- Noord-Koerdistan
De gedetineerde Koerdische journaliste Öznur Değer heeft ernstige beschuldigingen geuit aan het adres van de Turkse autoriteiten. In een brief vanuit de vrouwengevangenis van Erzincan beschrijft de hoofdredactrice van het vrouwennieuwsagentschap Jin News haar arrestatie als een “wraakactie” en spreekt ze van systematische mishandeling door veiligheidstroepen. De echte reden voor haar gevangenschap was haar journalistieke werk en haar pleidooi voor vrouwenrechten.
Overgeplaatst in een geheime operatie
Öznur Değer werd begin februari gearresteerd in het huis van haar ouders in de wijk Qoser (Kızıltepe), in het zuidwesten van de provincie Mêrdîn (tr. Mardin), door een taskforce van de speciale antiterreureenheid van de Turkse politie (PÖH). Deuren werden opengebroken en de journaliste werd mishandeld en vastgebonden door mannelijke agenten. Ze werd later in voorlopige hechtenis genomen op beschuldiging van “PKK-propaganda”. Op 26 februari, meldt Değer, werd ze overgeplaatst van Mêrdîn naar de maximaal beveiligde gevangenis voor vrouwen in de provincie Ezirgan (Erzincan) zonder haar familieleden of haar verdediging op de hoogte te stellen.
“Juridisch onverklaarbaar”
In haar brief, die ze naar het persagentschap Mezopotamya (MA) stuurde, beschrijft Değer de omstandigheden van haar arrestatie en overplaatsing als een uiting van doelgerichte wraak. “Van het binnendringen van ons huis tot de arrestatie en de beslissing om ons vast te houden – alles maakte deel uit van systematische mishandeling. Ze wilden wraak voor Midyad. Wat er met mij is gebeurd kan niet goed worden uitgelegd,” zegt de journalist.
De achtergrond hiervan is een incident in december: tijdens een condoleancebezoek van de vrouwenbeweging TJA in Midyad aan de familie van journalist Cihan Bilgin, die werd gedood tijdens een Turkse droneaanval in Rojava, bekritiseerde Değer seksistische opmerkingen van een Turkse politieagent openlijk als “obsceen” en noemde hem een “fascist”. Kort daarna werd er een onderzoek geopend naar het beledigen van een overheidsfunctionaris.
Biz yasımızı direniş ile, bize bırakılan mücadeleyi büyüterek veriyoruz. Ve bir kez daha; İradenin ve Hakikatin Gücüne Yenileceksiniz! pic.twitter.com/Yewdd0bpck
— Öznur Değer (@dgroznur) December 22, 2024
Değer heeft ook scherpe kritiek op de aanklacht tegen haar: deze bestaat bijna uitsluitend uit berichten op haar persoonlijke X-account, waaronder berichten van Jin News, MA en de Koerdische krant Yeni Yaşam. “Dit is geen aanklacht, maar een politierapport. Er valt juridisch niets te verdedigen,” schrijft ze.
Proces begint in mei
De eerste procesdatum voor de 2e Hoge Strafkamer in Mardin staat gepland voor 22 mei. Değer vindt het duidelijk dat haar opsluiting werd bevolen: “Degenen die deze beslissing hebben genomen zullen zich geen zorgen maken over hun geweten. Maar ik wens de rechtbank die de zaak zal behandelen veel geduld.”
Eerste zwaarbeveiligde gevangenis voor vrouwen
Değer bekritiseerde de omstandigheden in de gevangenis van Erzincan bijzonder hard. Het gebouw is ontworpen als de eerste zwaarbeveiligde gevangenis voor vrouwen in Turkije en heeft slechts vier celvleugels met minimale communicatiemogelijkheden. “De omstandigheden zijn fysiek belastend en volgen een strikt isolatiesysteem. Er is geen dialoog, alleen een saz-klas waaraan zes tot zeven vrouwen mogen deelnemen. De cellen zijn gerangschikt in groepen van zes individuele kamers naast elkaar. De deuren gaan automatisch op slot om 22.00 uur. Als er ’s nachts iets met je gebeurt, kan niemand je helpen.”
“Een centrum van psychologische druk”
Ze beschrijft de gevangenis als een plaats van “psychologische druk”. De toegang tot de media is sterk beperkt; behalve Halk TV kunnen alleen kanalen ontvangen worden die gelieerd zijn aan de staat. Ondanks het isolement en de onderdrukking is Değer vastberaden: “Over het algemeen gaat het goed met me, ik heb veel vertrouwen. Ik probeer deze tijd goed te gebruiken, ik lees veel. Ons enige doel was en is om de stem van het volk te laten horen. Onze grootste hoop blijft dat het volk vrijheid zal krijgen.”
Persvrijheid onder druk
Mensenrechtenorganisaties en medianetwerken zien de zaak van Öznur Değer als het zoveelste voorbeeld van de systematische vervolging van kritische journalisten, met name Koerdische journalisten, in Turkije. Vooral vrouwelijke mediaprofessionals, die berichten over mensenrechtenschendingen, patriarchaal geweld en onderdrukking door de staat, zijn steeds vaker het doelwit van justitie.