranderingen ontstaan niet in één keer, maar stap voor stap. „Elke weg begint met de eerste stap“, zegt Akgül.
