Akitu wordt beschouwd als een van de oudste festivals ter wereld. Het werd geboren in de vruchtbare gronden van Mesopotamië en wordt al duizenden jaren gevierd door verschillende beschavingen. Het festival symboliseert de komst van de lente, het ontwaken van de natuur en het begin van een nieuw jaar en is nog steeds een teken van culturele identiteit, vooral voor Assyrische, Syrische en Chaldeeuwse gemeenschappen. Hoe is Akitu ontstaan, hoe is het door de geschiedenis heen gegaan en hoe wordt het vandaag de dag gevierd? Hier volgt het verhaal van dit unieke festival.
De geboorte van Akitu in Mesopotamië
De oorsprong van het Akitu-festival gaat terug tot de Sumeriërs, een van de oudste beschavingen in de geschiedenis. Akitu is afgeleid van het Sumerische festival Zagmuk, dat het begin van het jaar betekent, en werd later ontwikkeld in de Akkadische, Babylonische en Assyrische beschavingen en werd een traditie die gevierd werd rond de lente-equinox (eind maart-begin april). Het festival, dat in Mesopotamië ontstond in verband met de levenscyclus van agrarische samenlevingen, werd georganiseerd om het begin van het zaaien van gerst en de heropleving van de natuur te vieren.
In Babylon was Akitu een 12-daags festival dat zijn hoogtepunt bereikte op de eerste dag van april. Tijdens deze periode werd het “Enuma Elish Epos” van Marduk, de oppergod van Babylon, in tempels voorgedragen en werd de orde van het universum met rituelen nieuw leven ingeblazen. De koning verontschuldigde zich namens het volk bij de goden, er werd gebeden in de tempels en de godenbeelden werden naar de Akitu tempel (Bit Akiti) bij de rivier gedragen. Deze ceremonies symboliseerden het vertrek van de goden uit de onderwereld en hun terugkeer naar de aarde met de lente.
In Assyrië werd het festival gevierd ter ere van Ashur, de god van de oorlog, en werden de ceremonies gehouden in speciale “Akitu-huizen” buiten de stadsmuren.
Historische transformatie
Het Akitu-festival bleef bestaan na de ineenstorting van de Mesopotamische beschavingen. De vieringen gingen door tijdens het Seleucidische Rijk (312-63 voor Christus) en het Romeinse Rijk. De Romeinse keizer Elagabalus (218-222 AD), die van Syrische afkomst was, verplaatste deze feestdag bijvoorbeeld naar Italië en organiseerde vieringen in de naam van de god Elagabal. De verspreiding van het christendom en de politieke onrust in Mesopotamië overschaduwden echter enige tijd het bestaan van Akitu. Toch zijn de Assyrische, Syrische en Chaldeeuwse gemeenschappen deze oude traditie niet vergeten. Als inheemse volkeren van Mesopotamië hebben deze gemeenschappen Akitu levend gehouden als nieuwjaars- en lentefeest.
In de 20e eeuw werden de meeste Assyrische, Chaldeeuwse en Syrische volkeren echter gedwongen om hun land te ontvluchten, vooral door de Seyfo-genocide in 1915 en de conflicten in het Midden-Oosten in de daaropvolgende jaren. Deze diaspora breidde de geografische grenzen van Akitu uit en gaf de geest van het festival een wereldwijde dimensie. In Turkije bleef Akitu jarenlang een stil gevierde traditie voor de Syrische gemeenschap. Gedurende de hele 20e eeuw mocht het niet officieel gevierd worden omwille van de “veiligheid” en het festival werd vaak in het geheim in stand gehouden in huizen of onder kleine gemeenschappen.
Akitu vandaag: Een symbool van eenheid en hoop
Vandaag de dag wordt het Akitu-festival wereldwijd gevierd door de Assyrische, Chaldeeuwse en Syrische volkeren, en wordt het ook gevierd in het noorden en oosten van Syrië. De viering is meestal beperkt tot één dag, in tegenstelling tot de 12-daagse festivals uit de oudheid. Op 1 april komen mensen samen om het ontwaken van de natuur te begroeten. Mensen kleden zich in traditionele kleding, zingen liederen in hun moedertaal, dansen en trekken het platteland in om een feestelijke sfeer te creëren.
In sommige gebieden maken vrouwen bloemenkransen en hangen die aan de deuren van hun huis. Deze traditie, die bekend staat als “Deqna Nissan” (de baard van april), symboliseert de overvloed van de lente. Akitu wordt gezien als een uiting van sociale solidariteit en hoop. Ondanks de oorlogen in het Midden-Oosten blijft het een kracht die mensen verenigt.
Vrij gevierd in Rojava na de revolutie
Akitu heeft zowel een religieuze als culturele betekenis in Noord- en Oost-Syrië, vooral in het kanton Cizîrê, waar Assyriërs en Arameeërs in groten getale wonen. Voor de Rojava-revolutie, onder het Baath-regime, stond de viering van het festival onder strenge controle en was het vaak verboden. Sinds 2012 voert het autonome bestuur echter een beleid ter ondersteuning van de culturele vrijheden van Syrische, Koerdische, Arabische en andere volkeren.
Hoewel de Syrische en Assyrische gemeenschappen in de regio door de geschiedenis heen te maken hebben gehad met onderdrukking en migratie, kunnen ze deze feestdag sinds de Rojava Revolutie (2012) vrijelijk vieren. Dankzij de nadruk die het Autonoom Bestuur legt op multiculturalisme, is Akitu niet langer een Syrisch feest, want het wordt ook gedeeld met andere volkeren in de regio. Naburige gemeenschappen zoals Koerden, Arabieren en Turkmenen nemen ook deel aan de vieringen en tonen solidariteit.
Het Democratisch Autonoom Bestuur van Noord- en Oost-Syrië erkent Akitu als een officiële feestdag. De voorbereidingen voor de feestdag worden gecoördineerd door de Syrische Uniepartij. Deze voorbereidingen omvatten het vaststellen van het schema van evenementen, het versieren van locaties en het organiseren van massavieringen. Dit jaar wordt Akitu gevierd op 1 april in Girşêran dorp Tirbêspiyê, Werdiyat dorp Til Temir en Hekmiyê dorp Dêrîk.
Het Akitu festival wordt dit jaar voor de 6.775e keer gevierd. Het is niet alleen een viering van het nieuwe jaar, maar ook een weerspiegeling van de strijd van de Assyrische, Chaldeeuwse en Syrische volkeren om hun identiteit te behouden. Dit festival viert de wederopstanding van de natuur met de komst van de lente en vertegenwoordigt het verlangen naar vrede, vruchtbaarheid en een nieuw begin.
Akitu is een van de oudste tradities in de menselijke geschiedenis en heeft een erfenis die zich uitstrekt van de oude landen van Mesopotamië tot de hele wereld. Degenen die Akitu elke 1 april vieren, herhalen een boodschap uit de diepten van de geschiedenis: “De natuur ontwaakt, hoop bloeit”.